________________
પ્રબુદ્ધ જૈન
* તા. ૧૫-૧-૫ બની રહે. એવા તેમના વિભાવના ને ચેતનના વિવિધ પાસાનું દર્શન “ પૂજ્ય નાથજી તથા કિશોરલાલભાઈને યજ્ઞાથી મેહનભાઈની તેમની અક્ષરપ્રવૃત્તિથી થાય છે. અને તેમના અંગત સંપર્કમાં ગંભીર માંદગીના સમાપાર મળ્યા કે તરત જ, પિતે માંદા હેવા આવેલ તે, એ પ્રભાવશાળી વ્યકિતત્વની ગુજરાતના સંસ્કારજીવન પર છતાં તેમના ખબર પૂછવા ગયા હતા. મોહનભાઈ હવે આ જગતના પડેલી પ્રબળ અસર વિચારતાં, એ વ્યક્તિ નહિ પણ કુદરતની એક છ જ દિવસના મહેમાન રહેવાના છે એ તે વખતે કોઈને ખ્યાલ ને
Fhenomenon અને Force રૂપજ લાગે, જો કે આ લખનારને હતે. હા, હવે લાંબુ નથી ચાલવાનું એ સૌ જાણતાં હતાં. જિ દગીના છે. તે તેમની કોમળ, નિર્ભેળ અને એકધારી મમતાને–વાત્સલ્યને જ ,
( છેલ્લા દિવસોમાં બન્ને સંતના દર્શન થયાં તેથી મેહનભાઈ પિતાની - લાભ મળે છે. એ જેમ અંગતજનોને તેમજ તેમના અભ્યાસી વર્ગને , માટે ગુજરાતી સાહિત્યકાશના આ દિગ્ગજને પ્રાણ પડતાં એક નું ના દિગજને પ્રાણ પડતાં છેતે જાતને ધન્ય માનતા.
" પુરાય તેવી ખોટ પડી જણાશે.”
છેલ્લી ઘડી સુધી રામનામનું રટણ કરતા હતા, કે સ્નેહી તેમના રસસમૃધ્ધ આત્માને શાશ્વત શાન્તિ પ્રાપ્ત થાઓ પાસે ભજન ગવરાવતાં કે રામનામની ધૂન સાંભળતાં સાંભળતાં, એ જ પ્રાર્થના !
- અસહ્ય દુઃખું અત્યંત સમતાપૂર્વક સહન કરી વહેલી પરોઢે તેમને એક મુમુક્ષુ ગૃહસ્થની દેહમુકિત
' આત્મા જુના ળિયાને આ સંસારમાં મૂકી પર!ક પ્રયાણ - તા. ૩૧-૧૨-૫૧ ના રોજ શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘની. કરી. ગયા.
. . . વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં ઉડે રસ ધરાવનાર એક સજજન મિત્ર શ્રી મોહનલાલ કંવરજી શાહનું અવસાન થયું. તેમના એક તિરુવતી , મેહનભાઈના છેલ્લા દિવસોમાં માબહેને જે સ્વસ્થતા બતાવી મિત્ર શ્રી કાન્તીલાલ નથુભાઈ પારેખ તેમના ભાવનાશીલ અને શ્રધ્ધા હતી તે તે ખરેખર આપણું સર્વે માટે અનુકરણીય હતી. પરાયણ જીવનને નીચે મુજબ પરિચય આપે છે -
જે સમાજમાં તેઓ જીવે છે તે સમાજમાં મરણ પાછળ કકળ “શ્રી મેહનલાલભાઈ પૂજ્ય બાપુજીના અનન્ય ભકત હતા, કરવાનો રીવાજ છે. માયાબહેને છાતી વા જેવી કરી એ મુમુક્ષ 4મુમુક્ષુ હતા. અને મૂક રચનાત્મક કામ કરનાર હતા. મુંબઈશહેરમાં પાછળ રોકકળ કરવાની હોય નહિ એવું દસગાઓને કહ્યું, ને પિતે
ગ્રામોદ્યોગ પ્રવૃતિ કહો કે હરિજન પ્રવૃતિ કહો, શ્રી મેહનભાઈ એમાં આંસુ સાર્યા ન બીજાને સારવા દીધાં. આ રીતે મયાબહેને પણ
સક્રિય ભાગ લેતા. મુંબઈ જેવા ધમાલિયા શહેરમાં રહીને, સંસારમાં . મોહનભાઈની જીવનદ્રષ્ટિ આવા દુઃખદારૂણ પ્રસંગે સમચિત દૌર્ય I , રહ્યા છતાં સંસારથી અલિપ્ત જેવા રહી તેઓ પિતાને વધુ વખત તે દાખવીને સાર્થક કરી બતાવી.''
