Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 95

પ્રબુદ્ધ જીવન
આઠ પાની
કદિ કદિ
અસ કુલ 3
પ્ર, વ જીવનને ૧૯ મા વર્ષમાં પ્રવેશ
મહાવીર જ્યની ગતાંક સાથે પ્રબુધ્ધ જૈનના ૧૪ વર્ષ અને પ્રબુધ્ધ જીવનનાં ( ૪ વર્ષ એમ મુંબઈ જૈન યુવક સંઘની આ સામયિક પ્રવૃત્તિઓ ૧૮
(દર વર્ષે જૈન સમાજ તરફથી ઉજવાઈ રહેલી મહાવીર જ્યની , વર્ષ પુરા કર્યા છે અને ૧૮ મા વર્ષમાં પ્રવેશ કર્યો છે. પ્રબુધ્ધ
પાછળ કે બાહ્ય આડંબર, અને ભાવનાશૂન્યતા તથા વિવેક વિનાનું જીવનની નિયત, મર્યાદા આઠ પાનાની હોવા છતાં દશથી ઓછાં પાનાંને
ધર્માભિમાન રહેલું હોય છે અને મહાવીર ચરિત્ર દ્વારા વ્યક્ત થતી વિચાર અંક કદિ કાઢવામાં આવ્યો નથી અને કદિ કદિ બાર બાર પાનાં
ધારાને જીવનમાં ઉતારવાની વૃત્તિને કે અભાવ જોવામાં આવે છે આપવામાં આવ્યા છે. ગત વર્ષ દરમિયાન પ્રબુદ્ધ જીવને કુલ ૨૬૦
તેને આછો ખ્યાલ આપ આ કટાક્ષલેખ કલકત્તાનિવાસી શ્રી . પાનાનું વાંચનસાહિત્ય પુરૂં પાડયું છે. જાહેર ખબર નહિ લેવાની
ભવરમલ સિંધીને લખેલો છે. તે ગત વર્ષની મહાવીર જયન્તી બાદ , પ્રારંભથી સ્વીકારવામાં આવેલી નીતિને એક સરખી દઢતાથી આજ
કલકત્તા ખાતે પ્રગટ થતા હિંદી પાક્ષિક તરૂણ” માં પ્રગટ થયું હતું. સુધી વળગી રહેવામાં આવ્યું છે. શક્ય તેટલી કરકસર કરવા છતાં
શ્રી ભંવરમલ સિંધી એક નિડર સમાજસુધારક છે. આગળના વર્ષે ગત વર્ષના વાર્ષિક હીસાબ મુજબ પ્રબુધ્ધ જીવન ખાતે રૂ. ૧૫૦૦ ની બાલદીક્ષા અટકાયત બીલનું એક જાહેર સભામાં સમર્થન કરતાં ખોટ મુંબઈ જૈન યુવક સંઘને ખમવી પડી છે. આજે વળી મુદ્રણ
તેમને ઘણે સખત માર પડયું હતું. અને પાંચ છ કલાક સુધી
1 તેમ જ કાગળના વધતા જતા ભામાંને લીધે આ ખોટ– ળતા વધતા આ 2 શ્રી ક , ર
એના ”
... બેભાન રહ્યા હતા. એ સ્વરૂપમાં પ્રબુધ્ધ જીવન ચલાવવામાં આવે તે–ઘટવાને નહિ. પણ
આ લેખમાંના કટાક્ષો માત્ર જૈન સમાજને જ નહિ પણ ભુજના વધવાને જ સંભવ રહે છે. ખાસ કરીને મુદ્રણના તાજેતરમાં વધારી
તરમાં વધારી જયન્તીધેલા જનમાનસને એટલા જ અંશમાં લાગુ પડે છે. તંત્રી) આપવાં પડેલા ભાવો પ્રબુધ જીવનની ચાલુ દશ પાનામાં ઘટાડો કરવાની અમને કદાચ ફરજ પાડે. આવી આર્થિક ભીંસના કારણે લેખકોને
રાત્રે એક ભાઈએ મને કેલીફાન કરી પૂછયું, “કાલ સવારે પુરસ્કાર આપવાને તે વિચાર જ થઈ શકતો નથી. આપીએ છીએ વાડામાં આવશે ને ?” “કેમ ! શું છે કાલે ?” મેં પૂછયું. “આવતી તેથી પણ વધારે લેખસામગ્રી આપીશું અને સમ્યાન્તરે આ પત્રને
કાલે મહાવીર જયંતિ છે. તમને ખબર નથી ?” જવાબ મળે. સાપ્તાહિક કરીશું એ મનોરંથ વાસ્તવિકતાની ભૂમિકાથી હજુ એટલેને
હું વરઘોડામાં ગયે નહિ, પણ વરઘોડે છે અને જેવી રીતે ' એટલે જ દૂર દેખાય છે.
