________________
તા. ૧-૫-૭૩
પ્રબુદ્ધ જીવન
.
''
સ્વ. પરમાનંદભાઈની દ્વિતીય પુણ્યતિથિ સ્વ. પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયાની દ્રિતીય પુણ્યતિથિને વ્યાખ્યાન સાંભળવાને લગતો દશ સિદ્ધ નથી થતો હોતે, એ વિચારથી અનુલક્ષીને, શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના આયે, સંઘના શ્રી તેમણે વી જ વિચારસરણીવાળી વ્યાખ્યાનમાળા શરૂ કરી. દેશની પરમાનંદ કાપડિયા સભાગૃહમાં તા. ૧૭-૪-'૩૩ના રોજ સાંજના ખૂણેખૂણેથી નામાંકિત વ્યાખ્યાતાઓને બોલાવીને તેઓ આ વ્યાખ્યાનસમયે એક સભા જવામાં આવી હતી.એ સમયે શ્રીયુત શાન્તિલાલ માળાનું સ્તર એટલે બધે ઊંચે લઈ ગયા કે સારા સારા વ્યાખ્યાતાએ હરજીવન શાહ, શ્રીયુત ચીમનલાલ ચકુ ભાઈ શાહ, શ્રી ચંદુ- પણ, આ વ્યાખ્યાનમાળામાં વ્યાખ્યાન આપવાને લગતું નિમંત્રણ ભાઈ ઝવેરી, શ્રી રસિકભાઈ ઝવેરી, પ્રા. ઉષાબહેન મહેતા તેમ જ મળે તેને ગૌરવરૂપ લેખવા લાગ્યા. અને આના અનુસંધાનમાં અન્યત્ર સ્વ. પરમાનંદભાઈનાં કુટુંબીજનો, મિત્રો અને પ્રશંસની સારી પણ આ પ્રકારની વ્યાખ્યાનમાળાઓ યોજાવા લાગી, એમ છતાં એવી હાજરી હતી.
સંઘની વ્યાખ્યાનમાળાના ધોરણની વિશિષ્ટતા આજે પણ એવી જ સંઘના મંત્રી શ્રી ચીમનલાલ જે. શાહે સૌને આવકાર આપ્યો જળવાઈ રહી છે. હતા.
| ‘પ્રબુદ્ધ જીવન’ નું સ્તર એ એટલું બધું લઈ ગયા આ પ્રસંગ માટે ખાસ અમદાવાદથી આવેલાં તેમનાં પુત્રી
કે ગુજરાતી સામયિકેમાં તેણે એક ભાત પાડી એમ કહી શકાય, શ્રી ગીતાબહેન પરીખે શરૂઆતમાં પ્રાર્થના કરાવી હતી, જેને અને એટલે હું તેમને કહે કે, તમારા ગયા પછી આ પત્ર ચાલશે શબ્દેશબ્દ ભાવવાહી હતું અને અંતરના ઊંડાણમાંથી બહાર નહિ. પરંતુ મારે કબૂલ કરવું જોઈએ કે આજે તે વધારે સારી રીતે પડતા હતે.
ચાલી રહ્યું છે. ત્યાર બાદ જાણીતા સંગીતકાર શ્રી હરીશ ભટ્ટ તેમના ઘેરા તેઓ એક સારા પત્રલેખક હતા. તેઓ મિત્રોને માર્ગદર્શક મધુર સ્વરે પાંચેક ભજન ગાયાં હતાં.
બને એવા, નવું જાણવા-સમજવાની ઈંતેજારીભર્યા અને સંવેદનત્યાર બાદ આ સભાના પ્રમુખ, માનનીય શાનિતલાલ હરજીવન સભર પત્ર લખતા. વ્યકિતઓ પ્રત્યે તેમનામાં સમભાવ હતા. તેઓ શાહે પિતાનાં સંસ્મરણ
જ્યાંથી મળે ત્યાંથી રજૂ કરતાં જણાવ્યું કે
સારી વસ્તુ મેળવીને
‘પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પ્રગટ સ્વ. પરમાનંદભાઈ
કરતા. તેમના જેવો ધાર્મિક કુટુંબમાં જન્મ્યો
સજજન પુરુષ આજે હોવાથી તેમનામાં જૈન
"* જે મુશ્કેલ છે. ધર્મના સંસ્કાર સંપૂર્ણ
- - પ્રિય એવી
પ્રવૃત્તિ આ ને હતા. તેઓ બી. એ.
આપીને તેને ચોલું એલએલ. બી. થયા
રાખવી અને હોવા છતાં સેલિસિટર
વિકાસ કરવામાં સહન થયા, પરંતુ ઝવે
ભાગી થવું એ જ રાતના ધંધામાં પડયા.
