Page Text
________________
પ્રબુદ્ધ જૈન ચાંદવડ અધિવેશન એક સ્મરણનાંધ
નાસીકથી ઉત્તરે ૪૦ માઇલ જેટલા અન્તરે ચાંદવડ મુકામે ભારત જૈન મહામ`ડળનુ ૧૩ મું અધિવેશન માન્યવર મહાશય શ્રી. રાજમલ લલવાણીના પ્રમુખપણા નીચે મળ્યું હતું. આ અધિવેશનમાં હિંદના ભિન્ન ભિન્ન વિભાગોના આગેવાન કાર્ય કર્તાઓએ સારા પ્રમાણમાં હાજરી આપી હતી. મુંબઈ બાજુએથી હુ', ભાઇ તારાચંદ કાઠારી તથા શ્રી નેમચંદ નગીનદાસ વકીલવાળા-એમ અમે ત્રણ મિત્ર આ અધિવેશનમાં ભાગ લેવા ગયા હતા. ભાઈ તારાચંદ ભારત જૈન મહામડળના એક મંત્રી છે. આ અધિવેશન બાદની નવી નિમણુકામાં પણ તે મ`ત્રી તરીકે ચાલુ રહ્યા છે. શ્રી તેમ દભાઇ પણું આ ભારત જૈન મહામંડળની પ્રવૃત્તિમાં ઠીક સમયથી રસ લઇ રહ્યા છે, અને તેની કાર્યકારિણી સમિતિના એક સભ્ય છે. પણ મારા માટે તે ભારત જૈન મહામંડળની પ્રવૃત્તિમાં થોડે સરખા પણુ સક્રિય ભાગ લેવાનો આ પહેલા જ પ્રસ`ગ હતા. આ મડળના મુખ્ય કાર્ય કર્તા વર્ષોંવાસી શ્રી રિષભદાસ રાંકાને આમ તો હું ઘણા વર્ષથી ઓળખતા હતા. પણ એ ઓળખાણું થઇ ત્યારે તેમના ભારત જૈન મહામડળ સાથે કશે પણ સબંધ નહાતા. છેલ્લાં ચારેક વર્ષ પહેલાં ભારત જૈન મહામડળના એક અધિવેશનના તેઓ પ્રમુખ થયા ત્યારથી તેઓ આ મંડળના સક્રિય કા કર્તા બન્યા છે, એટલું જ નહિ પણ આજે તે આ સંસ્થા સાથે તેમણે એટલુ બધુ તાદાત્મ્ય સાધ્યું છે કે ભારત જૈન મહામંડળની આત્મારૂપ કઇ વ્યકિત હાય ! તે શ્રી રિષભદાસ રાંકા જ છે એમ વિના અત્યુક્તિએ કહી શકાય. શ્રી રિષભદાસજી મૂળ તે ૉંગ્રેસના ઘણા વર્ષના જુના કાર્યકર્તા છે. નિળ તેમનું ચારિત્ર્યપર્યાપ્ત થતી હોય એવી સાંકડી મનોદશા આવે ઠેકાણે આપણને
સાધારણ રીતે કાઇ કોમી કે સાંપ્રદાયિક સંમેલનમાં આપણે જઇએ છીએ તે એ સમેલનનું વાતાવરણ આપણા ચિત્તને ધણીવાર રૂંધતું લાગે છે. આવા સમેલનના આગેવાનામાં તેમના વાણીવિચારમાં–ઉપર ઉપરના ઉદાર ઉદ્ગારેાની પાછળ એકાન્તિક સાંપ્રદાયિતા, સ્થિતિચુસ્તતા, જડતા અને કેટલીક વાર આંધળા ધર્મ ઝનુનના અનુભવ થાય છે, મારા સમાજ, મારે ધર્મ, મારા સાધી બંધુ' આટલામાં જ જાણે કે તેમની આખી દુનીયા
