Page Text
________________
:
૪, ૧૬--૭૪.
* પ્રબુદ્ધ જીવન
II
જ શ્રદ્ધાનું બળ - આત્મશકિત -
અપંગતા જીવનને તીવ્રતા અર્પે છે. એક અપંગ વ્યકિતની તમારી રા' નવપ્રાપ્ત શકિતને તમે આધાર લેતા થાવ છો સમસ્યાઓ ને મોટા અક્ષરે લખેલા દરેક માણસનાં પ્રશ્નો છે. ત્યારે લોકો કહેવા લાગે છે: ‘તમને ફરી નવા તરવરાટ સાથે અપંગતાથી ચાર લાભ થાય છે. આપણે સૌને એકબીજાની ઘણી જોતાં કેટલું સુન્દર લાગે છે?” તમે આશ્ચર્ય અનુભવો છો. ‘હું જેને બધી ભિન્ન રીતે જરૂર પડે છે એવી સભાનતા; શેષ શકિતએની આધાર લઈ રહી છું તે શું આ છે-મારું પ્રાણતત્ત્વ?” આ પ્રાણતત્ત્વ, વધુ સારી કદર; અગાઉ અશાત રોવી શકિતને નવો સ્રોત અને આ ચેતના શું છે? કોઈક મૃત્યુ પામે છે ત્યારે રાપણે જોઈએ છીએ વધુ વિશદ દર્શન.
કે તેનામાંથી કશુંક ચાલ્યું ગયું છે. એ કશુંક એ જ તેનું પ્રાણતત્ત્વઅગિતો અાત્મનિર્ભરતા પર ભાર મૂકે છે. મારી મુશ્કેલી
તેની ચેતના? એ પ્રાણતત્ત્વની વ્યાખ્યા આપણે કઈ રીતે બાંધી
તેની ચનના આ પ્રાણતત્વના બા પણ એ છે કે હું જન્મજાત અપંગ ન હતી. હું એક સંપૂર્ણપણે
શકી, જે એક જ એક જીવંત યા મૃત દેહની વચ્ચેનો તફાવત સર્જે છે? કાર્યકુશળ, સંપન્ન દેહ ધરાવતી મહિલા છે, જેને અચાનક મને પ્રેરક બની રહેલા આ પ્રાણતત્ત્વ અને મારા આધારરૂપ એક અદશ્ય પણ અનિવાર્ય એવી અપંગતાના મ્યાનમાં પૂરી દેવામાં
‘આયર્ન લંગ’ લેહનું ફેક્યું - વચ્ચે શો સંબંધ છે? આવી છે. હું તેની ધૃણા અનુભવું છું. હું તેની સામે લડું છું. ધર્મ અને લાગણીની વાત બાજુએ રાખીને પૂછું તે મને મારાથી બને તેટલી શકિતશાળી બનવાના મારા પ્રયાસમાં હું એક કઈ શક્તિ સંચેતના અર્ધી રહી છે? ‘આયર્ન લંગ” પૂરું પાડતી ઈંચ જેટલુંય નમ આપતી નથી. બીજ અપંગ મનુષ્યોને સામાજિક ભાવનાનું આમાં કયું સ્થાન છે? વીજળીશકિત સક્રિય અને શકિતશાળી બનવા માટે વધુ સખત રીતે મથવા હું યંત્રને ધબકતાં બનાવે છે. આધ્યાત્મિક બળ એ વીજળી છે એમ પ્રોત્સાહન રાખું છું.
તે
કહેવાનો આશય નથી; પણ મારાં મન અને દેહ જ્યારે નિષ્ક્રિયબાળલકવાથી જંગ ખેટાં પડી જતાં હું માત્ર યાંત્રિક સાધ
નિશ્વ તન થયાં હતાં ત્યારે કઈ શકિતઓએ મને ટકાવી રાખી? નાની મદદથી જ શ્વાસેચ્છવાસ લઈ શકતી હતી. શારીરિક રીતે આ ખેજનો આનંદ મારી એ શોધમાં રહ્યો છે કે હું એક આવી લાચાર સ્થિતિમાં મુકાતાં હું ભયભીત બની ગઈ હતી. મારી વ્યકિતરૂપે એકસાથે સંબદ્ધ ત્રણ વ્યકિતએ છું : ભૌતિક દેહ, જાતનું રક્ષણ કરવા હું સંરક્ષણની ક્રિયા પણ કરી શકતી નહિ. મનેમય કેક અને આધ્યાત્મિક તત્વ. મને એમ લાગે છે કે બધા લોકો મારે માટે ભય અને પીડાનાં સાધન બની ગયાં. વસ્તુ માનવજી આવી સુન્દર ત્રિમૂર્તિ છે. ગમે તેમ, આ બોધપાથ્થી જાણે દુશ્મન બની ગઈ. મારી પાંપણો પણ આંખમાં પડીને ખટકતી. મને એક પરમ સુખની લાગણી ઊપજી છે. એ લાગણી એવી છે તે કાઢવા કોઈકને બેલાવી શકું ત્યારે જ તેમાંથી છૂટતી.
જે તમને શ્રદ્ધાની પ્રત્યક્ષ સન્મુખે મૂકી દે છે. પણ અપંગતા આપણી શકિતને પણ આગળ આપે છે. તમારું મૂળ લેખક :
એનુવાદ : મન સક્રિય રહેવું જોઈએ અને એમ કરવામાં તમે એવી શોધ
આન આર્મસ્ટ્રોંગ
* હિંમતલાલ મહેતા કરે છે કે તમારું મન તમારા દેહને એક ભાગ હોવા છતાં તેનાથી
નોંધ: તદ્દન અલગ છે.