નીકળે તેના સમાચાર મેં સાંભળ્યા. હું આખો દિવસ વિચારમાં રહ્યો.'. પ્રબુધ્ધ જીવનના સંચાલનની આ સ્થળે વિગતે છે. વિચારપ્રદેશ
મહાવીરના વરઘોડા અને સરઘસો જોતાં જોતાં ૪૧ વર્ષ વહી ગયાં. પ્રબુધ્ધ જીવન નિયત ભૂમિકા ઉપર એકસરખી પ્રગતિ સાધી રહ્યું છે.
હા અને આ જીવન જાણે મને ટેણા મારી રહ્યું છે કે જેમ આ વરઘોડા સત્યની ઉપાસના તેનું સદા દયેય રહ્યું છે. ચિન્તનપ્રેરક વિચારસામગ્રી
થી માત્ર બાહ્યાડંબર છે તેમ જીવન પણ બાહ્યાડંબરી જ છે ને ? યથાશકિત રજુ કરવી એ તેનું સદા લક્ષ્ય રહ્યું છે. ચાલુ જીવનમાં
બીજા વિશ્વયુધ્ધની માનવહિંસાએ સમૃદ્ધિની રેલમછેલ બોલાવી ક્ષોભ પેદા કતી રાજકીય તેમ જ સામાજિક ઘટનાઓ વિષે પ્રબુધ્ધ
અને મહાવીરના વધેડાઓમાં પણ એ સમૃદ્ધિની રંગછળ ઉડવા ' જીવન હંમેશા સ્પષ્ટ તેમ જ નિડર માર્ગદર્શન આપતું રહ્યું છે અને
તે લાગી. કયાંક મૃત્યુના ભીષણ ઓળા પથરાયા, તે ક્યાંક મહાવીરના " એમ છતાં તેના કેઈ પણ લખાણમાં નાનું સરખો અઘટિત ઉદ્ગાર
છે મંદિરમાં આંખને આંજી દેતાં રને ઝગમગ્યા. હું વિચાર કરું છું, . દાખલ થઈ ન જાય અને તેની વાણુ મધુર, વિમળ તથા સંયમપૂર્ણ
એક બાજુ સ્મશાનયોત્રાના વરઘોડા અને બીજી બાજુ મહાવીરના રહે તેની પૂરી કાળજી રાખવામાં આવે છે. વળી સ્વીકૃત નિરૂપણ
વરધોડા.” ધરણને જરા પણ ક્ષતિ ન પહોંચે અને એમ છતાં વૈવિધ્ય પણ પૂરતા પ્રમાણમાં જળવાઈ રહે–એવી દરેક અંકે પૂરી ચિન્તા
અઢાર વર્ષ પહેલાંની ઘણી વાતો આજે મને યાદ નથી. પણ સેવાય છે. માનવીની બુધ્ધિ અને હદયને સ્પર્શીને એ ઉભયને લક. મહાવીર જયન્તી ઉજવાઈ હતી તે એક પ્રસંગ મને બરાબર યાદ છે, '; શ્રેયના માર્ગે વાળવા એ પ્રબુધ્ધ જીવનની નિષ્ઠા છે.
