Page Text
________________
તા. ૧૬-૪-૯૭ અને તા. ૧૬-૫-૯૩
પ્રબુદ્ધ જીવન
ભક્ષણ કરનારની હાલત ઘણી કફોડી થાય છે. જેમકે દેવદ્રવ્ય અંગે વર્ષની વયે દીક્ષા અને વીસ વર્ષની વયે કેવળજ્ઞાન કેમકે પળમાં પેલે. સાગરશેઠની કથા વિખ્યાત છે.
પાર ! તેમણે દેવદ્રવ્યનો વેપારાદિ માટે ઉપયોગ કર્યો તેથી આલેચના - ૪૫ આગમોમાં ૧૧ ગણધરોમાંથી વધુ વર્ષો જીવંત રહેલા વગર મૃત્યુ પામતાં ઘણાં ઘણાં ભવો જેવાકે મત્સ્ય, ચોથી નરકે, સાતમી સુધમસ્વિામી પોતે જંબુસ્વામીને સંબોધીને સમગ્ર આગમોમાં વિવિધ નરકે, શ્વાન, ભુંડ, ગધેડો, એકેન્દ્રિયના હજારો ભવો, વગેરેમાં જન્મી વિષયોની ગુંથણી કરે છે. તે બધા આગમોમાં તેઓ બંને વચ્ચેનો સંવાદ જિનમંદિરો બંધાવ્યા, બંધાવેલાંની સારસંભાળ, દેવદ્રવ્યની વૃદ્ધિના હોય છે. ઉપાયો, વગેરેથી લાંબા સમય સુધી સત્કાર્ય કરતાં જિનનામકર્મ બાંધ્યું, કનકશ્રીએ પૂર્વભવમાં ગરીબ બ્રાહ્મણી તરીકે “ધર્મચક્રતાપ અને પછી ગીતાર્થ ગુરુ પાસે દીક્ષા લઈ, પ્રથમ સ્થાનકની આરાધના કરી, બીજાં તપથી કાયા ઓગાળી નાંખી હતી. આટલા બધાં તપનું ફળ સર્વાર્થસિદ્ધ વિમાનમા દેવપણે ઉત્પન્ન થઈ, ત્યાંથી અવી મહાવિદેહમાં મળશે કે નહીં તેવામિથ્યાવિચારથી બાંધેલપાપથી પછીનાકનકશ્રીના ઉત્પન્ન થઇ મોક્ષમાં જશે.
ભવે પાપથી દુર્ગતિના કારણ એવા સંસારનો ખપ નથી; એમ માની તે તેતલપુર નગરના કનકરથ નામે રાજાને પદ્માવતી નામની સુંદર સાધ્વી બની ગઈ અને એવું તે કેવું જીવન જીવ્યા હશે કે એ જ ભવમાં અને ગુણીયલ પત્ની હતી. તેને તેટલીપુત્ર નામનો મહામાત્ય હતો . કેવળજ્ઞાન પામી મોક્ષે જાય છે. ગાદીના મોહને લીધે સંતાનને ખોડખાપણવાળો કરતો જેથી ગાદી ન શાસ્ત્રમાં તો એવી વાતો નોંધાયેલી છે કે એક જ દિવસના મળે. રાણીએ અમાત્યને વિશ્વાસમાં લઈ તેની પત્ની પોટ્ટિલાના પુત્ર ચારિત્રથી પણ કેવળજ્ઞાન અને મોક્ષે લઈ જનારું વિમાન ઉપલબ્ધ થાય સાથે પોતાની મૃત પુત્રની અદલાબદલી કરી,. રાજા મરણ પામતાં છે. પોઢિલાના પુત્ર કનકધ્વજને ગાદી સોંપી અને તે પદ્માવતીનો પુત્ર છે વળી, શાસ્ત્રોમાંથી જાણવા મળે છે કે શ્રી સિદ્ધગિરિ પર પ્રથમ તેવો પ્રજામાં વિશ્વાસ ઉત્પન્ન કર્યો.
તીર્થકર ભગવાન ઋષભદેવના ગણઘર પુંડરિકસ્વામી સાથે પાંચ ક્રોડ ધીમે ધીમે પોટિલા પ્રત્યેનો પ્રેમ અમાત્યનો ઓછો થયો. તેથી મુનિ, દ્રાવિડ-વારિખિલ્લ સાથે દશ ક્રોડ મુનિ, પાંચ પાંડવો સાથે વિશે વિરાગ પામેલી તેણીએ ચારિત્ર ધારણ કર્યું. પતિએ એ શરતે મંજૂરી ક્રોડ મુનિ, શાંબ-પ્રદ્યુમ્ન સાથે સાડા આઠ ક્રોડ મુનિ મોલે પધાર્યા હતા. આપી કે તે જો દેવ થાય તો પ્રતિબોધ કરવો.
