Prabuddha Jivan 2002 Year 13 Ank 01 to 12

SR No.: 525987
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2002
Total Pages: 142
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 35

માર્ચ ૨૦૦૨
પ્રબુદ્ધ જીવન બાળદેવતાની સેવા કરવાની પોતાને કેવી સરસ તક મળી. બાળકના હતો તેઓ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા કે થાંભલો રાતોરાત કેવી રીતે ખસી બધા નખ કપાઈ જાય એટલે પ્રત્યેક બાળકને પોતે પ્રેમથી મસ્તક નમાવી ગયો, પણ કશું બોલી ન શક્યા. નમસ્કાર કરે. બાળવિકાસ માટેની પ્રવૃત્તિઓમાં માનભાઇની આ પ્રવૃત્તિ પચાસેક વર્ષ પહેલાં, ૧૯૫૩માં માનભાઇના એક પરિચિત બહેનનો અદ્વિતીય હતી. એવી પ્રવૃત્તિ એમને જ સૂઝે.
જીવ બચાવવા માટે દાક્તરે લોહી ચડાવવા માટે કહ્યું. પણ લોહી લોકમતને જાગૃત કરવા માટે માનભાઈ પાસે પોતાની વૈયક્તિક લાવવું ક્યાંથી ? ઘણાં બધાંનાં લોહી તપાસાયાં. એમાં છેવટે એક * લાક્ષણિક પદ્ધતિઓ હતી. તેઓ બધોને દૂરથી પણ વંચાય એવા મોટા ભાઇનું લોહીનું ગ્રુપ મળતું આવ્યું અને એ બહેનનો જીવ બચ્યો. તરત
અક્ષરે બોર્ડ લખતા. તેઓ પોતાની સાઇકલ ઉપર કોઈક ને કોઈક બોર્ડ માનભાઇને વિચાર આવ્યો કે ભાવનગરમાં એક બ્લડ બેન્ક થવી જોઇએ. . રાખીને ફરતા. શિશુવિહારના શરૂઆતના દિવસોમાં નાણાની જરૂર પોતે જ એ પ્રવૃત્તિ ઉપાડી. શેરીએ શેરીએ એ માટે ભૂંગળામાં બોલીને હતી, પણ સામેથી માગવામાં માનતા નહિ, એટલે બોર્ડ રાખતા કે પ્રચાર કર્યો. શિશુવિહારમાં જ રક્તદાનની પ્રવૃત્તિ ચાલુ કરી. પત્રિકાઓ આપશો તો લઇશ, માંગીશ નહિ.” માનભાઈ પોતાની પીઠને જાહેરાતના છાપી પ્રચાર કર્યો. રક્તદાન આપનારને “યુવાનીમાં રક્તદાન, મૃત્યુ બોર્ડ જેવી ગણાતા. ભાવનગરમાં સાઇકલ પર કોઈ જતું હોય અને બાદ ચક્ષુદાન' જેવા સુવાક્યો લખેલી પેન્સિલો, ડાયરીઓ ભેટ અપાવી. એમના બરડા ઉપર લાંબા લટકણિયામાં મોટા અક્ષરે કંઈ લખેલું હોય માનભાઈ આવી પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત પોતાનાથી જ કરતા. એમણે તો સમજવું કે એ માનભાઈ ભટ્ટ છે. કોઈક સૂત્ર કે વિશેષ નામ મોટા પોતે ૩૭ વાર રક્તદાન કર્યું હતું. એમણો રક્તદાનની-બ્લડબેન્કની આ અક્ષરે લખેલું શર્ટ પહેરવાની ફેશન તો હવે ચાલુ થઈ. માનભાઈ તો પ્રવૃત્તિ ઘણી વિકસાવી હતી. અને પછી બીજી સંસ્થાને સોંપી દીધી પાંચ દાયકા પહેલાં એટલા “મોર્ડન હતાં. તેમનું એક પ્રિય લટકણિયું હતી. એમણે બીજી પણ કેટલીક પ્રવૃત્તિઓનો આરંભ કરી પછી તે હતું,
અન્ય સક્ષમ સંસ્થાને સોંપી દીધી હતી. તેઓ કહેતા કે દીકરી મોટી ઈશ્વર અલ્લાહ+રામ રહીમ તારાં નામ
થાય પછી સાસરે જ શોભે. સોને સન્મતિ આપો કૃપાનિધાન.
