Page Text
________________
૨૧૦
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૫-૨-પાક શ્રી ચંદુલાલ નાણાવટી કન્યા વિનયમંદિર થોડા સમય પહેલાં છેલ્લાં અઢી વર્ષથી મુંબઈ નજીકના વિલે- ૩, દૈનિક નાસ્તા માટે વિદ્યાર્થિનીઓએ વારાફરતી બજારમાં પારમાં ઉભું કરવામાં આવેલ શ્રી ચંદુલાલ નાણાવટી કન્યા મંદિર” જઈ ખરીદી કરી હિસાબ રાખવાને, અને શિક્ષિકા બહેનના માર્ગદર્શન જવાને સુયોગ પ્રાપ્ત થશે. આ શિક્ષણસંસ્થા સદ્ગત ચંદુલાલ નીચે નાસ્તો બનાવવાને એમ વ્યવસ્થા છે. બપોરના જેમણે નાસ્ત બાલાભાઈ નાણાવટીના નામ સાથે જોડવામાં આવેલ છે. શ્રી ચંદુભાઈ કરવો હોય તે અન્નપૂર્ણા–કાફેટેરીઆની ઢબે પિતાની મેળે રકાબીસર મણિલાલ બાલાભાઈ નાણાવટીના નાના ભાઈ થાય. તેમનું આજથી ચમચી લે, જોઈ નાસ્તે પિતાની મેળે લઈ લે, નાસ્તો કરી રકાબી૧૬ કે ૧૭ વર્ષ પહેલાં અવસાન થયું. તેઓ વ્યાપાર વ્યવસાયમાં ચમચી ધોઈ લે અને સાફ કરી યોગ્ય જગાએ મૂકી દે તેવી પધ્ધતિ પિતાના પુરુષાર્થ વડે ખૂબ આગળ વધેલા હતા અને વીલેપારલેના રાખેલ છે. પૂરી, ભાખરી કે રોટલી કે અનાજની કોઈ વાનગી વિદ્યાર્થિની જાહેર જીવનમાં વર્ષો સુધી તેમનું અગ્રસ્થાન હતું. પ્રસિધ્ધિ કે ઘેરથી લેતી આવે અને શાળાના રસોડામાંથી શાક કચુંબર વગેરે જાહેરાતથી તેઓ સદા દૂર રહેતા હતા. વિલેપારલેના કોઈ પણ સારા ખરીદી લે તે ઠીક પડે. ઘેરથીજ બધે નાસ્તો લાવી બધા સાથે બેસી સામાજિક કાર્યને તેમની આર્થિક મદદ મળેલી જ હોય. તેઓ સંપૂર્ણ ખાનાર વિદ્યાર્થિનીઓ પણ સારી સંખ્યામાં હોય છે.
અર્થમાં એક “મૂક સેવક હતા અને અપૂર્વ સૌજન્ય તેમને એક વિશેષ ૪. દર માસની છેલ્લી તારીખે વિદ્યાર્થિનીઓ રડું તથા - ગુણ હતો. તેમની સાથે વર્ષોજુને અંગત સ્નેહ સંબંધ હોઈને દિવાનખાનું પિતાને ત્યાં મહેમાન આવવાના હોય તેમ વિચારી વ્યવસ્થિત તેમના નામ સાથે જોડાયેલી આ શિક્ષણસંસ્થા પ્રત્યે મારું મન વિશિષ્ટ ગોઠવે અને બાકીના તે વખતે મહેમાન બની તેમનું ગોઠવેલું રસોડું મમત્વથી આકર્ષાયું અને ત્યાં અમલમાં મૂકવામાં આવેલી શિક્ષણ દિવાનખાનું જોવા જાય અને મહેમાનને નાસ્તો મળે તેવી વ્યવસ્થા કરેલ પધ્ધતિની વિગતોમાં ઉત્તરવા મન પ્રેરાયું.