તેઓ અણસણ કરી મોક્ષે ગયા. તેણીએ દેવ થયા બાદ કનકધ્વજ તરફથી અપમાનિત થાય તેવા આ બધાંએ નેતા ગણધરાદિમાં સ્વાત્મવિલોપન કર્યું, સર્વસ પ્રસંગો યોજ્યા તેથી હતોત્સાહિત થયેલા તેણે આત્મઘાત કરવા પ્રયત્નો સમર્પિત થઇ ગયા, નેતા તરીકે માનવામાં અહોભાગ્ય, તેમાં સર્વાધિક કર્યા જેવાં કે ગળા પર તલવાર ફેરવવી, તાલપુટ વિષનું ભક્ષણ, પણે આશ્રિત-આધીન, અર્પિત બની ગયેલા. પોતાનું અહં તજી ગુરુના ડાળીએ ગળામાં દોરડું ભેરવી લટકવું, શિલા સાથે પાણીમાં કૂદવું, આત્માનું પ્રતિબિંબ બની ગયા. ચિતામાં પ્રવેશ વગેરે. અંતરિક્ષમાંથી દેવ થયેલી પોઢિલાએ રહસ્ય જેમ એક ગારુડી મંત્રથી વિવિધ પ્રકારે ચડેલા વિષો નાબુદ થઈ સમજાવ્યું તેથી તેટલીપુત્રે સંસાર છોડ્યો, સંયમદશા સ્વીકારી, જાય, એમ જુદા જુદા આત્માઓના વિધવિધ વિવિધ કર્મો પણ, જાતિસ્મરણ જ્ઞાન, ચૌદ પૂર્વોનું સંસ્મરણ; મુનિએ જ્ઞાન, ધ્યાન, તપ, ગુર્વાધીનતા, ગુરુસમર્પિતતા, ગુરુ તન્મયતાના મંત્રથી ડંખમાં આવવા જપ વડે સંયમદશાને ખૂબ અજમાવી અને તેઓ કેવલજ્ઞાન પામી, રૂપે એક સમાન ક્ષણનાશ્ય બની ગયા. તેથી શું સિદ્ધગિરિ માટે કાંકરે સિદ્ધ, બુદ્ધ, નિરંજન થયા. “
કાંકરે સિદ્ધ થયા એમ કહેવાતું હશે ! શ્રી મહાવીર સ્વામી છમસ્યકાળમાં વિચરતા વિચરતા વૈશાલી સુગ્રીવ નામના રમણીય સ્થળનો બલભદ્ર નામનો રાજા હતો જેને નગરીમાં ગયા; ચોમાસા માટે સ્થિર રહ્યા. ત્યાં જીર્ણશેઠે કાલદેવના મૃગાવતી નામની રાણી હતી. રાણીથી બલશ્રી નામનો પુત્ર હતો; પરંતુ મંદિરમાં કાઉસ્સગ્ન-પ્રતિમામાં રહેલા ભગવાનને જોયા. હંમેશા તે મૃગાપુત્ર તરીકે ઓળખાતો હતો. સાધુને જોતાં જાતિસ્મરણશાન થયું તેમના દર્શને આવતા, ચાર મહિનાના આકરા તપ કરતા તેમણે અને દીક્ષા લેવા ઉદ્યત થયો. ભગવાનને જોયા. પારણા માટે પોતાને ત્યાં આવશે તેવી ધારણા- માતા-પિતા સાથે સંસારની અસારતા, તેઓ તરફથી દીક્ષિત બિગ ો હતો પરંતુ તેઓએ અભિનવ શેકના ગામમાં પ્રવેશ જીવનની મુશ્કેલ ભરી કંઠીનાઈઓનો સુંદર પ્રત્યુત્તર આપી તે દીક્ષિત કર્યો. દેવોએ (જંબૂક) સોનૈયાની વૃષ્ટિ કરી. જીર્ણશેઠે અભિગ્રહ કર્યો
થઇ પાંચ મહાવ્રતો, પાંચ સમિતિ અને ત્રણ ગુપ્તિ, બાહ્યાભ્યતર અને ભેરી શબ્દ શ્રવણ થાય ત્યાં સુધી પરિણામ વૃદ્ધિ પામતાં ફળની તપશ્ચર્યામાં ઉદ્યમવંત થઈ મમતા, અહંકાર અને આસક્તિને સમભાવે પરંપરાએ તેનું ફળ છેવટે મોક્ષફળમાં પરિણમ્યું જ્યારે નવીન શેઠે
સહેવા લાગ્યા, પછી ધ્યાનના બળથી કષાયોનો નાશ કરી જ્ઞાન, (અભિનવશેઠે) ગૃહોચિત અતિથિને દાન આપ્યું, પરંતુ ગુણવાન પ્રત્યે
દર્શન, ચારિત્ર, તપ તથા વિશુદ્ધ ભાવનાથી આત્માને ભાવિત કરી, બહમાન-ભક્તિ-વિનયાદિકનો અભાવ હોવાથી મોક્ષકળની ચારિત્ર પાળા, માતે અનસણ કરી શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિગતિને પામ્યા.
