________________
*
*
*
ના માસી ર લાખ
તા. ૧૫-૫-૫૨
પ્રબુદ્ધ જૈન જૈન સ્થાનકવાસી સાધુસંમેલન અને
સર સ્ટેફર્ડ ક્રીપ્સનું અવસાન સ્થા, કોન્ફરન્સનું બારમું અધિવેશને એપ્રીલ મહિનાની ૨૧ મી તારીખે બ્રિટિશ મજુર પક્ષના પ્રાણુ સાદડી (માસ્વાડ) મુકામે તા. ૨૭-૪-૫૨ થી શરૂ થયેલ સમા સર સ્ટેફર્ડ ક્રિપ્સનું ૬૨ વર્ષની વયે અવસાન થયું. બ્રિટનના હિંદભરના સ્થાનકવાસી જૈન સાધુઓના સંમેલનનું કાર્ય તા. “ખંડી નાણામંત્રી તરીકે જાણીતા થયેલા આ સમાજવાદી ૭-૪-૫૨ ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે અને સફળતાપૂર્વક પાર પડેલ આગેવાન હિન્દની આઝાદીના અને ત્યારબાદના હિન્દી અને બ્રિટનના છે. સ્થાનકવાસી સાધુ-સાધ્વીઓ અન્ય ફિરકાઓની જેમ અનેક મીઠા સંબંધનાં પ્રમુખ ઘડવૈયા હતા. ઈ. સ. ૧૯૪૨ અને ૧૯૪૬માં સંપ્રદાયમાં વહેંચાયેલ હતા; તે બધા સંપ્રદાયનું વિલીનીકરણ આવેલા કેબિનેટ મિશનમાં ક્રિસે અગ્રગણ્ય ભાગ લીધો હતે. કરવામાં આવેલ છે અને “શ્રી વર્ધમાન સ્થા. જૈન શ્રમણ સંધ- ’
આથી જ હિન્દના વડા પ્રધાન શ્રી જવાહરલાલ નહેરૂએ લેડી ક્રિપ્સને ના નામથી બધાં સાધુ-સાધ્વીઓ એકત્રિત બનેલ છે. પિતાપિતાના
પાઠવેલ આશ્વાસન–સંદેશમાં કહ્યું કે “હિન્દુસ્તાનને સર સ્ટેફર્ડ ક્રિોસ સંપ્રદાયો અને પિતપોતાની પદવીઓ ત્યાગવાની વિધિ તા. ૭-૫-પર
પ્રતિ આદર અને મમતા હતી. છેલ્લા વીસ વર્ષથી હિન્દની મુકિતના ના રોજ થઈ હતી; તે સમયનું દૃષ્ય અભૂતપૂર્વ હતું અને સ્થા
ધ્યેય માટે તેમણે જે અંગત કાળજી અને સતત વફાદારીપૂર્વક કાર્ય સમાજના જ ઇતિહાસમાં નહિ, પરંતુ સમસ્ત જૈન સમાજના ઇતિહાસમાં આ ઘટના અત્યન્ત આવકારદાયક અને ચિરસ્મરણીય
કર્યું હતું તે માટે તેઓ હિન્દીઓના દિલમાં વસી ગયા છે. અમારા લેખાશે. આ સમયે દરેક આચાર્યો શાકત રીતે પિતાને પ્રાપ્ત
ઇતિહાસમાં તેમનું સ્થાન માનભર્યું છે.” થયેલી આચાર્ય પદવીને ત્યાગ કર્યો હતો, પોતપોતાના સ્વતંત્ર અત્યંત રૂઢિચુસ્ત અને શ્રીમંત કુટુંબમાં સર સ્ટેફર્ડ ક્રિપ્સને સંપ્રદાયને વિસર્જિત કર્યો હતો, અને “થી વધમાન સ્થા. જૈન જન્મ થયો હતો. તેમણે રસાયણશાસ્ત્રમાં રસ કેળવ્યું અને તેમાં શ્રમણ સંધ' માં આ સર્વ આચાર્યો જોડાયા હતા; આ સંઘના નાની વયમાં એટલા બધા પારંગત થયા કે પ્રસિધ્ધ વિજ્ઞાનશાસ્ત્રી આચાર્ય તરીકે પંજાબના પૂ. શ્રી. આત્મારામજી મહારાજની અને સર વિલિયમ રાસે તેમને પિતાની સાથે કાર્ય કરવા નિમંત્રણ ઉપાશાય તરીકે પૂ. શ્રી. ગણેશલાલજી મહારાજની સર્વાનુમતે આપ્યું. પણું થડે સમય વિજ્ઞાનિક કાર્ય કરી ક્રિસે બાપદાદાનાવરણી થયેલા છે. આ ઉપરાંત ૧૬ મુનિરાજોનું એક મે ત્રીમ'ડળ વકીલાતના ધંધાનાં ઝંપલાવ્યું. નીમવામાં આવ્યું છે. જેવી રીતે હિન્દભરના સ્થા. જૈન સાધુ-સાધ્વીઓનું એકમ