હુધા જોવા મળે છે. અને આપણું દિલ અકળાય છે. ભારત જૈન મહામંડળનુ અધિવેશન પણુ એક રીતે તે કામી સમેલન જ હતુ પણ કાછતાં વાણી કે વતનમાં કામી સંકીણ તા લેશ માત્ર નજરે પડતી નહોતી. કામ વિષેની વિચારણા પણ ઉદાર જીવન–
દર્શન અને રાષ્ટ્રીય ભાવનાથી પરિપૂત હોય એમ લાગતું હતુ ગણાય, વળી જે કાંઇ રાવે રજુ કરવામાં આવતા તે ખાલી ઉપર– અને તેથી સમસ્ત વાતાવરણ કામી અભિનિવેશથી મુક્ત અનુભવાતું છલ્લા અનુમેદનથી પસાર કરી નાંખવા એમ નહિ પણ આ ઠરાવની આપણે પોતે જાતથી અમલ કરવાને છે એવી ગંભીરતા દરેક ઠરાવની વિચારણા અને ચર્ચા કરવામાં આવતી હતી. આ રીતે ભારત જૈન મહામંડળના અધિવેશનના મેં દિવસો બહુ આનંદમાં અને અનેક મીઠા અનુભવેાપૂર્વક પસાર થયા અને જેને શ્વેતાં આપણું મન રે અને આપણામાં નવા આશાવાદનો સંચાર થાય એવી અનેક સત્ત્વ અને શીલસ પન્ન વ્યકિતએ ના દર્શનના-પરિચયને – લાભ મળ્યો.
તા. ૧-૬-પુર
છે; અપ્રતિમ તેમની કાયનિષ્ઠા છે. એવા જ તેમના પોતાના વિચારાતે અનુરૂપ જીવન ઘડવાના સતત પ્રયત્ન છે અને તે ખાતર કોઈ પણ બેગ આપતાં તે પાછુ વાળીને જોતા નથી. વળી તે સુન્ન અને વ્યવહારદક્ષ પુરૂષ હોઈને ભારત જૈન મહામંડળ પ્રતિ અનેક
કારત શકિતશાળી વ્યક્તિઓને આકર્ષી શકયા છે. ગયા વર્ષે મેરારમાં મળેલા ભારત જૈન મહામંડળના અધિવેશનમાં દિગંબર જૈન સમાજની જાણીતી શ્રીમાન વ્યકિત શ્રી શાન્તિપ્રસાદ જૈન પ્રમુખ સ્થાને ખીરાજ્યા હતા. આમ છતાં પણ મડળની ચાલુ કાર્યવાહીની જવાબદારી શ્રી રિષભદાસજીના માથે નાંખવામાં આવી હતી અને એ હેતુથી તેમની મડળના કાર્યાધ્યક્ષ તરીકે નીમણુક કરવામાં આવી હતી. શ્રી રિષભદાસજીએ પોતાની આસપાસ હિંદભરમાં ભિન્ન ભિન્ન સ્થળે વસતા ઉચ્ચ કાટિના કાર્ય કર્તાઓનું જૂથ જમાવ્યું છે. આ કાર્ય કર્તાએ સરળતાથી પ્રચારકાર્ય કરી શકે તે માટે શ્રી શાન્તિપ્રસાદજીએ ભારત જૈન મહામડળને એક નવુ સ્ટેશન વેગન ખરીદીને ભેટ આપેલ છે, જેનો મંડળના કાર્ય માટે સારા ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે.
