Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 63

-
રજીસ્ટર્ડ નં. B ૪૨૬૬ વાર્ષિક લવાજમ રૂા. ૪ -
બુદ્ધ જીવન
પ્રબુદ્ધ જૈન'નું નવસંસ્કરણ
વષ ૧૯: અંક ૨૩
મુંબઈ, એપ્રીલ ૧, ૧૯૫૮, મંગળવાર
શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર આફ્રિકા માટે શીલિંગ ૮.
' છુટક નક્ક: નયા પૈસા ૧૯ ==ાકateswar કાકાલ ગાગાલ લાકate તંત્રી: પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા ગાલ ગાગાલ ગાગાલગા ગાગાલાકાકાના
હિંદીવિરોધી રાજગોપાલાચાર્ય દક્ષિણ ભારતમાં હિંદીના વિરોધે એક વાંવટાળનું સ્વરૂપ ધારણુ આજ સુધી એક સરખે સ્વીકાર કરેલું હોવા છતાં આજે રાજકર્યું છે અને ગાંધીજીના વર્ષો જુના સાથી, મિત્ર અને સલાહકાર ગોપાલાચાર્ય અંગ્રેજી અને હિંદી વિષે આપણને કાંઈ જુદું જ શ્રી રાજગોપાલાચાર્યને આ હિંદીવિરોધી હીલચાલને ટકે મળવાથી દેશમાં સંભળાવી રહ્યા છે. એક પ્રકારની સ્ફોટક પરિસ્થિતિ સરજાતી જતી હોય એમ લાગે છે. અંગ્રેજીને આપણે આજ સુધી આપણા ઉપર લાદવામાં આવેલી રાજગોપાલાચાયૅ જેવી વ્યક્તિ હિંદીને ભારતના રાજ્યભાષા તરીકના એક પરદેશી ભાષા તરીકે ઓળખતા આવ્યા છીએ. રાજગોપાલાચાર્ય સ્વીકારતા 'જ્યારે વિરોધ કરે ત્યારે આ પ્રશ્નને સમય ૨૫ નહિ અંગ્રેજીને આપણું દેશની એક ભાષા તરીકે સ્વીકારવાનું કહે છે, સમજનાર અનેક લેકેના દિલમાં હિંદીના મહત્ત અને ઉપયોગીતા હિંદીને આપણે આખા દેશની રાષ્ટ્રભાષા તરીકે વર્ષોથી સ્વીકારતા વિષે શંકા પેદા થાય અને જો રાજગોપાલાચાર્ય જેવા અગ્રગણ્ય * આક્યા છીએ રાગપાવાય 'પારે
તા આમ વિચારે છે તે આપણે પણ હિંદીને આગ્રહ છોડવા અને જણાવે છે કે મધ્ય પ્રદેશ, બિહાર, પંજાબ તથા રાજસ્થાનની જોઇએ અને રાજયવહીવટમાં અંગ્રેજીને આજ સુધી મળેલું સ્થાન હિંદી એક પ્રાદેશિક ભાષા છે. અને તેને અન્ય પ્રદેશ સાથે કશી લેવા, કાયમ રાખવું જોઈએ એમ કહેવાને લલચાય તે સ્વાભાવિક છે. ' દેવા નથી. હિંદીના રાષ્ટ્રભાષા તરીકેના સ્વીકારમાં ભારતના એકી
ઉદને રાજ્યભાષા તરીકે સ્થાપવાનો આગ્રહ પાછળ નીચે કરણનું બળવાન સમર્થન કહેલું છે એમ આપણે આજ સુધી માનતા મુજબની વિચારણા રહેલી છે. આપણા દેશને પ્રાદેશિક કે અન્તર રહ્યા છીએ, જ્યારે રાજગોપાલાચાર્ય હિંદીના રાજભાષા તરીકેના પ્રાદેશિક કારભાર આજ સુધી અંગ્રેજી ભાષામાં ચાલતું હતું. અંગ્રેજી
સ્વીકારમાં ગંભીર ઐકયવિધાતકપણું જુએ છે. અંગ્રેજી એ થોડા ભાષા એક તે પરદેશી ભાષા છે અને બીજું તે ભાષા જાણનાર વર્ગ અંગ્રેજી જાણનારા અને અનેક અંગ્રેજી નહિ જાણનારા વચ્ચે મેટી આપણા દેશમાં ત્રણ ટકાથી વધારે નથી. આના પરિણામે રાજ્યકાર- અભેધ દિવાલની ગરજ સારે છે એમ આપણે માનીએ છીએ. ભાર સાથે પ્રજા સમુદાય એકરૂપતા અનુભવી શકતા નથી અને રાજ્ય રાજગોપાલાચાર્યને અંગ્રેજીના સ્વીકારમાં ભારતની એકતાનું બળવાન સાથે પોતાના વ્યવહાર ચલાવવા માટે કોઈ ને કોઈ અંગ્રેજી ભણેલાની સમર્થન દેખાય છે, એટલું જ નહિ પણ, આજની દુનિયાની સર્વ તેને મદદ લેવી પડે છે અને એ રીતે તેને એક પ્રકારની પરાધીનતા પ્રગતિશીલ વિચારણાનું ઉદભવસ્થાન અને આવીર્ભાવસ્થાન આન્તરરાષ્ટ્રીય અનભવવી પડે છે. આમ હોવાથી અંગ્રેજીનું સ્થાન આપણા દેશની ક્ષેત્રે અસાધારણ વર્ચસ્વ ધરાવતી અ ગ્રેજી ભાષા છે એમ જણાવીને કોઈ પણ ભાષાએ લેવું જોઈએ એમ આપણે વિચાર્યું. ભારતની પ્રાદે- આપણે ત્યાં અંગ્રેજીનું જે જામેલું સ્થાન છે તેને માત્ર ટકાવી રાખશિક રચના મોટા ભાગે ભાષાના ધારણ ઉપર થયેલી હોઈને પ્રાદેશિક વાની જ નહિ પણ વિસ્તારવાની ભલામણું રાજગોપાલાચાર્ય કરે છે, રાજ્ય કારભાર સંબંધમાં આપણે એમ નક્કી કર્યું કે તે તે પ્રદેશની અને અનેક રીતે દરિદ્ર અને અવિકસિત હિંદી ભારતની રાષ્ટ્રભાષા મુખ્ય ભાષાને અંગ્રેજીનું સ્થાન આપવું અને અન્તર પ્રાદેશિક તેમ જ , બનવાની લેશ માત્ર યોગ્યતા ધરાવતી નથી એમ તેઓ જાહેર કરે છે. કેન્દ્રસ્થ રાજ્ય વ્યવહાર માટે આપણે એમ નક્કી કર્યું કે ૧૯૬૫ અનકળ સંગે માર્યો અને બહુજનસ્વીકાર વડે પછાત લેખાતે સુધીમાં અંગ્રેજીનું સ્થાન હિંદીને આપવું. એક રીતે હિંદી ભારતની એક
કોઈપણ ભાષા જેટલી વિકસાવવા ધારે એટલી વિકસી શકે છે અને પ્રાદેશિક ભાષા છે. તેમ બીજી પણ અનેક પ્રાદેશિક ભાષાઓમાંથી હિંદીને ગમે તેવા ગંભીર ગૂઢ વિચારેની વાહક બની શકે છે આવી રીતે , રાજ્યભાષા અથવા તે રાષ્ટ્રભાષા તરીકે પસંદ કરવાનું કારણ એ છે કે હિંદી
હિંદીની પણ અપાર વિકાસક્ષમતા છે – આ સામાન્ય સમજણને આજે પણ ભારતની ૪૩ ટકા વસ્તીની લેાકભાષા છે. અને બાકીની
રાજગોપાલાચાર્ય સ્વીકાર કરતા નથી. વળી હિંદી એક એવી ભાષા પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં પણ બંગાળી, પાંજાબી, ગુજરાતી, મરાઠી, હિંદીની
છે કે ભારતને અહિંદીભાષી કેઈપણુ વર્ગ કે સમુદાય મન ઉપર લે બહુ નજીકની ભાષાઓ છે, જ્યારે તામીલ, તેલુગુ, મલયાલમ અને
તે બહુ થોડા સમયમાં હિંદી ભાષા ઉપર પ્રાવીય મેળવી શકે તેમ કદાચ કન્નડ હિંદીથી પ્રમાણમાં દૂરની ભાષાઓ છે. આમ છતાં પણ હિંદી, ભારતમાં સૌથી વધારે વ્યાપક ભાષા છે. ભારતમાં હિંદી જ એક
છે--આ હકીક્ત પણ તેમને સ્વીકાર્યું નથી. પ્રાદેશિક વહીવટ પ્રર્દેશક
ભાષામાં ચાલે તે તેમને સ્વીકાર્યું જ માત્ર નહિ પણ આવકાર્ય છે. એવી ભાષા છે કે જેની મદદ વડે ભારતમાં કોઈ પણ માનવી એક છેડેથી બીજે છેડે વિચારી શકે છે અને પિતાને વ્યવહાર ચલાવી પણ બાજી માજ
થી પણ બીજી બાજુએ એ જ પ્રમાણે આન્તરપ્રાદેશિક તેમ જ કેન્દ્રસ્થ શકે છે. સૈકાઓથી ભારતના અનેક સાધુ સંન્યાસીઓ કાશ્મીરથી
વહીવટ હિંદીમાં ચાલે તે તેમને કોઈ પણ કાળે સ્વીકાર્ય નથી. પ્રારંભનાં કન્યાકુમારી અને કલકત્તાથી કરાંચી સુધી હિંદીની મદદવડે પરિભ્રમણ વર્ષમાં અહિંદીભાષીને હિંદીમાં પ્રવિણ્ય મેળવતાં થોડી વાર લાગે કરતા રહ્યા છે અને ધાર્મિક પ્રવચને સંભળાવતા રહ્યા છે. આ વિચાર અને એ રીતે જેની માતૃભાષા હિંદી છે તેવા વર્ગને સરકારી નોકરીભૂમિકા સ્વીકારીને આપણે લગભગ છેલ્લાં ૪૦ વર્ષથી હિંદીને એક એમાં આગળ વધવાની થોડી અનુકુળતા રહે એ સ્વાભાવિક છે. આ રાષ્ટ્રભાષા તરીકે સ્વીકાર કર્યો છે અને બીનહિંદી પ્રદેશમાં–દક્ષિણ પરિસ્થિતિ તેમને ભારે અન્યાયજનક લાગે છે. અંગ્રેજી જેવી પરદેશી ભારતના પ્રદેશમાં પણ હિંદીને પ્રચાર વર્ષોથી ચાલતે રહ્યો છે. હિંદી ભાષા ઉપર પકડ મેળવતાં ઉગતી પ્રજાની ઘણી વધારે શક્તિ પર , સંબંધે આજ સુધી આવી પરિસ્થિતિ ચાલુ હોવા છતાં અને તેને ચાય અને એમ છતાં બહુ ઓછી સંખ્યામાં અંગ્રેજી ઉપર આપણા
'