________________
તા. ૧-૧૦-૪૩
|..
એને તેમની ઈચ્છાવિરૂદ્ધ કાબુમાં રાખી શકે ખરા? ખરી સાથે સાથે વ્યાપારીઓએ કરેલો સંગ્રહ તેમજ પ્રાન્તિક તથા હકીકત એમ છે કે મેટે ભાગે હિંદુસ્થાનનો વહીવટ હિંદીઓ જ રાષ્ટ્રીય હિતોની અથડામણી અને સ્થાનિક વહીવટની કેટલીક
ચલાવે છે અને હિંદનું રક્ષણ પણ હિંદીઓ જ કરે છે, અને ત્રુટિઓ-આ બંગાળામાં ઉભી થયેલી વર્તમાન પરિસ્થિતિનાં : જો કે ત્યાંના સરકારી વહીવટની ખુબ ટીકાઓ થાય છે અને કેટલાંક કારણો છે.” તેની સામે એક સક્રિય વિરોધ પક્ષ છે એમ છતાં પણ સમસ્ત : આ કારણોની રજુઆત એવી રીતે કરવામાં આવી છે કે પ્રજાગણની સંમતિપૂર્વક જ મેટે ભાગે એ સરકારી વહીવટ તે વાંચનારને એમ જ લાગે કે બંગાળાની વર્તમાન આતિની ચાલે છે.”
જે કાંઈ જવાબદારી હોય તે માત્ર હિંદીઓની જ છે અથવા તે આજ કાલ આ દુનિયામાં અને ખાસ કરીને આજના
જે ઘટના ઉપર પિતાનો કશે કાબુ ન રહ્યો તેનું જ પરિણામ વિગ્રહક્ષુબ્ધ જગતમાં અનેક તુતે ચાલી રહ્યા છે. આ બધા છે. અંગ્રેજી વહીવટકર્તાઓને આની સાથે કશી નસબત નથી.
તેને એક સર્વસામાન્ય આશય હોય છે કે પિતાની કે ' દા. ત. બમ ગયું અને એના આવતા બંધ થયાં તે પછી અ ગ્રેજ પારકી ભોળી પ્રજામાં પિતા વિષે પક્ષપાત કેમ કેળવવો અને
સરકાર શું કરે? વળી ગયે વર્ષે ચેખાને પાક જ બહુ ઓછો વિરોધી પક્ષ વિષેના અભાવને કેમ વધારે. દા. ત. ધરી રાજ્ય
થયે-જે કે આ ખબર તદ્દન નવા જ છે, આજ સુધી તો ગયે આ દુનિયામાં નવી રચના ઉભી કરવાનો દાવો પોકારી વર્ષે આખા હિંદુસ્થાનમાં અને તેમાં પણ બંગાળામાં બહુ જ રહ્યા છે; જાપાન “એસીયાઆસીઓ માટે જ એસીઆ”
સારો પાક થયો છે એમ આપણે જાણતા અને માનતા હતાએવી એક બુમ ચલાવી રહેલ છે. મિત્રરા હાલતાં
પણ આજે તે એમેરી સાહેબ કહે છે તે જ સાચું હોઈ શકે ચાલતાં દુનિયા સમક્ષ ફિમેક્રસી” (લેકશાસન) ને જ આગળ એ ન્યાયે જે ચેખાને પાક બંગાળામાં ઓછો થયેલ હોય તે પછી ને આગળ ધરી રહ્યા છે. હિંદુસ્થાનની પ્રજાને અંગ્રેજી રાજ્ય- - અંગ્રેજ સરકાર શું કરે? વળી બંગાળાના પાંચ કરોડ ખેડુત વહીવટ પ્રત્યે કેટલો પ્રેમ અને સંતોષ છે એ સૌ કોઈ જાણે પોતાના પાકને બજારમાં વેચવા ન કાઢતાં સંઘરી જ રાખે તે છે. એમ છતાં અમેરિકાની પ્રજા માટે લોર્ડ હેલીફેકસ ઉપર પછી લોકો ભુખે જ મને ? એમાં અંગ્રેજ સરકાર શું કરે ? જણાવેલ વિચારે ફેલાવી રહ્યા છે. તેઓ જે પ્રશ્ન પૂછે છે તેની ' આશ્રર્યજનક તે એ છે કે આ જ ખેડુત આજે ભુખમરાના ભાગ સામે ઉત્તરરૂપે ઉલટ પ્રશ્ન એમ પુછો જોઇએ કે પારકી થઈને હજારોની સંખ્યામાં મૃત્યુમુખમાં હોમાઈ રહ્યા છે તે સત્તાની ગુલામી રાજીખુશીથી સ્વીકારે એવી કોઈ પણ પ્રજા પછી તેમનું સંધરેલું અનાજ ગયું કયાં? સંભવ છે કે બંગાઆ ભૂતળમાં સંભવે ખરી ? મંચુરીઆ અને ચીનના ધણુ ળાના પાંચ કરોડ ખેડતાને ‘ચમડી તુટે પણ દમડી ન છૂટે એ મોટા ભાગ ઉપર આજે જાપાનીઝ સત્તાને અમલ પ્રવર્તે છે તે
કહેવત પ્રમાણે મરવું બહેતર છે, પણ સંધરેલું અનાજ તે અમલ તે તે પ્રજાની રાજખુશી ઉપર અવલંબે છે?