તેમને માટે ખરી તેમની મુખ્ય ખાસિયત
અંજલિ ગણાશે. મિત્રો મેળવવાની અને
ત્યાર બાદ ર્ડો. મૈત્રી છેવટ સુધી ટકાવી
રમણલાલ સી. શાહે રાખવાને લગતી હતી.
જણાવ્યું કે સ્વ, પરમાજૈન ધર્મમાં ક્રાંતિ
નદભાઈનાં ૪૦ વર્ષ કારી વિચારો વહેતા
દરમિયાન લખાયેલાં કરવામાં તેઓ અગ્ર
લખાણામાંથી પસંદ સ્થાને હતા. જ્ઞાતિની
કરીને તેના સંગ્રહનું GS 6 2 સ્વ. પરમાનંદભાઈ કાપડિયાની બંજીિ પુણયતિથિએ યોજાયેલી સભામાં શી શાંતિલાલ હરજીવન એક પુસ્તક તૈયાર કર. બેસતી આવતી નહોતી, શાહ પ્રવચન કરી રહ્યા છે.
વાને લગનું કામ અમને તેના પરિવર્તન માટે તેમણે ભગીરથ કાર્ય કર્યું. એમના સમયમાં સમાજ - પાંચ જણને સોંપવામાં આવ્યું હતું, તેમાં પ્રમુખ જવાબદારી મારી હતી. ઉપર ધર્મગુરુઓનો જે પ્રભાવ હતો અને ધર્મની જે સંકચિતતા પરંતુ એ કામ ઘણું જ અઘરું હોઈ, અને સમયના અભાવના હતી તે આજે રહી નથી, એટલે આજે યુવક સંઘ સમાજસેવાનું
કારણે, આજે એ પુસ્તકે અમે અહીં રજૂ કરી શકયા નથી તે માટે કામ કરતો થઈ ગયો છે, પણ પાછા એવે સમય આવશે તે સંધ
અમે ખરેખર દિલગીર છીએ. હવે થોડા જ સમયમાં તે કામ પૂરુ એવું કાર્ય કરવામાં પાછા નહિ પડે, એવી મને આશા છે.
કરવાની હું ખાતરી આપું છું. મોટા ભાગના માણસ, વિચારો તે સારા કરતા જ હોય છે,
રવ. પરમાનંદભાઈ વિશે લતાં તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ પરંતુ પરમાનંદભાઈ એ સારા વિચારોને જીવનમાં ઉતારીને આચરી
૭૬ વર્ષની ઉમ્મરે પણ યવનભૂતિ હતા, તેમનું વ્યકિતત્વ પારદર્શક બતાવતા હતા.
હતું. તેઓ જે વરતુ ન જાણતા હોય તેની તેઓ સહજભાવે કબૂતેમને સાહિત્ય, કલા, સૃષ્ટિસૌંદર્ય અને પર્યટનને ઘણા જ લાત કરી લેતા અને ગમે તેવી માટી વ્યકિતના વિચારો પણ જો શોખ હતો. મેં જે મુસાફરી કરી હોય તે જ પરમાનંદભાઈ કરે, તેમને ગળે ન ઊતરે તે તે સ્વીકારતા નહિ, પરંતુ તેને સમજવા માટે પરંતુ એનું વર્ણન તેઓ લખે તે અદભુત હોય, એવી વર્ણનશકિત સતત પ્રયત્નશીલ રહેતા. તેમનામાં સાંપ્રદાયિક સંકુચિતતા નહોતી, તેમનામાં હતી.
એ કારણે તેમણે પ્રબુદ્ધ જૈનનું નામ બદલીને 'પ્રબુદ્ધ જીવન તેમણે કયારેય ધર્મના મૂળ સિદ્ધાંતને વિરોધ કર્યો નહોતો. કરાવ્યું અને જૈનેતર પણ સંધના સભ્ય બની શકે એ બંધારણમાં તેમણે તો રૂઢિચુસ્ત આચારોને વિરોધ કર્યો; અને આ વિરોધ સુધારો કરાવ્યો. તેઓ પ્રબુદ્ધ પુરુષ હતા. કરવા માટે તેમને ખૂબ ખૂબ સહન કરવું પડયું હતું.
ત્યાર બાદ સંઘના બીજા મંત્રી શ્રી સુબોધભાઈ એમ. શાહે પર્યુષણ પર્વ દરમિયાન ઉપાશ્રયમાં જે વ્યાખ્યાને અપાતાં આભારદર્શન કર્યું હતું અને સૌ વિખરાયા હતા. હું હોય છે તેની ભાષા સાંભળનારા સમજી શકતા નથી. એ કારણે ત્યાં
સંકલન: શાન્તિલાલ ટી. શેઠ