________________
,
તા. ૧-૩-૫૮
પ્રબુદ્ધ જીવન વાચનાલય અને પુસ્તકાલય વસ્તુતઃ એક સ્વતંત્ર પ્રવૃત્તિ છે. સંઘની વાર્ષિક સામાન્ય સભા પણ તેના વહીવટની તેમ જ અર્થવિષયક જવાબદારી સંધની છે. ' તેની આર્થિક પરિસ્થિતિ સંબધે ઉપર જણાવવામાં આવ્યું છે તે સંધના મંત્રી શ્રી પરમાનંદભાઈનું ઉદબોધન મુજબ ગયા વર્ષની ખોટ રૂ. ૨૧૩૧-૭૪ છે અને ચાલુ વર્ષની શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંધની વાર્ષિક સામાન્ય સભા તા. જવાબદારી રૂ. ૨૫૪૫–૦૦ ની ઉભી થાય છે. આ રીતે વાચનાલય અને ૨૫-૨-૫૮ શનીવારના રોજ સંધના કાર્યાલયમાં શ્રી ખીમજી માડણું પુસ્તકાલયને પગભર કરવા માટે આશરે રૂ. ૫૦૦૦-૦૦ સુધે ભુજપુરીઆના પ્રમુખસ્થાને મળી હતી. પ્રારંભમાં છેલ્લી વાર્ષિક સભાની મેળવવા રહ્યા. આ માટે સીનેમા શે એક અથવા બે અથવા તે નેધ મંજુર રહ્યા બાદ ગત્ વર્ષને વૃતાન્ત તથા એડીટ થયેલા હીસાબો એવા કોઈ દ્રપાર્જનનું સાધન વિચારવાનું રહ્યું, કારણ કે વાચનાલય (જે આ અંકમાં અન્યત્ર પ્રગટ કરવામાં આવ્યા છે) સંધના મંત્રી, અને પુસ્તકાલયના માટે આવકનું બીજું કોઈ સાધન નથી. તરફથી રજુ કરવામાં આવ્યા. હવે સંધની આર્થિક પરિસ્થિતિ આ મુજબ છે. સંધના જનરલ
સંઘની ચાલુ કાર્યવાહી સંબંધે ચર્ચા ફંડમાં આગળના વર્ષના બાકી રૂ. ૧૨૫૦૬-૭ર હતા. તેમાં ગત ત્યાર બાદ સંધની ચાલુ કાર્યવાહી સંબંધમાં જે સભ્ય ઇચ્છે વર્ષ દરમિયાન રૂા. ૫૧૧૧-૨૧ ની આવક થઈ અને તે સામે તેને પોતાના વિચારો રજુ કરવાનું પ્રમુખશ્રી તરફથી કહેવામાં આવતાં રૂ. ૩૮૧૦-૦૬ ને ખર્ચ થયે અને પ્રબુદ્ધ જીવન પાછળ શ્રી અમરચંદ સવાઈચંદે પ્રબુદ્ધ જીવન અંગે જણાવ્યું કે “જે પત્રને રૂ. ૨૨૮૮-૧૧ ની ઓટ આવી. ઉપર જણાવેલ આવકની રકમ ગ્રાહકોને પૂરતા ટેકે ન હોય અને ચાલુ ખેટ કરતું હોય તે બંધ
ઉમેરતાં અને આ બન્ને રકમ બાદ કરતાં વર્ષની આખરે જનરલ ફંડ કરવું જોઈએ, આ ગાંધીજીને અભિપ્રાય હતા, તે અનુસાર પ્રબુદ્ધ - રૂા. ૧૧૪૧૮-૭૬ નું રહ્યું અને એ રીતે આપણા જનરલ કંડમાં જીવન કાં તે બંધ કરવું જોઇએ અથવા તે તે ખેટ' ટાળવા અથવા રૂા. ૧૦૮૭–૧૦ ને ઘટાડે થયે.