યજ્ઞાથે રેટિયો ચલાવવામાં ને પ્રાર્થનામાં ગાળતા. મુંબઈમાં કયાંય સૂત્ર S" યજ્ઞ હોય, સમુહ કાંતણ હોય તે શ્રી મેહનભાઈ તેમાં હાજર રહેવાના જ, મુંબઈમાં કોંગ્રેસને અપૂર્વ દિગ્વિજ્ય
“મેહનભાઈ જામનગરના વતની, ઓસવાળ વાણિયા, અભ્યાસ : મુંબઈ અને બૃહત મુંબઈમાં ધારાસભા તથા પાર્લામેન્ટની સામાન્ય, ધ વાયદા બજારને. આમ તદ્દન સામાન્ય ચૂંટણી થઈ ગઈ અને કેગ્રેસે ધાર્યા કરતાં પણ ઘણી વધારે સફળતા આ રીતે ઉછરેલા અને મોટા થયેલા શ્રી મેહનભાઈએ બાપુજીનું -- પ્રાપ્ત કરી છે અને મુંબઈ તે સમાજવ દીઓને ઘણું મટે છેલ્લે
સાહિત્ય વાંચ્યું, અને બાપુનાં દર્શન કર્યો, અને બદલાયા. જે વાંચે એવી ચેતરક માન્યતા હોવા છતાં સમાજવાદી પક્ષને કલ્પનામાં ન તે બધું અમલમાં ઉતારવા અવિરત પ્રયત્ન કરે. અને પોતે જે
જે આવે એવી સજડ હાર મળી છે. કોંગ્રેસને વિજ્ય એમ જરૂર , સમજે તે પિતાનાં કુટુંબીઓમાં પણ ઉતારે. મરીનડ્રાઈવ ઉપર ' સચવે છે કે મુંબઈ શહેરની પ્રજાના દિલમાં કોંગ્રેસ' માટે ઉડે ઉડે ગિરિકંજમાં રહેનાર મહિનભાઈના પુત્ર પ્રભુલાલભાઈ તથા જ્યન્તભાઈ
પણ મમતા છે. આ કેસ પાછળ મહાત્માજીની જીવનતપશ્ચર્યા ધરનાં કપડાં જાતે ધુએ એ જ્યારે જાણીએ ત્યારે આપણને ખાત્રી
છે. તેના ખરે પંડિત જવાહરલાલ નહેરૂ ઉભા છે જેન; પ્રજા" થાય કે બાપુએ સમજાવેલ અમને મહિમા : પણ માહનભાઈએ, માનસ ઉપર અવર્ણનીય પ્રભાવ પડે છે. કાંગ્રેસ પક્ષની સફળતામાં પર કેટલી હદ સુધી પચાવ્યો છે. ...
આ તને નાસુને ફાળે નથી.