અમૃતલાલ ઠક્કર કે જેઓ ‘ઠક્કર બાપા'ના નામથી જાણીતા હતા માનભાઈ એટલે એક માણસનું સરઘસ. બીજા જોડાય તો ભલે. તેઓ મૂળ ભાવનગરના વતની હતા અને તેમણે પંચમહાલના આદિવાસીઓ તેઓ સાઈકલ પર નીકળે ત્યારે સાથે ચોપાનિયાં લેતા જાય. વચ્ચે વચ્ચે માટે ઘણું મોટું સેવાકાર્ય કર્યું હતું. નિવૃત્ત થઈ તેઓ વૃદ્ધાવસ્થાનાં છેલ્લાં ઊભા રહે. સૌને મળે અને પોતાની પ્રવૃત્તિઓનાં, કે પોતાના સુવિચારોના વર્ષોમાં ભાવનગર રહેવા આવ્યા હતા ત્યારે માનભાઈ એમને રોજ ચોપાનિયાં વહેંચે.
મળવા જતા, એમની સંભાળ રાખતા અને એમની દોરવણી પ્રમાણે તેઓ સરકાર પાસે કે શ્રીમંતો પાસે સામેથી ક્યારેય માગવા ન જાય, ભાવનગરમાં લોકસેવાનું કાર્ય કરતા. ઠક્કર બાપાનો પ્રભાવ માનભાઈ પણ લોકો તરફથી એમને નાણાં મળતાં જાય. પૈસો પૈસો આપીને ઝોળી ઉપર ઘણો પડ્યો હતો અને ઠક્કર બાપાએ શિશુવિહારને પોતાની છલકાવી દેનારા સાધારણ માણસો પણ ઘણા હતા.
બચતમાંથી સારી આર્થિક સહાય કરેલી. એક વાર તો એક ભિખારી એમની પ્રવૃત્તિથી અને વાતોથી એટલો દેશને સ્વતંત્રતા મળ્યા પછી સૌરાષ્ટ્રમાં સૌરાષ્ટ્ર સરકાર થઈ અને પ્રભાવિત થયો હતો કે એણે પોતે ભૂખ્યા રહી મળેલી ભીખ માનભાઇની ઢેબરભાઈ એના મુખ્ય પ્રધાન થયા ત્યારે માનભાઇને સરકારમાં મજૂર . ઝોળીમાં નાખી હતી.
ખાતાના પ્રધાન થવા માટે ઓફર થઈ હતી. પરંતુ રાજકારણમાં માનભાઇને અનેકવિધ અનુભવોમાંથી પસાર થયેલા હોવાથી કેટલીક કોઠાસૂઝ, ફાવે નહિ. એમનો સ્વભાવ સત્યપ્રિય, ન્યાયપ્રિય વળી મનસ્વી. એમને નૈતિક હિંમત, વ્યવહારુ ડહાપણ ઇત્યાદિ માનભાઇમાં સહજ હતાં. એમની રીતે જ કામ કરવાનું ફાવે. તેઓ જરા પણ ખોટું સહન કરી શકે કોઇ પણ પ્રશ્નનો તોડ કાઢતાં પણ એમને આવડે.
