Page Text
________________
th
A A નો વારો
કરી શકો
કરી
'પ્રબુદ્ધ જન :
*
તા.
૧-૩-૫,
' '
ક
.
.
. '': * *
*
યમ: અતિથિદેવ! આ ભયંકર અધીમાં ત્રણ દિવસ ! અન્ન
યમ : ચાલે. ; અને પાણી વિના ! ભગવતી, તમે શું કરતાં હતાં ? હું બહાર ગયો [ આગળ યમરાજ અને પાછળ નચિકેતાનો હાથ પકડી યમપત્ની છે. એટલે બધું અંધારું ! '. ' ' ' , ' . દ્વારમાં પ્રવેશે છે. જરા મંજુલ ધ્વનિ સાથે કાર અપઆપ યમપત્ની : ( જવાબ ખાઈ જઈને) બ્રાહ્મણ અતિથિ એ :
- બિડાઈ જાય છે.તે વૈશ્વાનર અગ્નિ છે. યમરાજા જળ આપીને એમને શાંત કરે -
પ્રવે થી
- નહિ તે આપણી. આશા અને પ્રતીક્ષા, સત્કાર્યો અને પુણ્ય, પુત્ર છે [ યમરાજના ધરને એક મુખ્ય ખંડ. પિરેજા રંગના આ' અને પશુ–એ સર્વને નાશ થઈ જશે. "
ખંડમાં રાચરચિલારૂપે મૃત્યુનાં અનેક સૌમ્ય પ્રતીક ગોઠવેલાં છે. [[યમપત્ની ઉતાવળે અંદર જાય છે, પણીનો લેટ લાવી ડાબે ખૂણે બહારની બાજુ મધુબિંદુની આકૃતિ છે. એ જ - યમના હાથમાં મૂકે છે. યમ તે આદરપૂર્વક, નતમસ્તકે, નચિ- ખૂણે ઊંડાણમાં ત્રણ પરીને ત્રિકેણુ છે. જમણે ખૂણે કે ક કેતાના હાથમાં મૂકે છે. નચિકેતા પાણી પીએ છે. યમપનીના બહારની બાજુ કાંડમાંથી બનાવેલું વજ છે. પાછળની ભીંતમાં ' - મેં પરને ભય ઓછો થાય છે, ને એ નિરાંતને શ્વાસ મૂકી.
ડાબી તરફ એક વિશાલ બારી આવેલી છે, અને એની પાછળ Rણમાં દુગરનું શિખર દેખાય છે. ખની લગભગ
ડાબી તરફ એક નિરાલ, છે આખું સ્મિત કરે છે. પણ, એમની ચિંતા હજી પૂરી ગઈ નથી. ઊંડાણમાં એક તું. રાપર દી - - - યમપત્ની નચિકેતાના હાથમાં લેટે પાછા લે છે. અને પેલા, વચ્ચે, ભીંત તરફ એક વેદીમાં અગ્નિ સળગે છે. તખ્તાની છે.' ' કાળા પ્રતિહારને આપે છે. એ તે લઈને ઘરની અંદર જાય છે. ' જમણી બાજુ એક મેટા આસન ઉપર ધર્મરાજ બેઠા છે.'
ધર્મરાજની ડાબી બાજુ, એટલે કે પ્રેક્ષના જમણા ખૂણામાં, તે યમ અતિથિરાજ! ત્રણ દિવસ મારે દ્વારે ભજન વિના ,
ના જ નચિકેતા એક નાના સરખા, યમરાજથી જરા નીચા સાદા આસન . . રહેવું પડયું એથી આપ અપ્રસન્ન કે કૃધ્ધ ન થશે. ભગવન્ત, આપના
પર બેઠેલો છે. યમરાજની પત્ની એમની જમણી બાજુ એમના ક્રોધની શાન્તિ માટે આપ ત્રણ વર માગે.
કરતાં નાના પણ નચિકેતા કરતાં વધારે સુખવતું આસન પર ' નચિકેતા : પ્રભુ, હું અતિથિ નથી, હું તે આપને જ છું.. બેઠેલી છે. યમનું આસન એવી રીતે ગોઠવાયેલું છે કે એ મેં
મારા પિતાએ સર્વસ્વ દક્ષિણાયજ્ઞ કરી મને આપને સેગે છે. હું બેડું ફેરવે તે બારી ઉપર એની નજર પડી શકે. વચ્ચે વચ્ચે : ‘આપને કિકર છું, અતિથિ નથી. ' '' ', ' , ' મધુરાં વાજિંત્રને કર્ણમધુર નિનાદ આવ્યા કરે છે. યથાપ્રસંગ '' '' યમપત્ની ( દુઃખમિશ્રિત આશ્ચર્ય સાથે); એ મારી પિતા કોઈક વાર, યમ આસન ઉપરથી ઊઠીને ઊભા રહે છે ત્યા ટહેલે થી કે પોતાને હાથે પુત્ર આપણને સોંપે છે! એ તે પિતા કે રાક્ષસ!
" . . , કે પછી સાંજ
છે, કે પાછા આસને આવી બેસે છે. આ નંચિકેતાઃ
- યમઃ સમયે પુત્રી ત્યારે એ રીતે આ પવિત્ર અગ્નિની ક. એવું ન બોલશો ભગવતી ! ક્રોધે ભરાઈ મારા ઉપાસના કરનાર એ પરમ વર્ગને પામી દીર્ઘકાલીન સુખ ભોગવે છે. જે પિતાએ. આમ કર્યું હશે, પણ એમનું હૃદય સાવ નિષ્પાપ છે. - અત્યારે પણ એ મારા વિરહે. મૂરતા હશે. . .