છે. ત્યારે ઉપયોગી ફિલ્મ બતાવવાનું અથવા મનોરંજન કાર્યક્રમ હોય આજનું આખું શિક્ષણ પ્રદાન એક રીતે કહીએ તો પ્રયોગાત્મક છે. દર મહિને છેલ્લે દિવસે વાલી બહેનોને શાળામાં પધારવા અને આ દશામાં છે. જુના ઘાટ અને જુની પધ્ધતિ બન્નેમાં પાર વિનાનાં પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લેવા શાળા આગ્રહપૂર્વક નિમંત્રણ આપે છે. - પરિવર્તન થવા લાગ્યાં છે. સરકારી નહિ એવી શાળાઓ સરકારી છે. વર્ષશરદ-વસંતના ઉત્સવ, ગુરુદેવ ટાગોર, પૂ. ગાંધીજી કેળવણી ખાતા સાથે જોડાયેલી હોવા છતાં કેટલીક રીતે સ્વતંત્ર હોય છે તથા પૂ. કસ્તુરબના પુણ્યતિથિ પ્રસંગે તેમજ સ્વાતંત્ર્યદિન અને અને એ સ્વતંત્રતા જાત જાતના પ્રયોગની તથા સિધ્ધાન્તની અજમા પ્રજાસત્તાકદિનના રાષ્ટ્રીય પર્વે શાળામાં ઉજવાય છે. આ ઉજવણી યશમાં પરિણમે છે. પ્રસ્તુત વિનય મંદિરમાં પાંચમા ધરણથી માંડીને પ્રસંગોએ વાલી વર્ગને શાળાનું કાર્ય જોવાની તક મળે અને શાળાના ૧૧ ધારણ એટલે કે એસ. એસ. સી. સુધીના ધેરણ સુધીનું શિક્ષણ સંચાલકે, શિક્ષક વર્ગ તથા વાલી વર્ગ અરસપરસ મળી શકે તે માટે આપવામાં આવે છે. શ્રી ચંદુભાઈનાં પત્ની શ્રી મણિબહેન નાણાવટી પ્રત્યેક વાલી ભાઈ બહેન તે પ્રસંગે શાળામાં અવશ્ય પધારે તે શાળા
જેઓ વીલેપારલેના એક જાણીતા રચનાત્મક કાર્યકર્તા છે તેઓ આ આગ્રહ રાખે છે. - શાળાના વહીવટ અને વિકાસમાં સક્રિય રસ લઈ રહ્યા છે. આ શાળાની ૬. વિદ્યાર્થિનીઓને આસન તથા સર્વાંગસુંદર વ્યાયામ તથા
શરૂઆતમાં શ્રી સુભદ્રાબહેન કાપડિયા આચાર્યપદે હતાં. તેમણે કેટલુંક રમતો શીખવવામાં આવે છે. શરીરની, કપડાંની, બધી વસ્તુઓની પાયાનું કામ કર્યું અને શાળાને વ્યવસ્થિત ઘાટ આપ્યો. એક વર્ષ સ્વચ્છતા અને સફાઈ સ્વાસ્થશિક્ષણનું અગત્યનું અંગ છે તેમ માની બાદ તેમને અણધાર્યા જાથક માટે કલકત્તા જવાનું બનતાં શાળાથી વિદ્યાર્થિની તે વિષે આગ્રહ રાખે તેમ જરૂરનું ગયું છે. તેઓ છુટા થયા. તેમના સ્થાને શ્રી વજુભાઈ પટેલ આવ્યા. તેઓ ૭. વિવિધ વિષયના શિક્ષણ માટે અભ્યાસ કરવાની રીત પિતાનાં વિશિષ્ટ મન્તવ્ય અનુસાર શાળાનું અનેખું ઘડતર કરી રહ્યા શાળાએ આ મુજબ વિચારી છે. વિદ્યાર્થિનીએ પ્રથમથી જ નિયમિત રીતે છે. આ શાળાએ અપનાવેલી શિક્ષણપધ્ધતિ અંગે નીચેની બાબતે મહેનત કરવી જોઈએ. શાળાના દૈનિક શિક્ષણમાં જે નિયમિત રીતે ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે –
ધ્યાન દેવાય અને ઘેર એક કલાક રાતે અને એક કલાક સવારે અથવા ૧. સંસ્થામાં દરરોજ શિક્ષણકાર્યની શરૂઆત પ્રાર્થના તથા કોઈપણ રીતે બે કલાક ઘરકામ નિયમિત થાય તે કઈ વિધાર્થિની સમૂહકાંતથી કરવાનો નિયમ છે. શિક્ષક તેમજ વિદ્યાર્થિની રોજ પાછળ રહી ન જાય; જાતે અભ્યાસ કરવાની ટેવ પાડવા ધોરણ ૮, ખાદીને પોષાક પહેરીને આવે તે આવશ્યક મનાયું છે, અને તે દરેક ૧૦, ૧૧ ની વિદ્યાર્થિનીઓ દરરોજ સવારે ૮ વાગે શાળામાં આવી આવતાની સાથે બે કલાક મૌનવ્રત લઈને રેંટીઓ લઈ પ્રાર્થના- જાય તે પણ ઇચ્છર્યું છે. ૮ થી ૧૦-૩૦ તેઓ સ્વાધ્યાય કરે અને મંદિરમાં શાન્તિથી બેસી કાંતવા માંડે અને એ રીતે પ્રાર્થનામાં જોડાય જરૂર પડયે શિક્ષકનું માર્ગદર્શન મેળવે. તે ઉપરાંત તેમણે ઉપર સૂચવ્યું તેમ પધ્ધતિ રાખવામાં આવી છે. પ્રાર્થના બાદ શિસ્તના નિયમોના તેમ બે કલાક ઘરકામ કરવાનું રહેશે. બાકીના ધોરણના વિદ્યાર્થિનીઓને પાલનમાં જે વિદ્યાર્થિનીથી આગલે દિવસે કઈ શરતચૂક થઈ ગઈ શાળામાં વહેલા આવવાની જરૂર નથી. હોય તેમણે તે વિષેનું કારણ જણાવવું અને જો તેમાં હેતુપૂર્વે ની દર પંદર દિવસે બધી વિદ્યાર્થિનીઓની દરેક વિષયમાં ટુંકી પરીક્ષા બેદરકારી પિતે બતાવી હોય એમ તેમને જણાય તે તેમણે તે વિષેની લેવાનું છે
લેવાનું ગોઠવેલ છે, જેનું પરિણામ માસિક પ્રગતિપત્રકમાં વાલીની જાણ દિલગીરી બતાવવી જોઈએ એવો નિયમ રાખ્યો છે. સ્વયંભૂ કે સ્વયંનિર્મિત
માટે રજુ થાય છે. દર માસની પ્રગતિમાં જે જે વિષયમાં ૭૦ ટકાથી શિસ્તને આ એક તરીકે શાળા અજમાવી રહી છે. શિસ્તના કોઈપણ
વિશેષ ગુણાંક જે વિદ્યાર્થિની મેળવે છે તેમને અભિનંદન કાર્ડ વિવાર ભંગ માટે શાળાના શિક્ષક વર્ગ કદી પણ કોઈ વિદ્યાર્થિની પ્રત્યે આંખ અપાય છે. વર્ષને અંતે એકઠા થયેલ અભિનંદન કાર્ડમાં જે વિદ્યાર્થિનીને કાઢી કે ઊંચે સાદે “કેમ” “શામાટે આમ કર્યું” તેવું ના કહે, પણ
વિશેષ કાર્ડ મળ્યાં હોય અને સર્વાગી વિકાસની દૃષ્ટિએ પણ પ્રગતિ દોષિત વિદ્યાર્થિની પ્રત્યે પણ તેમના વ્યકિતત્વનું પૂરું સન્માન રાખે
કરી હોય તેમને વાર્ષિક મેળાવડા વખતે અભિનંદન સર્ટીફીકેટ અપાય છે. અને વિદ્યાર્થિની પિતે જ પિતાની ભૂલનું કારણ જણાવે અને જરૂર
શાળામાં ઈનામ આપવાની પદ્ધતિ નથી. છ માસિક પરીક્ષાના ગુણાંકમાં જણાય તે દિલગીરી વ્યકત કરે–તેને આ સ્વર્યાનિર્મિત શિસ્તનું લક્ષણ
આ માસિક પરીક્ષાઓનાં દસ ટકા જેટલા ગુણાંક ઉમેરાય છે. ધોરણ ગયું છે.
૫ થી ૮ માટે બે છ માસિક પરીક્ષાઓ છે; વાર્ષિક પરીક્ષા નથી. બને ૨. દરરેજનું શિક્ષણકામ સફાઈ પ્રવૃત્તિથી સાંજે પૂરું થાય તેમ વ્યવસ્થા કરેલ છે. વર્ગ સફાઈ. હાલ સફાઈ રડું સફાઈ, બાથરૂમ
છ માસિક પરીક્ષાઓના ગુણાંક મળી વર્ષને અંતે પરિણામ અપાય છે. તેમજ જાજરૂ સફાઇ શિક્ષક વર્ગ તથા વિદ્યાર્થિનીએ વારાફરતી કરે અને 'ગણિત-વિજ્ઞાન મળી એક વિષય, ઇતિહાસ-ભૂગોળ-નાગરિક શાસ્ત્ર મળી પછી શાંતિથી પ્રાર્થના કરી શાળા છોડે તેવી પધ્ધતિ સ્વીકારેલી છે. એક વિષય, વ્યાયામ–ઉદ્યોગ-ચિત્રકામ–સંગીત–સામાન્યજ્ઞાન સફાઈ મળી
| SR No. | 525942 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1957 |
| Total Pages | 250 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 27 MB |