૧૯
આ જ
અને તેના અમલ કરવા વગેરે છે. પ્રાન્ત પ્રાન્તના કાર્ય કર્તાએ આવા અધિવેશન પ્રસગે એકઠા થાય છે, પોતપોતાના સ્થાનિક પ્રશ્નોની પણ બધા સાથે મળીને ચર્ચા કરે છે અને તે તે પ્રશ્નો સંબધે શુ શું થઈ શકે તેમ છે તેના નિ ય કરે છે, મે માસની તા. ૨૪ અને ૨૫ મીનારાજ મળેલા અધિવેશનની કાર્યવાહી પણ પ્રકારની હતી. . ત્યાં પસાર થયેલા ઠરાવે। આગામી અંકમાં પ્રગટ કરવામાં આવશે. આ અધિવેશનમાં એકત્ર થયેલા કાર્ય કર્તાઓ સબંધમાં સૌથી વધારે ધ્યાન ખેંચે તેવી એ હકીકત હતી કે આમાંના ઘણાખરા કાર્ય કર્તા કોંગ્રેસના જુના અને પ્રતિષ્ઠિત સેવકો હતા. આપણે જો દેશને એક અને આઝાદ બનાવ્યા તે જે સમાજના આપણે અંગભૂત લેખાએ છીએ તે સમાજના ભેદભાવાને પણ દુર કરીને શા માટે આપણે એકત્ર ન થઇએ અને આપણી પોતાની અને પ્રેમની શક્તિને રાષ્ટ્રના ઉલ્કમાં શા માટે સલગ્ન ન કરીએ’--આ ભાવના અને તમન્ના આ પ્રતિનિધિઓના માઢા ઉપર તરવરતી હતી અને તેમના પ્રત્યેક ઉગારમાં પ્રતિબિંબિત થતી હતી.
ચાંદવડ જવાનો વિચાર કર્યાં ત્યારે મુંબઈ કરતાં પણ ગરમી તે વધારે ભાગવવાની જ રહેશે એમ ધારેલુ, તેના બદલે એ દિવસ દરમિયાન ભારત જૈન મહામ`ડળ તરફથી જૈન જગત' નામનું એક રૂતુ પણ ભારે પ્રસન્ન અને આલ્હાદક હતી. કાઈ હવા ખાવાની હિંદી માસિક પ્રગટ કરવામાં આવે છે. આના તંત્રી પણ શ્રી રિષભ-ટેકરી ઉપર પણ અનુભવવા મળતી નથી એવી ઠંડા પવનની લહુદાસ રાંકા છે. આ માસિક અત્યન્ત ઉદાર ભાવના અને ઉચ્ચ ધેારણુ ઉપર ચલાવવામાં આવે છે. અનેક જાણીતા હિંદી લેખંકાના આ માસિકને સારા સહકાર છે અને તેથી તેમાં ઉચ્ચકક્ષાપૂર્વકનું' વિષયવૈવિધ્ય સારી રીતે જળવાઇ રહે છે. આ ઉપરાંત આ સંસ્થા તરફથી લોકાપયોગી પુસ્ત પણું બહુ સારા પ્રમાણમાં બહાર પડે છે. અને તેને ઉઠાવ પણ સારા હોય છે.
રિએ ચાવીશે કલાક વાયા કરતી હતી અને જરા પણ ગરમી
લાગવા દેતી નહાતી. ચાંદવડમાં ભાઈશ્રી કેશવલાલ કરીને એક
આ ભારત જૈન મહામંડળનો આશય જૈનસમાજમાં ફીરકાના ભેદ ટાળીને એકતાની સ્થાપના કરવી, સમસ્ત જૈન સમાજને સમાનપણે સ્પર્શતા પ્રશ્નોના ઉકેલ શોધીને માર્ગદર્શન કરાવતા રહેવુ, આખા સમાજ એક અને સુગ્રથિત બને તેવા કાર્યક્રમો યોજવા
મારવાડી બધુના વ†ભરના પુરૂષાર્થના પરિણામરૂપ શ્રી નેમિનાથ બ્રહ્મચર્યાશ્રમના વિશાળ આવાસમાં આ અધિવેશન ભરવામાં આવ્યું હતું. આસપાસ ગગનચુંબી શિખરાવાળી નાની મેટી ટેકરીઓ પ્રસ્તુત સ્થળને કાઇ જીદી ભવ્યતા અપણુ કરતી હતી. કાઇ ઉન્નતિપ્રેરક વાતાવરણમાં–અલૌકિક ધામમાં—બે દિવસ પસાર કરી આવ્યા. હા એ
ટમાળમાં પાછા અમે પહેલાં માફક જોડાઇ ગયા.
એવા ભીડા સ્મરણપૂર્ણાંક ત્યાંથી અમે પાછા ફર્યાં અને ચાલુ જીવનની • પર્માનંદ
| SR No. | 525937 |
| Book Title | Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1952 Year 13 Ank 17 to 24 and Year 14 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1952 |
| Total Pages | 204 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 19 MB |