________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૯૨૧
વિવિધ પીણાં, સ્તુત્રસ્તુનાં ફળે, નાસ્તો, વિ માસિક રૂા. ૫૦ ને રેશન પહેલાંની) સારવાર આપી દદીને ઓપરેશન માટે તૈયાર દર લઈ આપવામાં આવે છે.
કરવામાં આવે છે. " એક સુંદર બગીચાની યોજના (lay-ont) પણ વિચાર- આપણા દેશમાં– પણ ખાસ કરીને અમદાવાદ તથા ઉત્તર વામાં આવી છે, જ્યાં દર્દીઓ માટે શાકભાજી અને ફળફૂલ ગુજરાતમાં-ક્ષયરોગે ઊંડું મૂળ નાંખ્યું છે. આ રાક્ષસી દર્દથી ઉપરાંત લીમડા અને યુકેલિપ્ટસના સેંકડો ઝાડે રોપવામાં આવનાર પીડાતાં લાખ માણસને ઇસ્પિતાલમાં સારવાર આપવાની છે. આ ઉપવન બે થી ત્રણ વર્ષમાં ઊભું થવાની આશા રહે છે. આપણી પાસે આર્થિક શક્તિ નથી. સદ્દભાગ્યે તબીબી વિજ્ઞાન સેનેટેરિયમ પર સ્ટેશનથી પાંચ મિનિટમાં ચાલીને
નમાં હવે એવી અકસીર દવાઓનું સંશોધન થયું છે કે મોટા પહોંચાય છે. દર્દીઓને લઈ જવા લાવવા માટે વાહનની સગવડ ભાગના દર્દીઓની ઘેરબેઠાં સારવાર થઈ શકે છે. આવી સારવાર કરવામાં આવી છે. બહારગામથી આવતી બસો સેનેટેરિયમના કરવાને પ્રબંધ જ્યારે નિધિ તરફથી નજીવી ફી લઈ કરવામાં દરવાજા પર ઊભી રહે છે જેથી ગામડેથી બસમાં આવતા આવ્યો છે ત્યારે આવા દરેક દર્દીને આ સેવાનો લાભ લેવા દર્દીઓને ઘણી સવડ રહે છે. ઇસ્પિતાલમાં સારવાર માટે વિનંતી છે, જે દદીને ઇસ્પિતાલમાં રહેવાની જરૂર લાગે છે બહારગામથી આવતા ટી. બી. ના દરેક દર્દી તથા તેમની તેમને નિધિની ઇસ્પિતાલમાં પ્રારંભિક નિદાન કર્યા બાદ દાખલ સંભાળ માટે આવતી દરેક વ્યક્તિ અમારી પાસેથી સર્ટિફિકેટ કરવામાં આવે છે. મેળવી રેલમાં માત્ર ટિકીટને દર આપી નજીવા ખર્ચે
એક અતિઉપયોગી બાબત–ટી. બી. પ્રતિબંધક ઇલાજ મુસાફરી કરી શકે છે. દૂર દેશાવરથી આવતા દદીઓ માટે તો આ એક ઘણી મોટી રાહત છે.
(Preventive measures)-સમજવાની અત્યંત જરૂર છે. ક્ષયરોગ એક વખતે અસાધ્ય એવો લાંબાકાળને રાજરોગ
આ અંગે નિધિ તરફથી થોડાક વખતમાં એક પુરિતકા તૈયાર ગણાતો હતો. દર્દીઓ બિચારા આર્થિક રીતે પાયમાલ થઈ
થશે જે વિનામૂલ્ય દરેકને મળી શકશે. તે ઉપરાંત tuber| રિબાઈ રિબાઇને ભરતા. હવે ક્ષયના ઉપચાર માટે ઉત્તમ દવાઓ
culine test અને B. C. G. (ક્ષય)ની રસી મૂકવાની પણ
ગોઠવણુ નિધિએ કરેલ છે. શોધાઈ છે. જે દર્દીની શરૂઆત જ હોય તે બે ત્રણ મહિના
આંખના દર્દી અને અંધાપે ઇસ્પિતાલમાં રહેવાથી દર્દી સાર થઈ જાય છે. પણ જો દર્દ
આપણા દેશમાં આંખના દર્દનું પ્રમાણ દુનિયાના બધા પ્રમાણમાં વધી ગયું હોય તે ત્રણ મહિના ઇસ્પિતાલમાં રહ્યા
દેશે કરતાં ઘણું મોટું છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં તે ધૂળ, ગરમી, બાદ બીજા છ મહિનાની સારવારથી દદીને આરામ થાય છે અને
અને ચેપના કાણે આંખનાં દર્દ ઘર ધાર્યું છે, અને તેથી સારવાર દરમિયાન તે પિતાને ધધ અગર તે મજૂરી (બહુ
ઉભવતે અંધાપે કંપાવનારો છે. જેમ ક્ષય રોગ સામે નિધિએ શ્રમ ન પડે તેવી) ચાલુ રાખી પિતાની આજીવિકા કમાઈ શકે છે. દર્દ બહુ ફેલાઈ ગયું હોય તે ઈસ્પિતાલમાં ૬.
ઝુંબેશ ઉઠાવી છે તે જ પ્રમાણે આંખના દર્દો તથા અંધાપા સામે મહિનાથી ૧ વર્ષ સુધી રહેવું પડે છે. કેટલાક દર્દીઓ
નિધિએ વીસ ખાટલાની આંખની ક્લિનિકલ (સારવાર) તથા સર્જિકલ
(ઓપરેશન) સારવાર માટે ઇસ્પિતાલ બાંધી પિતાની આ ઝૂંબેશની એવા હોય છે કે જેમાં દર્દીને દૂર કરવા માટે પરેશન
શરૂઆત કરી છે. પૂનાની ડેવિડ સાસુનની મોટી સરકારી ઈસ્પિઅનિવાર્ય હોય છે, જ્યારે બીજા એવા દર્દીઓ પણ હોય છે.