હળવી કરવા માટે આપણે ચોગ્ય ઉપાયે હાથ ધરવા જોઇએ. આ ચાલુ વર્ષ દરમિયાન અહિં રજુ કરવામાં આવનાર અંદાજપત્ર
ઉપાયને વિચાર કરતાં મને લાગે છે કે પ્રબુધ્ધ જીવનમાં આપણે
શિષ્ટ પ્રકારની જાહેર ખબર લેવાની શરૂ કરીને એક સ્થાયી આવકનું મુજબ પ્રબુધ્ધ જીવન ખાતે આવક રૂા. ૨૧૭૧ અને ખર્ચ રૂ. ૪૫૧૧–૦૦ અંદાજવામાં આવેલ છે એટલે એ હીસાબે રૂા. ૨૩૪૦–૦૦ ની ખોટ
સાધન ઉભું કરીએ તો તેમાં કશું ખોટું નથી. જાહેર ખબર લઈએ આવવા સંભવ છે. સંઘની બીજી પ્રવૃત્તિઓ અંગે આવક રૂ. ૨૧૩૫-૦૦
તે આપણા ઉપર. જેની જાહેર ખબર લઇએ તેની શેહ પડે એવો ની અને ખર્ચ રૂા. ૩૭૯૧-૦૦ તે અંદાજવામાં આવ્યું છે. એટલે
પરમાનંદભાઈને અભિપ્રાય છે એવો મારે ખ્યાલ છે, પણ પરમાનંદભાઈ એ હિસાબે રૂા. ૧૬૫૬–૦૦ ની બીજી ખોટ આવવા સંભવ છે.
ઉપર એવી કોઈની શેહ પડે એમ હું માનતા નથી. આ ઉપરાંત પરિણામે એકંદર ખેટ રૂ. ૩૮૬–૦૦ ની આવશે. આમાં ગયા
પ્રબુધ્ધ જીવનને પાક્ષિકને બદલે માસિક બનાવવામાં આવે છે તેમ વર્ષની ખેટની રકમ રૂા. ૧૦૮૭-૦૦ જે જનરલ ફંડ ખાતે માંડી
કરવાથી ખર્ચ ઓછો આવે એમ પણ હું ધારું છું.” પ્રબુધ્ધ જીવનની " વાળવામાં આવી છે તે ઉમેરવામાં આવે તે પૂર્વવત્ સ્થિતિને પહોંચી
સંપાદન નીતિ અંગે વિશેષ બેલતાં તેમણે જણાવ્યું કે કોંગ્રેસના વળવા માટે આપણે રૂ. ૫૦૦૦-૦૦ ચાલુ વર્ષમાં કોઈ પણ હિસાબે
ઠર અને દૈનિક છાપાંઓમાં પ્રસિધ્ધ થઈ ચૂકેલાં ભાષણે પ્રબુધ્ધ મેળવવા જોઇએ અને પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા દરમિયાન સંધના
જીવનમાં પ્રગટ કરવામાં આવે છે. તેને બદલે જૈન સમાજની એકતાના કાર્યક્ત કટિબદ્ધ બને તે આ રૂા. ૫૦૦૦ ની રકમ આપણે
પ્રશ્નને અગ્રસ્થાન આપવામાં આવે તે વધારે ઇચ્છવાયેગ્ય છે.” સાથે સહેલાઈથી મેળવી શકીએ એવી આશા રહે છે.
સાથે પુસ્તકાલયને વિકાસ કરવા અને સંશોધન માટે ઉપયોગી થાય.