. ', “ત્રણેક મહિના પહેલાં એમને કેન્સરની અસર જણાઈ. એ
, - વિષે જરાય ચિંતા કર્યા વગર તેઓ તે, રામનામ લેવામાં અને આ વિજય મુંબઈની કોગ્રેસના સુત્રધારેનું મગજ ભમાવી મૂકે
રેટે કાંતવામાં જ નિમગ્ન રહેતા. અને પૂરેપૂરો વિશ્વાસ રાખતા તે છે. આપણે ઈચ્છીએ અને દિલથી પ્રાર્થના કરીએ કે આ છે કે રામનામથી જ એમને એ ભયંકર રોગ પણ મટી જશે. પણું વિર્યથી ન ભરમાતાં તેઓ પિતાના મગજને સમતોલ રાખે અને . જયારે કરણની અસર વધતી ગઈ, કુટુમબીએ અસ્વસ્થ થવા મથાં, ને ભલે કે આ વિજય તેમને નોહે પણ પંકિ જવાહરલાલને છે, સમજાવી કરી મોહનભાઇને જામનગરથી મુંબઈ લાવ્યા, અને ડોકટરે
તેમના પૂર્વજોના પુણ્યનું ફળ છે. તેઓ એ પણું ભૂલે કે કોંગ્રેસ પ્રત્યે તે કહી દીધું કે કેન્સરની અસર એટલી બધી થઈ ગઈ છે કે એમાંથી
મુંઈની જનતાએ આટલો બધે વિશ્વાસ દાખવે હોવા છતાં પ્રજાના બચાય એમ છે જ નહિ, અને મરણ એ તે ચેડા દિવસને જ
દિલમાં કોંગ્રેસના સુકાનીઓ વિષે, કોંગ્રેસ રાજર હીવટ વિશે ખૂબ જ સવાલ છે–આમ તેમણે જ્યારે જાણ્યું ત્યારે પણ તેમના ચિત્તની સ્વસ્થતા જરાય ધટી નહિ અને કાઈક જન્મમાં કરેલા કર્મોનું ફળ ભેગવું છું
અસંતે છે, લેકે પાર વિનાની હાડમારીઓ રહ્યા છે અને એવી સ્પષ્ટ સમજ સાથે સમતાપૂર્વક જ્ઞાનીની પેઠે તેઓ દુઃખ
તે હાડમારીઓમાં હજુ વધારો જ થયા કરે છે, લાંચરૂશ્વત અને : સહન કરતા રહ્યા. મરણને તેઓ મિત્ર જ માનતા. મરવા માટે પોતે કાળાબજાર એકમેકના વિષચક્રને વધારે ને વધારે મોટું કર્યું જ જાય
તેયાર જ રહેતા, અને મરણુ” સાથેની મિત્રતાને ખ્યાલ મરણ છે, મોંઘવારી મધ્યમ વર્ગની પ્રજાના પ્રાણુ ચુ તી જ જાય છે અને ' વિષેનું નિર્ભયપણું પણ તેમણે કેટલું ઊંડું પચાવ્યું હતું !! જાનમાલની સહીસલામતી દિન પ્રતિદિન ઘટતી જાય છે. કશ્વરે કોંગ્રેસને ' , ' ' “પોતે સમજેલ વાતના સંસકાર જેમ પિતાના સંતાનમાં ફરી એકવાર તક આપી છે. આ તકને તેઓ રે ઉપયોગ કરે છે.જા
પાડતા હતા તે જ રીતે મરણને હર્ષથી વધાવી લેવાની સમજ જનના દુઃખ હળવાં કરે, તેના વિશેષ રને વિશેષ સંપર્કમાં રહે, ['' એમનાં પત્ની મયાબહેનને પણ આપી હતી. મયાબહેન એમનાં સરકારી ખાતાને સડે સાફ કરે. કોગ્રેસનું ડેલી રહેલું સિંહાસન વળી
બીજીવારનાં પત્ની. ઉમરમાં સારો એ તફાવત. છતાં બન્ને જણાં પાછું ઠીક ઠીક મુદતે માટે સ્થિર થયું છે. આ માટે ઈશ્વરની અફેશા - એકબીજાના સંગમાં ખૂબ ઉંચે ચડ્યાં હતાં. મોહનભાઈએ પિતે કે મંદીમચિન્તવે, પ્રજા સાથે નમ્રતા અને સલુકાઈ કેળવે, પ્રજાએ ફરીને ઘરમાંથી કોઈએ મરણને ડર કે ક્ષાભ બતાવ્યું નહોતે. '' મૂકેલા વિશ્વાસને સાર્થક કરી બતાવે. ''
*
*
*
*
"