નહિ. એટલે એમણે એ પ્રધાનપદ સ્વીકાર્યું નહિ. એમણે રાજકારણમાં શિશુવિહારના આરંભકાળના એ દિવસો હતા ત્યારે ત્યાં જવા આવવા પ્રવેશ કર્યો નહિ, એટલું જ નહિ ત્યારપછી કેટલેક વખતે ખટપટવાળું માટે રસ્તો થયો, પણ વીજળી આવી નહોતી. વીજળી-કંપની ત્યારે મલિન રાજકારણ જોઇને તો એમણે પોતાના ઘરની બહાર બોર્ડ મૂક્યું ખાનગી હતી. વારંવાર પત્ર લખવા છતાં ત્યાં વીજળી આવી નહોતી. હતું: “રાજકારણીઓને પ્રવેશ નથી.” આવું જાહેર બોર્ડ તો સમગ્ર માનભાઇની લખાપટ્ટીથી ઉપરી સાહેબ તરફથી કામ કરવાવાળા સ્ટાફને ભારતમાં માત્ર માનભાઈના ઘરે જ ઘણા વખત સુધી રહ્યું હતું.' ઠપકો મળ્યો. તેઓ આવ્યા, પણ ગુસ્સામાં વીજળીનો થાંભલો જાણી શિશુવિહારમાં માનભાઇએ વિદ્યાર્થીઓના ચારિત્ર્ય-ઘડતર માટે રાત્રિ જોઈને એવો વચ્ચોવચ્ચ નાખ્યો કે બધાંને નડે. માનભાઈ ત્યારે બંદર શિબિરોનું આયોજન કર્યું. ત્યાર પછી શ્રમ મંદિ૨, ટેકનિકલ વર્ગો, પર કામ કરતા. સાંજે આવ્યા ત્યારે સાથી મિત્રોએ કહ્યું કે માણસો વ્યાયામશાળા, સ્કાઉટ અને ગાઈડ, પુસ્તકાલય, વાચનાલય, બાળમંદિર, જાણી જોઇને વચ્ચે થાંભલો નાખી ગયા છે માટે ફરિયાદ કરવી જોઇએ. વિનય મંદિર, મહિલા મંડળ, ચિત્રકળા અને સંગીતના વર્ગો, માનભાઇએ પરિસ્થિતિ બરાબર નિહાળી લીધી અને બધા સાથીદારોને અભિનયકળાના વર્ગો, “શિશુવિહાર' ઇત્યાદિ પત્રિકાઓનું પ્રકાશન, કહ્યું કે સાંજે જમીને પાછા આવજો. સાંજે બધા આવ્યા. દરમિયાન પુસ્તિકાઓનું પ્રકાશન, કવિઓની બુધ સભા, રાઇફલ કલબ, રમકડાં આવા કામના અનુભવી માનભાઇએ બધાં માપ લઈ લીધાં હતાં. બધા ઘર, અતિથિગૃહ, ઋષિકેશની ડિવાઇન લાઇફ સોસાયટી-'દિવ્ય જીવન આવ્યા એટલે માનભાઇએ કહ્યું આપણે જાતે જ થાંભલો ખસેડી નાખીએ. સંઘ'ની પ્રવૃત્તિઓ, પ્રાથમિક સારવારના વર્ગો વગેરે વિવિધ પ્રકારની એથી લાઈન નાખવામાં કશો વાંધો આવે એમ નથી. બધાએ રાતોરાત પ્રવૃત્તિઓનો આરંભ કરી એનું સંચાલન કર્યું. બ્લડ બેન્ક, દાઝેલા લોકો બીજો ખાડો ખોદ્યો. અને વીજળીનો થાંભલો ઉખેડી એમાં માપસર માટેનો અલાયદો ‘બર્ન્સ વોર્ડ', ચક્ષુદાન, દેહદાન, શબવાહિની વગેરે ગોઠવી દીધો. પછી વીજળીના થાંભલાવાળા ખાડામાં એક વૃક્ષનો મોટો બીજી પણ વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ કરાવી અને અન્ય સંસ્થાઓને તે રોપો વાવી દીધો અને માટી ભરીને એને પાણી પાઈ દીધું. સોંપી દીધી.
બીજે દિવસે સવારે કંપનીના માણસો કામ કરવા આવ્યા ત્યારે જાણે શિશુવિહારના ઉપક્રમે આટલી બધી પ્રવૃત્તિઓ ચાલે. એમાં એમના કોઈ જ બન્યું નથી એવો દેખાવ રાખ્યો. જે મજૂરોએ થાંભલો લગાવ્યો લઘુબંધુ પ્રેમશંકરભાઇનો પૂરો સહકાર. પરંતુ આટલી બધી પ્રવૃત્તિઓ