‘ગાર્ડિયન’માં, શ્રદ્ધાની સન્મુખે – ફેઈસ ટુ ફેઈથ - નામે તમારી ઉપરની સાદી સ્વૈત છતમાં તાકતા રહીને પડયા રહે
લખાણ અવારનવાર આવે છે. સેનિન્સીનના ‘ગુલામ આર્કિવાના કલાકો દરમિયાન તમે તમારા મનને સારી રીતે ઓળખતા પેલે’ વિષે એવા એક લખાણ ઉપરથી મેં ‘પ્રબુદ્ધ જીવન’ ના થાવ છો. તમારા માથાની પાછળ ટાલ પડી ય છે, તમારો દેહ ખસવા
ગતાંકમાં “સનાતન પ્રશ્ન’ વિશે લખ્યું છે. એવું જ એક લખાણ માટે, ફરવા માટે કષ્ટાતા રહે છે અને અસહાયતાનાં મૂક આંસુ
એક ચાપંગ બહેનનું વાંચી મને આનંદ થયો. તેને અનુવાદ ઉપર અવશપણે તમારા ચહેરાની બાજુએથી વહેતાં રહી તમારા કાનમાં
આપ્યો છે. શારીરિક અપંગતા હોય કે આવે ત્યારે ભાંગી ન પડતાં, પ્રવેશે છે.
આંતરિક બળ કેળવાય અને અંતરખેજને પરિણામે દેહથી ભિન્ન અપંગતા શકિતના છૂપા તોનેસ્ટ્રો શોધી આપે છે. ભીતરમાં કોઈ આત્મતત્ત્વ છે એવી સભાનતા થાય ૨ાને ટકી રહેવાનું બળ નાનું કેઈક ડૂસકાં લેતું હોય એવું તમે અનુભવ છે. એ નાનું
મળે એ અનુભવ પ્રેરણાદાયક છે. શરીર ઉપર મન અને આત્મકેઈક ઉપર-નીચે દોડાદોડી કરતું રહે છે અને દેહના એક ભાગને
બળની અદ્ભુત અસર, સારી અને નરસી બન્ને પ્રકારની થાય છે જરા ચેતનવંતો બનાવવા કે બીજા ભાગને થોડ' વધુ આરામ તેવો અનુભવ વિચારવંત મનુષ્યોને થાય છે. મન અત્તરમુખ થાય આપવા મથતું રહે છે.
અને એ અગાધ સાગરમાં ડૂબકી મારી, આત્મતત્ત્વ સુધી પહોંચીએ,
તે બધા ધર્મને સાર છે. આવા પ્રસંગે મને પંડિત સુખલાલજી - ડૂસકાં શમે છે ત્યારે ક્રમશ : તમે આ લઘુક કોઈકને તમારા
વારંવાર યાદ આવે છે. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે બને ચક્ષુ ગુમાવ્યાં મનના રોક સાથીદારરૂપે ઓળખતા થાવ છો. અંત:સ્કુરાણથી
પણ આંતરિક શકિતને પ્રબળ સ્ત્રોત વહ્યો. મેં કોઈ દિવસ તેમને ભરેલું અને ટકી રહેવાની શકયું શકિતવાળું એ એક સ્વતંત્ર
નિરાશ અથવા કાંઈ પણ ફરિયાદ કરતા જોયા નથી. અત્યારે ૯૨ તત્ત્વ છે. ગણતરી કરતા તર્કશીલ મગજથી બદ્ધ એવા મન કરતાં
વર્ષની ઉંમરે પણ પૂર્ણજાગ્રત ચેતના, સ્વસ્થ દેહ અને મનપૂર્વક એ કેટલું જુદુ છે!
. . ' લાંબો સમય વાતચીત કરે એ આશ્ચર્યજનક સ્થિતિનું બળ આધ્યાક્રમશ: તમે એવી પ્રચંડ શકિત અનુભવે છે જેને તમારી • ત્મિક છે. રૂઝવેલ્ટને બાળલકવો થયો અને બન્ને પગે અપંગ થયા દૈહિક થા માનસિક અવસ્થાઓ સાથે કશે જ સંબંધ નથી. જો છતાં ૧૩ વર્ષ સુધી, બીજા વિશ્વયુદ્ધ જેવા વિકટ સમય દરમ્યાન, વસ્થાએ કયારેક ઘણી ખરાબ હૈયુ છે. તમે જોઈ શકે છે કે મને અમેરિકાના પ્રેસિડન્ટ રહ્યા. આ બહેનને અનુભવ એવા પ્રકારને અને દેહને તેની સ્વાયત્ત પ્રવૃત્તિઓ તેમ જ તમે જેને સભાનપણે ' જ છે. આપણને સૌને પ્રેરણા અને બળ આપે છે. મને પણ આ દોરે છો તેવી આ પ્રવૃત્તિઓ હોય છે,
“ અલ્પ અનુભવ છે. '
ચીમનલાલ ચકભાઇ
| SR No. | 525959 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1974 Year 35 Ank 17 to 24 and Year 36 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1974 |
| Total Pages | 256 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 30 MB |