તાલના ઍનિરરી મુખ્ય સર્જન ડે. એન. સી. કોઠારી, 0, 0, કે જેને ઓપરેશન કરવાથી બહુ લાંબા વર્ષોની સારવારને
(Oxon), D. D. (Bom.), M. B. B. S. આંખના બદલે ટૂંક સમયમાં દર્દીને આરામ થઈ જાય છે. બંને પ્રકારના
નિષ્ણાતને આ ઇસ્પિતાલના વડા ડોકટર તથા સર્જન તરીકે દર્દીઓના લાભાર્થે આ ઇસ્પિતાલમાં સર્જિકલ ઈસ્પિતાલ
રોકવામાં આવ્યા છે. બાંધવાને પાયે પણ નંખાઈ ગયો છે. આ ઈસ્પતાલમાં ટી. બી.
અમુક પ્રકારના આંધળાઓની આંખનું ઑપરેશન કરી ના ઑપરેશન ઉપરાંત બીજા જીવલેણુ દર્દ જેવાં કે, કેન્સર
હવે તેમને દેખતા કરી શકાય છે. આવા પરેશનની વૈજ્ઞાનિક વિ. માટે નાનાં મોટાં ઑપરેશન કરવાનો પ્રબંધ પણ કરવામાં
શોધખોળ વિલાયત અને અમેરિકામાં થોડા વર્ષોથી થઈ છે. આવનાર છે. ગમે તેવાં, મોટાં ઑપરેશને નિષ્ણાતેના હાથમાં
મુંબઈ, કલકve વિગેરે આપણા દેશના મોટા શહેરોમાં પણ આવા હવે સહીસલામત ગણાય છે. પણ કમનસીબે આવા નિષ્ણાતો
પરેશનની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે અને ઓપરેશન ફત્તેહમંદ ઉ, ગુજરાતમાં બહુ જ થોડા છે, અગર તે નથી. નિધિની સ્પિ- .
થયા છે. ગુજરાતમાં આ અખતરો કરવાનું સદભાગ્ય નિધિને તાલના સુપરિન્ટેન્ડન્ટ ડે.એમ.પી.ત્રિવેદી, એમ. એસ, એફ. આર.
સાંપડયું છે. ડે. કોઠારી આવા પ્રકારના આંખના ઑપરેશનના સી. એસ. (Edin) એક નિષ્ણાત સર્જન છે અને chest
નિષ્ણાત છે. આવા ઓપરેશન માત્ર દદીના સગાં અગર પ્રજાના surgery (છાતીના વાઢકાપ) ની તેઓએ સ્પેશીયાલીસ્ટ
સહકારથી જ થઈ શકે છે, કારણ કે તરતના મરેલા માણસના તરીકેની વિલાયતમાં પરીક્ષા પસાર કરી છે. તદુપરાંત વિલાયત
આંખના ડોળાની આમાં જરૂર પડે છે. મરેલા માણસને ડેળો * તથા આપણા દેશની ઈસ્પિતાલમાં વર્ષોથી કામ કરી તેમણે
આંધળા પર ઍ પરેશન કરી લગાડવામાં આવે છે, તેથી કરી સારે અનુભવ મેળવ્યો છે. આવા ઉત્તમ પ્રકારના સર્જનના
તે દેખતો થાય છે. ગુજરાતના ગવર્નર શ્રી મહેદી નવાઝ, જ્ઞાનને લાભ દર્દીઓને સુરતમાં જ ઓછાવત્તા અંશે મળે
તથા ગુજરાતના પંતપ્રધાન છે. જીવરાજ મહેતા તથા બીજી તેથી સર્જિકલ ઇસ્પિતાલ પૂરી બંધાઈ જાય તે પહેલાં નિધિની ટી.બી.
અનેક નાની મોટી વ્યકિતઓએ પોતાના વીલમાં જણાવ્યું છે કિલનિકમાં સર્જિકલ કામ માટે ઓપરેશન થીએટર તરીકે ત્રણ
કે તેમના મરણ બાદ જે આંધળાને દેખતે કરવા આંખના ઓરડા અલગ કાઢયા છે. અત્રે સર્જિકલ કામ શરૂ કરવાને પ્રબંધ કરવામાં આવ્યો છે. ઉ. ગુજરાતની પ્રજા આવી સેવા
ડોળાની જરૂર પડે તો આંખના નિષ્ણાત તેમના ડોળાનો ઉપયોગ તથા સગવડાના અભાવે વગર મતે મરે છે. તેમની વહારે
ઉપર જણાવેલ ઑપરેશન માટે કરી શકે. આવી જાતના ચક્ષુદાન ધાવાને નિધિને આ નમ્ર પ્રયાસ છે.
કરતાં વધારે બીજું શું પુણ્ય હોઈ શકે? આ અંગે વધારે ઓપરેશનની જરૂરિયાતવાળા ટી. બી. ના દર્દીઓને માહિતી નિધિ ઇસ્પિતાલના વેંકટર પાસેથી મળી શકશે. આંખના ઈસ્પિતાલમાં દાખલ કરવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે. ઓપરેશન નાના મોટા દર્દીથી પીડાતા તથા અંધાપાથી રીબાતા સર્વે
કરતાં પહેલાં મોટા ભાગના દર્દીઓને બે ત્રણ મહિના અગર ભાઇબહેનોને નધિની ઇસ્પિતાલમાં વગર વિલંબે સારવાર - તો કેટલીકવાર તેનાથી પણ લાંબી Pre-operative (પ- લેવાની વિનંતિ છે.