પિતાની બુદ્ધિશક્તિ અને શિસ્તમય સ્વભાવથી ક્રીસે એટલી રચાયું તેવી જ રીતે હિન્દભરના સ્થાનકવાસી જૈનેનું પણ એકમ
બધી પ્રગતિ સાધી કે તેમની વાર્ષિક આવક એક સમયે ૩૦,૦૦૦ એવાને તા. ૪-૫-૬ મે ના રોજ મળેલ કેન્ફરન્સના બારમાં
પોંડ (લગભગ ૪ લાખ રૂપિયા) સુધી પહોંચી. પણ આ દરમિયાન અધિવેશનમાં ઠરાવ થયો હતો. આ ઠરાવ અનુસાર હિંદભરની
તેમના માસી અને વિશ્વવિખ્યાત અર્થશાસ્ત્રી અને સમાજવાદી થાનકવાસી સમાજની સામુહિક મિલકતને વહીવટ એક મધ્યસ્થ લેખિકા શ્રીમતી બીએટ્રિસ વેબ ક્રિસના જીવન પર ખૂબ અસર સ ધ મારક્ત થશે અને તેની શાખાઓ હિન્દભરમાં ખેલવામાં આવશે. કરી, અને ક્રિસે બાઈબલના માર્ગે સમાજવાદ સ્વીકાર્યો. ખ્રિસ્તી બૃહદ્ સાધુ સંમેલનમાં થયેલ કચવ હી ઉપરથી ફલિત થતી આ દેવળોમાં તેમણે ઉપદેશ આપવા માંડશે કે ખ્રિસ્તી ધર્મમાં માનવું નવી રચનાને મૂર્તસ્વરૂપ આપવાનું કાર્ય હવે ત્વરિત રીતે હાથ અને મુડીવાદ પણ સ્વીકારે તે અશકય છે, ક્રિપણે વકીલાત છોડી ધરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત કોન્ફરન્સના બારમા અધિવેશનમાં. (૧) વિધ *
અને મજુર પક્ષના ઉદ્દામ આગેવાન તરીકે જાણીતા થયા. વિદ્યાલયમાં અર્ધ માગધીને સ્થાન આપવાને અનુરોધ કરતે ૧૯૩૨ માં ક્રિીપ્સ સેશ્યાલીટ લીગના પ્રમુખ થયા, આ સમય ઈગ્લેંડ. (૨) મહાવીર જયંતીના તહેવારને હિંદભરમાં જાહેર તહેવાર તરીકે ના સમાજવાદીઓ માટે અત્યંત કઠિન હતું. તેમના સર્વમાન્ય આગેવાન માન્ય રાખવાને મધ્યસ્થ સરકારને અનુરોધ કરતે (૩) જૈન ધર્મ- રાસે મેકડોનાલ્વે સમાજવાદી સરકાર વિખેરી નાખી રૂઢિચુસ્ત સાથે ના પ્રચાર માટે ધામિક પાઠયપુસ્તક અને ધર્મસુ ( આગ )- હાથ મિલાવ્યા અને મજુર પથામાં મેટું ભંગાણું પડયું. આ ના પ્રકાશન અને પ્રચારને વેગ આપતિ, (૪) પશુ-પક્ષીઓને સમયે પિતાની અપાર નિષ્ઠા, બુધ્ધિબળ અને અથાક કાર્યશકિતથી હિંસા માટે બહાર મોકલવાનું બંધ કરવાની તેમ જ દુધ દેતા તેમણે માર પક્ષમાં નવી શ્રધ્ધા પ્રકટાવી. ' અને ઉપગી પશુઓની કતલ બંધ કરવાને, અનુરોધ કરતા, (૫) જૈનેના ત્રણે ફિરકાઓની એકતા માટે સક્રિય પગલાં લેવાનું જયારે બીજું વિશ્વયુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે ઈગ્લેંડમાં મજુર અને સૂચન કરતે-આવા કેટલાક ઠરાવ પસાર થયા હતાં. નિર્વાસિત રૂઢિચુસ્ત પક્ષની સંયુક્ત રાષ્ટ્રીય સરકાર અસ્તિત્વમાં આવી. આ સમયે હવે થાળે પડી ગયેલ હાઈ પંજાબ સિંધ રાહત ફંડને સ્વધર્મી બ્રિટનના વડાપ્રધાન શ્રી. વિન્સ્ટન ચલે સર સ્ટેફર્ડને રશિયામાં બ્રિટિશ સહાયક ફંડમાં ફેરવી નાખવાનું નકકી થયું હતું.