એવાં પુસ્તકે વધારે પ્રમાણમાં વસાવતા જવાની, ચાલુ ભાષણે
વિશાળ જગ્યાઓમાં ગોઠવવાની અને પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા માટે સંઘની ગયા વર્ષની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ, આર્થિક પરિસ્થિતિ અને પણ બ્લેવાકી લેજને બદલે વધારે વિશાળ સ્થળ મેળવવાની તેમ જ ચાલુ વર્ષને લગતી સંધની આર્થિક જવાબદારી–એ સર્વને આ ટુંક જૈન તત્વજ્ઞાન ટુ કાણમાં અને સરળતાથી સમજાય એવાં પુસ્તકો અહેવાલ અહિં રજુ કરવામાં આવે છે. આજથી સાડા ત્રણ વર્ષ પ્રગટ કરવાની સૂચના કરી.” પહેલાં ઉજવાયલા સંધના રજત મહોત્સવ દ્વારા થયેલી આર્થિક આવકની - શ્રી સારાભાઈ એન. શાહે “પ્રબુદ્ધ જીવન ચાલે છે તેમ ચલાવવાનો પુરવણી આગળના વર્ષ સુધી પહોંચેલી. ગયા વર્ષથી પાછી આપણે અને જાહેર ખબરના પ્રલોભનમાં નહિ પડવાને આગ્રહ કર્યો, પણ આર્થિક તંગી અનુભવવા લાગ્યા છીએ. આ વર્ષે એ તંગી મુંઝવણ સાથે લખાણુની કક્ષા નીચી હોય તે ૫ણુ પરમાનંદભાઈના પિતાના પેદા કરે તેવી બની છે અને તેથી તે ટાળવા માટે સંધના સર્વ વિચારેથી જુદા પડતા વિચારો ધરાવતા લેખેને પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પૂર સના , શકય તેટલા સહકારની અપેક્ષા રહે છે. પ્રબુધ્ધ જીવનને પણ અવકાશ આપવા સૂચના કરી અને સાથે સાથે સંધ આગળ કશે ટકાવવું હોય તે તેની ગ્રાહક સંખ્યા વધારા માટે આપણે સંગીન પ્રાણવાન કાર્યક્રમ નથી, એ હવે જોઈએ; એ મુદ્દો આગ્રહપૂર્વક રજી પ્રયત્ન કરે જ જોઈએ. જ્યારે જ્યારે પણ સંધ માટે આર્થિક ભીંસ કર્યો.” ઉભી થઈ છે ત્યારે ત્યારે સભ્યએ એકત્ર બનીને એ ભીંસને ઉકેલ
સંઘના મંત્રી શ્રી પરમાનંદભાઈને જવાબ આ છે, એ આજ સુધીને ઇતિહાસ છે. સંઘે ૨૮ વર્ષ પૂરાં
અને પ્રાસંગિક ઉધન કર્યા છે અને ૩૦ મા વર્ષમાં પ્રવેશ કર્યો છે. પ્રબુધ્ધ જીવન પણ સંધના મંત્રી શ્રી પરમાનંદભાઈએ આ સુચનને ઉત્તર આપતાં થોડા સમયમાં ૧૮ વર્ષ પૂરાં કરીને ૨૦ માં વર્ષમાં પ્રવેશ કરશે. ' જણાવ્યું કે “પ્રબુદ્ધ જીવનના પ્રારંભથી તે આજ સુધી ગાંધીજીએ આવતા વર્ષ દરમિયાન સંધ પિતાનાં ૩૦ વર્ષ પૂરાં કરે અને પ્રબુદ્ધ પિતાનાં પત્ર અંગે સત્યની ઉપાસનાની દૃષ્ટિ આગળ રાખીને જાહેર જીવન પિતાનાં ૨૦ વર્ષ પૂરાં કરે ત્યારે સંધ તેમ જ પ્રબુધ્ધ જીવનની ખબર નહિ લેવાની જે નીતિ અખત્યાર કરી હતી તે જ નીતિને
આટલી લાંબી તેમ જ ઉજ્જવળ કારકીર્દોનું ઉચિત ઉદ્યાપન કરવાને તે જ દયેય લક્ષ્યમાં રાખીને અને નહિ કે જાહેર ખબર આપનારની ' - સંધના સભ્યએ વિચાર કરો ઘટે છે, અને સાથે ' સાથે સંધની આપણા ઉપર શેહ પડે તેથી બચવા ખાતર–આજ સુધી અનુસરવામાં પ્રવૃત્તિઓને જુદી જુદી દિશાએ વિકસાવવાને પણ વિચાર કરવાનું આવેલ છે. વચગાળે એક અથવા બે પ્રસંગ એવા આવેલા કે ચાલુ મટી જરૂરી છે. સંધના સર્વ સભ્યને આ બાબતમાં કાંઈને કાંઇ સંકલ્પ ખેટ ધ્યાનમાં લઈને જાહેર ખબરે લેવાનું શરૂ કરવાને લગભગ નિર્ણય કરવા પ્રાર્થના છે. '
કરવામાં આવેલો હતો, પણ આ પત્રના આગળના તંત્રી સ્વ. મણિલાલ મંત્રીઓ, મુંબઇ જૈન યુવક સંઘ મેકમચંદ શાહે એ નિર્ણયને સખ્ત વિરોધ કરે અને પરિણુામે '
ઉપસંહાર
છે
કે "યુદ્ધ જીવનના પ્રારંભથી
કર કરે અને પ્રબુદ્ધ
ન પાતાનાં ૨૦ વર્ષ પૂરાં કર