- નચિકેતા પિતાજી, આ જ્ઞાન આપીને આપે બહુ અનુગ્રહ કર્યો કે .
યમપત્ની (યમને ): તમે આ જ અનુગ્રહ કરશે, કે બીજો " યમ: બાલ, તારા પિતાએ તારું દાન કર્યું હશે, પણ મેં,
કરશે ? લાવ, હું એની વ્યવથા કરું! હજી તારો સ્વીકાર કયાં કર્યો છે? ત્યાં લગી તું મારે અતિથિ છે , છે. બેલ, વર માગ !
" [- યમ સ્મિત કરે છે. યમપત્ની જાય છે. : ' , . . . . . 'ઇમ કરી કહું છું કે તે આ વર પણું બહુ ઉત્તમ છે. નચિકેતા:- ભગવત, હું કયા વર માગું? મને કશાની સ્પૃહ
, માગ્યો. ખરે, હું તારા પર પ્રસન્ન છું. (જરા અટકીને, મોં પર નથી. છતાં (વિચાર કરતાં આપે અનુગ્રહ કર્યો જ છે તે હું
- પ્રસન્નતાની રેખાઓ સાથે) તારી આ સન્નિષ્ઠા જોઈ હું તને એક રે વર માગીશ, મારી માતા અને મારા પિતા તથા ભાઈભાંડુ મારા છે. વિ દુઃખી થતાં હશે, કકળતાં હશે. હું એ વર માગું છું કે, આપનાં
- વધારાનું વરદાન આપું છું. જા, આજથી કમાં : આ પવિત્ર
અગ્નિ તારે નામે ઓળખાશે-હવેથી લોકો એ પત અગ્નિ કહેશે. આ મિકલવાથી મને પાછો આવેલો જોઈને મારાં માતાપિતાની ચિંતા ને તે વિતક શાન શાય સિએમના મતની સ્થાનિસ, લેપ આયો - [ નચિકેતાના મોં ઉપર પ્રસન્નતા છવાય છે ' , ' , "
. " "બા 1 લા ' , ' - યમપત્ની : (આનંદથી) બહુ સુંદર વર માગ્યો, બેટા! ' બેટા, હવે ત્રીજું વરદાન માંગ. ! તારી માને આથી કેટલો આનંદ થશે .
નચિકેતા ભગવન્ત, થોડા સમય ' ' : મારી એક બહેન - યમઃ 'તથાસ્તુ !હવે બીજું વરદાન માગો.
મૃત્યુ પામી. એ વખતે કેટલાકે કહ્યું કે અસ્તિત્વ કાયમ માટે છે. • ' નચિકેતા : પ્રભુ ! લેકે કહે છે કે સ્વર્ગમાં સર્વ સુખ સમા લુપ્ત થયું. બીજાઓએ કહ્યું કે એ હયાત છે. તે બેમાં સાચી. “ છે' યેલાં છે. ત્યાં ભૂખ નથી ને તરસ નથી, જરા નથી ને મૃત્યુ નથી, જરા વાત શી ? માણસ મરી જાય પછી એનું અસ્તિત્વ રહે છે કે નહિ?
' અને મૃત્યુની પાર થઈને, ભયમાત્રથી વિમુક્ત બનીને માનવ ત્યાં આનંદમાં ' આ જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ એ જ મારે ત્રીજો વર. . '
વિહરે છે. કહે છે કે ત્યાં વસનાર અમરતાને પામે છે. પ્રભુ, આપ . . યમઃ બેટા, મરણ પછી કોઈનું અસ્તિત્વ રહે છે કે નાશ -, એ ઊર્ધ્વલોકમાં નથી, તે જે અગ્નિની ઉપાસનાથી સ્વર્ગ મળે છે પામે છે એ વાત ઘણી ગૂઢ છે. દેવે પણ એ વિષે શંકાની અટવીમાં
એને આપ જાણતા હશે, એ પરમ અગ્નિને જાણવાની મને જિજ્ઞાસા ઘેરાયેલા છે. એ જ્ઞાન મેળવવું બહુ જ ; ધરું છે. માટે તું કઈ .
જાગી છે. મારી વિનંતી છે કે આપ મારી એ જિજ્ઞાસાં પૂર્ણ કરે.' બીજે વર માગ. ' યમ : બહુ ઉત્તમ વર માગે, તાત : તથાસ્તુ. જે- ' નચિકેતાઃ પ્રભુ, મરેલા માણસે તમારી પાસે જ આવે છે. - યમપની: આપ બને, અંદર પધારશે, કે અહીં ઊભા એટલે તેઓ હયાત રહે છે કે નહિ એની ખબર તે તમને જ પડી શકે.. " ઊભા જ વાત કરશે (યમને) ના પુત્ર સાંપડયે એના આનંદમાં આમ, દેવને પણ જેની શકે છે એવી એ દુર્લભ વિદ્યા માત્ર તમને ? એને સત્કાર કરવાનું ભૂલી ગયા? એને આસન તે આપો! ચાલ ' જ અવગત છે. ત્યારે, એ જાણવાને લાભ મૂકીને બીજું તે હું બેટા-અંદર ચાલ, મારો મહેલ તે જે ! વાતે બંધી પછી થયા શું માગું?
(હું નુસંધાન પાના ૧૮૮ ઉપર)
કે જો
1
:
1
.
'
કરશે.
*
| SR No. | 525937 |
| Book Title | Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1952 Year 13 Ank 17 to 24 and Year 14 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1952 |
| Total Pages | 204 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 19 MB |