એલચી તરીકે મોકલ્યા. તે સમયે બ્રિટનની સ્થિતિ કરૂણ હતી. ક્રાંસ કોન્ફરન્સની વાર્ષિક બેઠકમાં ૩૦ સભ્યની એક મેનેજીંગ કમિટી પરાજિત થયું હતું. રશિયા અને જર્મની વચ્ચે સમજુતી થઈ હતી, નીમવામાં આવી હતી; અ. ભા. . સ્થા. જૈન કોનફરન્સની એમ કહેવાય છે કે રશિયાને સાથી રાજા તરફ વાળવામાં ક્રિસની પ્રમુખ તરીકે આ અધિવેશનમાં ભીનાસરના આગેવાન અને સાહિત્યપ્રેમી
મુત્સદીગીરીને મેટ ફાળો હતો. શેઠ શ્રી ચંપાલાલજી સા. બાંડીઆ સર્વાનુમતે નીમાયેલ છે.
આ સમયે કોન્ફરન્સના માનદમંત્રી શ્રી. ચીમનલાલભાઈ ઈ. સ. ૧૮૪૫ માં અપૂર્વ બહુમતીથી બ્રિટનમાં સમાજવાદીઓ પિપટલાલ શાહે પિતાની લાક્ષણિક શૈલીમાં ફંડ માટે અપીલ
સત્તા પર આવ્યા. ક્રિસે પ્રથમ કાર્ય હિન્દની આઝાદી માટે સચ્ચાઈ કરી હતી જેના પરિણામે રૂ૨૫૦ ૦ ૦–૨૬ ૦૧ ૦નું ફંડ થવા પામ્યું અને નિષ્ઠાપૂર્વક કર્યું એ હકીકત ઠીક ઠીક જાણીતી છે. પણ હતું–જેમાં અધિવેશનના પ્રમુખે રૂ. ૨૦,૦૦૦ની અને શ્રી.
ક્રિષ્ણ સાવ ખખડી ગયેલા બ્રિટનના અર્થતંત્રને ટકાવી રાખી વનેચંદભાઈ દુર્લભજી ઝવેરીએ કરેલ રૂા. ૨૫૦૦ની સખાવત મુખ્ય છે.
બ્રિટીશ પ્રજાનું સમાજવાદી ન્યાયે જીવનધોરણ કેવી રીતે ઉંચું ચડાવ્યું આ રીતે સ્થાનકવાસી જૈન કોન્ફરન્સ ચતુવિધ શ્રી. સંઘ ( સાધુ, સાધીઓ, શ્રાવક અને શ્રાવિકાઓ)ને જે એક અને અવિ
એ હકીકત બહુ જાણીતી નથી. લેકપ્રિયતાની જરા પણ પરવા કર્યા - ભાજ્ય બનાવવા માટે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી તનતોડ પ્રયત્ન કરી રહી
સિવાય ક્રિસે તમાકુ અને દારૂ પર ભારે કર નાખી, સરકારી સહાયથી હતી તે કાર્ય સાદડી (મારવાડ) મુકામે સંપૂર્ણપણે પાર પડેલ છે. માખણું, દૂધ અને બીજી છવાયોગી વસ્તુઓ એક અદને શ્રમજીવી હિંદભરના સ્થા. જૈન આગેવાને સાધુ-સાધ્વીઓએ અને સાદડી ખરીદી શકે તેટલી સસ્તી કરી દીધી. જ્યારે રોમ, બલીન અને પધારેલ ૨૫૦ ૦૦-૩૦૦૦, સ્થા. જૈનેએ એક અવાજે આ કાર્યને પારીસમાં લેકેન “ભૂખ-સરઘસ નીકળતા હતા ત્યારે ઈગ્લેંડમાં વધાવી લીધું છે,
ટી. જી. શાહ કોઈ ભૂખ્યું કે બેકાર ન હતું.
કરી હિજારમાં એક મધ્ય