વલ્કચીરી ભાડાની પડિલેહણ કરતાં કેવળજ્ઞાન પામ્યા હતા. તે અપેક્ષાએ ઘણું નજીવું વસુધારા વગેરેનું અલ્પ દાનફળ મળ્યું; પરંતુ નિર્વાણફળ ન મળ્યું !
સ્થિતિ શુદ્ધ તદાકાર, તન્મય, તદ્દગતચિત્ત, તર્ગતલેશ્યાદિ યુક્ત જે નગરીના મધ્યભાગમાં રત્નમય શિખરોથી યુક્ત દેવો વડે
ધ્યાનની પરમોચ્ચ કક્ષાનું પરિણામ હતું. તેણે ઉપકરણોની ઉપર જિનેશ્વરોનાં સ્તૂપોનું નિર્માણ કર્યું છે અને જેનો પ્રભાવ સર્વદિશાઓમાં
લાગેલી ધૂળ દૂર કરતાં, પ્રમાર્જતા કર્મરજનું પણ પ્રમાર્જન કરી કૈવલ્ય
પ્રાપ્ત કર્યું. શ્રેણિક રાજા વ્યસની અને માંસાહારી હતા. કોણિક જ્યારે પ્રસરેલો છે; એવા મથુરા નગરમાં યમુન નામનો રાજા હતો. તે
ગર્ભમાં હતો ત્યારે તેની રાણી ચેલણાને તેના આંતરડા ખાવાનો દોહદ નગરની યમુના નદીના મુખ આગળ દંડ નામના અણગાર આતાપના
થયો. અભયકુમારે યુકિતથી તે દોહદ પૂરો કરાવ્યો. માતાએ બાળકને લઇ રહ્યા હતા યમુન રાજાએ મુનિનો વધ કર્યો. કોઈ અજ્ઞાત કારણથી
. ઉકરડે નંખાવ્યો. કુકડા દ્વારા તેની આંગળીઓ કરડી ખવાઇ. તેમાંથી . કે પાપોદયથી; તેણે વધ કર્યો તેથી લોકોએ પણ ઢેફા, ઈટોળા,
નીકળતું પરૂ તથા લોહી શ્રેણિક ચૂસી જતા તથા અલગ રીતે તેને ઢેખાંણાનો મોટો ઢગલો કર્યો. સાધુ સમભાવથી વિચારવા લાગ્યા કે ઉછેર્યો. અનાથમુનિના સમાગમથી જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું. મારાં પૂર્વકૃત કર્મો જ અત્યારે ઉદયમાં છે; કોઈનો અપરાધ નથી. ક્ષાયિક સમકિતી થયા. શ્રેણિકને જેલમાં પૂરીને કોણિક પ્રતિદિન સો શુકલધ્યાન સમુલ્લિસિત થતાં કેવળજ્ઞાને પામ્યા. અંતકૃત કેવળી થઈ ફટકા મરાવતો. સમતાપૂર્વક “અરિહંત અરિહંત” બોલી તેઓ સહી સિદ્ધિપદ પામ્યા.
લેતાં. જેને બચાવ્યો છે તે કોણિક ખૂલ્લી તલવારે શ્રેણિકને મારવા આવે દીક્ષા લીધા પછી નાગિલાના પ્રેમપાશમાં આસક્ત બનેલા અને છે ત્યારે આંતરધ્યાનમાં ચઢી જતાં પ્રથમ નરકે જાય છે. તેના નામનો જાપ જપનારા જંબૂસ્વામીના ભવમાં આઠ આઠ નવોઢા, પરંતુ સમકિત ગુમાવ્યું ન હોવાથી આવતી ચોવીસીમાં પ્રથમ સાથે પાણિગ્રહણના પ્રથમ પહોરે વૈરાગ્યની વાણીનો વરસાદ તીર્થકર પદ્મનાભ નામે થશે. મગધાધિપતિ રાજા શ્રેણિક ચેટકરાંજાની વરસાવનારા જંબૂસ્વામીની વાણીના પ્રભાવથી આઠે નવોઢા અને સુશીલ અને ધર્મપ્રિય પુત્રી ચેલ્લણાને પરણ્યા હતા અને જેણે પ્રૌઢ વાર્તાલાપ સાંભળનારા પાંચસો ચોરો તથા પ્રત્યેક પત્નીના માતા-પિતા અવસ્થામાં પતિ શ્રેણિકને મહાવીરના ચરણે લાવી મહાવીરના ભક્ત અને પોતે એમ ૫૨૭ જણાનો ભવ્યાતિભવ્ય વરઘોડો નીકળ્યો. સોળ બનાવ્યા તથા તેમની આજ્ઞાને અક્ષરશઃ માનવા લાગ્યા. ચારિત્ર લઈ
| SR No. | 525978 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1993 Year 04 Ank 01 to 12 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ramanlal C Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1993 |
| Total Pages | 136 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 13 MB |