________________
રજીસ્ટર્ડ નં. B ૪ર૬૬ વાર્ષિક લવાજમ રૂા. ૪
પૂબ જ000
પ્રબુદ્ધ જૈન'નું નવસંસ્કરણ વર્ષ ૧૮: અંક ૨૧
મુંબઈઃ માર્ચ ૧, ૧૫૭, શુક્રવાર
છે શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર આફ્રિકા માટે શીલિંગ ૮.
છુટક નકલ: ત્રણ આના કાલ માત્ર 9% આલ શાહ કલાકમાલ ઝાલા સાદા તંત્રી પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા સાલાલ ઝાલાજ આલ areગ્નલ ઝલકate aહ ઝાક જાકારક
જે
એક પ્રગટ ચિન્તન (ઓરિસ્સાના માજી વડા પ્રધાન શ્રી નવકૃષ્ણ ચૌધરીએ તા. આવતા. મને એમ લાગ્યું કે આપણા દેશના ભાઈઓ અને અમારી ૪-૧૧-૧૬ ના રોજ સુરત ખાતે એક જાહેર વ્યાખ્યાન આપ્યું હતું. વચ્ચે મેટી દીવાલ આવી ગઈ છે. લેકોને લાગતું કે અમે સત્તા તે વ્યાખ્યાનની સંક્ષિપ્ત સંધ તા. ૧૫–૧૧–૫૬ ના ભૂમિપુત્રમાં પર આવ્યા એટલે કે અંગ્રેજોની ગાદીએ બેઠા. એમને સમજાતું નહોતું પ્રગટ થયેલ છે જે નીચે સાભાર ઉધ્ધત કરવામાં આવે છે. શ્રી નવકૃષ્ણ કે આ તે અમારું જ રાજ છે. આજે હિંદુસ્તાનમાં જે કયાંય સત્તા ચૌધરી ઓરિસ્સાના છેલ્લા પાંચ વર્ષથી વડા પ્રધાન હતા, છેલ્લાં બે હોય તે તે જનતાના જ હાથમાં છે. એમને આ સમજાતું નહોતું. અઢી વર્ષ દરમિયાન તેઓ વિનોબાજીના નિકટ પરિચયમાં આવ્યા, એ મેં જોયું. એનું મને દુ:ખ હતું. અને ભૂદાન પ્રવૃત્તિ તરફ વિશેષ અને વિશેષ ખેંચાતા રહ્યા. સત્તાસ્થાન
આ કરૂણ સ્વપર વંચના ઉપર બેઠાં બેઠાં તેમને અનુભવ થયો કે તેમની અને પ્રજાજને જનતા આટલું કેમ નથી સમજતી કે સત્તા તે અમારી છે, વચ્ચે એક મેટી દીવાલ ઉભી થઈ રહી છે. તેઓ વર્ષો જુના એક કાંગ્રેસના હાથમાં, લીડરોના હાથમાં જે છે તે સત્તા અમારી છે ? જનતાની સત્યનિષ્ટ અને સેવાનિષ્ઠ પ્રજાસેવક–કેગ્રેસ સેવક છે. તેમની અને દશા આવી દયાજનક હોય ત્યાં સુધી કરી શકવાર વળવાને નથી. પ્રજાજને વચ્ચે વધતું જતું અન્તર તેમના માટે અસહ્ય બનતાં દેશને રાજકીય આઝાદી તે મળી પણ એનાથી જે તક મળી તેમણે સત્તાસ્થાનને ત્યાગ કર્યો અને તેમની જગ્યા થોડા સમય છે તેને લાભ ઉઠાવવા માટે લોકોના દિલમાં ભરોસો જોઈએ કે તાકાત પહેલાં મુંબઈના માઝ રાજ્યપાલ છે. હરેકૃષ્ણ મહેતાએ સંભાળી જનતાના હાથમાં છે. જે એને લાગે કે સત્તા તે બીજાના હાથમાં લીધી. પોતે સત્તાસ્થાન શા માટે છોડ્યું એ બાબતની સ્પષ્ટતા કરતું છે તે કશો ફાયદો ન થાય. દેશ આગળ વધશે તે તે કોના બળથી? નીચેનું વ્યાખ્યાન કઈ વસ્તુતઃ પૂર્વ આયોજિત પ્રવચન નથી, પણ એક જે સાધારણ માણસના ખભા પર બધો ભાર છે તેના ટાંટિયામાં જોર પ્રકારનું પ્રગટ ચિન્તન છે.