આમ તે જયંતિના કાર્યક્રમમાં કંઈ નવીનતા નહોતી. એની એ * પ્રબુધ્ધ જીવનને વિચારસમૃધ્ધ બનાવવામાં જે જે મિત્રએ ગત
વાતનું પિષ્ટપેષણ હતું, પણ તે પ્રસંગે બનેલી એક નાની શી ઘટના વર્ષ દરમિયાન ફાળો આપ્યો છે તે સર્વને અન્તઃકરણપૂર્વક આભાર
મગજમાં બરાબર યાદ રહી ગઈ છે. તે દિવસની સભાના પ્રમુખસ્થાને ' માનવામાં આવે છે અને તેમને સધકાર પૂર્વવતું ચાલુ રહેશે એવી
જે મહાશય હતા, એમણે જૈન દર્શનના એક પુસ્તક ઉપર સુંદર આશા રાખવામાં આવે છે. પ્રબુધ્ધ જીવનને અન્તરથી ચાહનારે એક
ભાષણ કર્યું. શ્રોતાઓ એમાંનું કેટલું સમજ્યા તે તે કાણું જાણે? - મિત્રવર્ગ છે. તેમને વિનંતિ કે પ્રબુધ્ધ જીવનની ગ્રાહક સંખ્યા વધાર
પણ ભાષણ ઉપર તાલીઓ ખૂબ પડી. લેકે કહેવા લાગ્યા, “વાહ! વામાં અને આર્થિક મુંઝવણ હળવી કરવામાં તેઓ બને તેટલી મદદ
શેઠ માત્ર વ્યાપારી નથી, ધર્મનું પણ સારું જ્ઞાન ધરાવે છે.” કરે. જે ધ્યેયપૂર્વક પ્રબુધ્ધ જીવન ચલાવવામાં આવે છે તેને વળગી
- દશ બાર દિવસ પછી એક મિત્ર મારી પાસે આવ્યા અને મને રહેવાની પરમાત્મા અમારામાં દઢતા પ્રેરે, અમારી દષ્ટિને વિશદ અને કહ્યું, “તમારી મહાવીર જન્મ
કહ્યું, “તમારી મહાવીર જયંતિને દિવસે જે શેઠ પ્રમુખસ્થાને હતા, વ્યાપક બનાવે, અન્યાય અને અધર્મ સામે જેહાદ ચલાવવાનું અમને એમનું ભાષણ એક પંડિતે લખી આપ્યું હતું. તેમને શેઠ પૂરૂં મહે- .
બળ અને નિડરતા આપે, લોકમાનસનું સાચું ઘડતર કરવાની અમને નતાણું આપવા નથી માગતા. વીશ રૂપીઆની વાત થઈ હતી. હવે ' ' ' ઊંડી સમજણ અને કુશળતા આપે, અને આ બધું છતાં પણ. અમારી દશ જ આપીને પતાવવા માંગે છે. તમે તે શેઠને સમજાવીને કહ્યું. ' '
સુઝ અને સમજણ, દર્શન અને જ્ઞાન અત્યન્ત મર્યાદિત અને ખલનને વધારે કરાવી શકશે ? જયંતિના દિવસે પ્રમુખની ખુરશીએ બેલા તે ને પાત્ર છે એ વિષે અમે સદા સભાન અને તે કારણે પૂરા નમ્ર રહીએ શેઠ અને સામે જ લટકાવેલી પ્રભુ મહાવીરની છબી બને મારી નજર , જે એ જ પ્રાર્થોના ! :
તંત્રી પ્રબુધ જીવન, સામે તરવરવા લાગ્યાં. મહાવીર દર્શનને એક અભ્યાસી અને લેખક કે . . . . પ્રબુધ્ધ જીવનના ગ્રાહકોને વિનંતિ દશ રૂપીઆ માટે આજે મારી કાકલુદી કરે છે, ગઈ કાલે તેના જ છે ને
, આપનું લવાજમ પુરું થાય છે ત્યારે આપને વખતસર ખબર લેખના શેઠે કરેલા ભાષણ ઉપર તાલીઓ પડતી હતી. મહાવીર વીશ
આપવામાં આવે છે. ગ્રાહક તરીકે ચાલુ રહેવું હોય તે રૂ. ૪ મની રૂપીઆનાકે દશના.......' , i' ઓર્ડરથી મેલે, ચાલુ ન રહેવું હોય તો તે મુજબ સર્વર ખબર
' ' " આપે પણ વી. પી. ના નકામા ખર્ચથી આપ બચો અથવા અમને બચાવે. * ; , ,
સને ૧૯૪ર નાં, ઑગસ્ટની ક્રાંતિના સમયે હું તરતમાં જ ' વ્યવસ્થાપક, પ્રબુધ જીવન જેલમાંથી છૂટીને આવ્યા હતા. બંગાલ સરકારની આજ્ઞાનુસાર ઓછામાં છે
છે.
'