કયાં છે ? આ માત્ર આપણા સ્વરાજ્યના સમાજની એકલાની હાલત આજે ચૂંટણીના દિવસે નજીક આવે છે. સત્તાસ્થાન પ્રાપ્ત નથી. આખી દુનિયામાં આવું છે. સમાજનો બેજો વહેવાની તાકાતકરવા માટે તરફ પડાપડી ચાલી રહી છે. આજની પરિસ્થિતિ જોતાં વાળા હેઠે પડ્યા છે. હમણાં એક તપાસ થઈ હતી. એમાં જણાયું સત્તાસ્થાન ઉપર બેઠેલા આગેવાને જ મેટા ભાગે તે સ્થાન ઉપર કે એ લોકોને ઓછામાં ઓછા જીવવા-જોગા ખારાકમાં સરેરાશ ચાર પુન: આરૂઢ થવાને સંભવ છે. જે આવાં સ્થાને ઉપર આવવામાં આની ઓછો ખોરાક મળે છે. આ તે હજી સરેરાશ ! તેમનો હેતુ પિતાનું અંગત પ્રભુત્વ વધારવાને નહિ પણ પ્રજાની - હમણાં વર્ધાના વકીલ મંડળવાળાએ મને કહ્યું કે તમે નાહકના સાચી સેવા કરવાનું હોય તે આપણને અંગ્રેજ સરકારધારા વારસામાં
બેકારીની ભડકામણી વાત કરે છે. કામના તે ઢગલા પડ્યા છે. પણું
લેકેને કામ કરવું જ કયાં છે ? ગેરકાયદે દારૂ ગાળે છે! બધા હરામ મળેલા તંત્રનું જે માળખું રાજા-પ્રજા વચ્ચે એક દીવાલ ઉભી
હાડકાંના થઈ ગયા છે. કરનારું નવકૃષ્ણ બાબુ જેવાને માલુમ પડ્યું છે તે માળખામાં આમૂલ
આવી આવી વાતો કરીને આપણે આપણા પિતાના વિવેકને જ પરિવર્તન કરવાનું કાર્ય તેઓ હાથ ધરે, કે જેથી કોઈ પણ પ્રજાનિષ્ટ ભૂલથાપ ખવડાવવા માંગીએ છીએ ! સેવક સત્તાના ચેગઠામાં બેસીને પણ પિતાની શક્તિ અને સેવાને દેશ સમૃદ્ધ થયે તોયે ગરીબને ખીચડી કેમ ખૂટે? પ્રજાજનોને મુક્ત મને પુરો લાભ આપી શકે અને તેમની સાથે મેં અમારા કેસી ભાઈઓ સાથે પણ વાત કરી. હું કાંગ્રેસને પુરા તાદાત્મ્યને અનુભવ કરી શકે એવી સુખદ્ પરિસ્થિતિ પેદા થાય. જ છું. આજે હવે કોંગ્રેસ સરકારને પ્રધાન નથી રહ્યો કે સંસ્થાને આ રીતે પ્રસ્તુત પ્રગટ ચિન્તન આજના સત્તાપ્રમત્ત આગેવાનોની ચાર આની સભ્ય નથી રહ્યો, તેયે આટલાં વરસમાં બધે રાજકીય કાંઈક આંખ ઉઘાડે અને તેમને અન્તર્મુખ બનવા પ્રેરે એમ આપણે સંબંધ કોંગ્રેસ સાથે જ રહ્યો છે અને સંબંધો આજે પણ બધા અન્તરથી ઈચ્છીએ !
- પરમાનંદ) ત્યાં જ છે. એટલે હું તે મારી જાતને કોગ્રેસની જ માનું છું...એટલે હું તે હજી રસ્તો શોધું છું. સ્વરાજ્યનું જે સપનું હતું તે કયે કેરોસી ભાઈઓ સાથે વાત કરી. તેઓ કહે છે કે વાત તે વાજબી રસ્તે જડશે એ શોધવું છે. એટલે હું તમને શું કહું? પણ મને છે. પણ આ પાંચ વરસમાં જે કાંઈ કામ થયું એમાંથી કંઈક ફેર ખબર છે કે અહીં કેટલાય મિત્રો ઉત્સુકતાથી બેઠા છે. એમને જાણવું તે પડ્યો હશે. પણ વસ્તુસ્થિતિ ખરેખર કેવી છે ? પલાનિંગ કમિશનના છે કે હું એક રાજ્યને મુખ્ય સેવક હતા તે સ્થાન છેડીને હું અરણ્ય ભાઈઓ કહે છે કે જેનાથી દેશનું ધન વધ્યું હશે. પણ વધ્યું તેયે (વિડરનેસ) માં કેમ નીકળી પડ્યો? હજી સામે તે સાવનનું ચૂંટણીનું એને અર્થ એ તે નથી કે જેની ખાંધે ચડ્યા છીએ એની પાસે વરસ આવે છે. બધાં એમાં કૂદી પડવા થનગની રહ્યા છે, તે વખતે એ પહોંચ્યું જ છે. એ પહોંચ્યું કે નહીં, પહોંચ્યું તે કેટલું પહોંચ્યું, આમ છોડવાની પાછળ શું રહસ્ય છે એનું એમને કુતૂહલ છે. એને કશે હિસાબ કે તાળે મળતા નથી. વધેલું ધન વહેંચાયું હશે, - હું હિંદુસ્તાનને દુઃખી કહે તે દુઃખી અને ગૌરવવા કહો તે પણ તે તે જમીન કે ઉદ્યોગવાળાને મળ્યું હશે. જેને નથી જમીન કે તે એક નાગરિક છું. આપણે દેશ આઝાદ થયો છે તેનું હું ગૌરવ નથી ઉદ્યોગ અને એ વહેંચણીમાં કશું નથી મળ્યું. એમને માટે ધરાવું છું. પણ હું દુ:ખી કેમ છું? કારણ, હું જાણું છું. પ-૬ પંચવાર્ષિક યોજનામાં કશી નવાઈ નથી. હા, રોજમદારીવાળાની વરસ હું સરકારમાં રહ્યો. આપણા દેશના ભાઈઓને મળવા જતો રેજીમાં વધારો થયે હશે ખરે, પણ એમાંયે એ તપસવું રહ્યું કે રિયલ
જ છે.
કાચી સેવ, પતાનું