કાઢવું જ નહિ એવી મૂઢ મનોદશા ઘેરી રહી હોય ! આ ઉપયુરોપના મોટા ભાગ ઉપર જર્મનીએ પિતાની સત્તા ઠેકી રાંત આજે તે પ્રાન્ત પ્રાન્તમાં હિંદીઓને સ્વરાજ્ય આપવામાં બેસાડી છે તેથી શું તે તે દેશની પ્રજા અભિમાન અને ગૌરવ
આવ્યું છે, તેથી કોઈ પ્રાંતના હિંદી વહીવટદારે આખા દેશના અનુભવે છે ? હતભાગી હિંદ ઉપર અંગ્રેજ સત્તાને અમલ સુખદુ:ખને વિચાર બાજુએ રાખીને પિતાના જ પ્રાન્તને ચાલી રહ્યો છે. એકતાનો અભાવ, પ્રજાની નિઃશસ્મતા વ્યાપક આર્થિક લાભ વિચાર્યા કરે અને બંગાળા જેવી અનાજની તંગી ભીરતા, આઝાદી માટે આવશ્યક બલિદાન વૃત્તિનો અભાવ અને ભોગવતા પ્રાન્તને જોઈતું અનાજ જરૂર ટાણે પુરૂં ન પાડે તે સરકારની ભેદક રાજનીતિ-આવાં અનેક કારણોને આ વસ્તુસ્થિતિ પછી અંગ્રેજ સરકાર શું કરે ? અને વિશેષમાં વર્તમાન દુર્દશા , આભારી છે. વળી જ્યારે હિંદને રાજ્યવહીવટ ઘણું ખરૂં નિપજવામાં બંગાળ સરકારની વહીવટી ભૂલે અમુક અંશે કારણુહિંદીઓથી જ ચાલે છે એમ જ્યારે લેર્ડ હેલીફેકસ કહે છે ભૂત હોય તો તે વહીવટ તે હિંદી પ્રધાનમંડળ ચલાવે છે. તેથી ત્યારે કેવળ હસવું જ આવે છે. જો આમ હોય તે હિંદની
આમાં પણ અંગ્રેજ સરકાર કઈ રીતે દોષપાત્ર ઠરતી જ નથી. રાજકીય મડાગાંઠને આમ નિકાલ કરે અને તેમ નિકાલ કરે બંગાળાના ગવર્નરની જોહુકમી અને મધ્યસ્થ સરકારે પિતાના એવી દેશ પરદેશ અને ચેતરફ ચાલી રહેલા. આવડા મોટા એજન્ટ મારફત કરેલી બંગાળાના જથ્થાબંધ અનાજની ખરીદી ઉહાપેહને અર્થ શો ? પછી તે મડાગાંઠ જેવું 'હિંદમાં વિષે ફઝલુલ હકક અને શ્યામપ્રસાદ, મુકરજીએ કરેલા નિવેદને કશું સંભવી જ કેમ શકે ? અલબત્ત હિંદી રાજ્ય- એમરી સાહેબ બરાબર જાણે છે, પણ પાર્લામેન્ટને કે દુનિયાના વહીવટને હીંદીઓના સહકાર સાથે ઘણો જ માટે સંબંધ છે. અન્ય દેશે એ બધું જાણતી નથી, તેથી એમેરી સાહેબ આજે પણ એ સહકાર શેઠને મળતા નોકરના સહકાર જેવો છે; પેટીઆ ફાવે તેવા ખુલાસાઓ કરી શકે છે. માટે મજુરી કરતા મીલ મજુરે મીલ માલેકને આપે છે તે
મુસલમાનને જ મદદ! તે સહકાર છે. હિંદી રાજ્ય વહીવટ જગન્નાથજીના વિરાટ રૂ૫
જ્યારે બંગાળામાં ભુખમરાને દાવાનળ ફાટી નીકળ્યો છે જે છે. એ રથની ધુંસરીએ હજારો હિંદી બળદ જોતરાયેલા
અને સંખ્યાબંધ માણસે હિંદુઓ અને મુસલમાન-હોમાઇ છે, પણ એ રથનું સારથકૃત્ય સંપૂર્ણપણે અંગ્રેજોના હાથમાં
• રહ્યા છે ત્યારે જનાબ ઝીણા મુસલમાનોને જ મદદ જ છે. પરદેશી પ્રજા લોર્ડ હેલીકાસના કથનથી જરૂર ભેળ
કરવાની અપીલ બહાર પાડે છે, તે રૂ. ૧૦૦૦ ભરે છે, વાશે, પણ જેને ધુંસરીને ભાર અને યાતના વેઠવી પડે છે
અઢાર હજાર લગભગ એકઠ: કરે છે અને તેના પહેલા હફના તેમને તે આ બાબતમાં ભેળવાવાપણું છે જ નહિ.'
તરીકે રૂ. ૩૦૦૦ કલકત્તા મેકલી આપવામાં આવે છે. પાકીસ્તાન હિંદી પ્રધાન અને બંગાળાને ભુખમરો
નીચે આવતી લઘુમતીઓ તે બાજુએ રહી, પણ પિતાની બહુ- બંગાળાને ભરખી રહેલા, ભુખમરાનાં કારણે રજુ કસ્તાં મતી કોમની જનાબ ઝીણા આવી જ સંભાળ લેશે કે ? કેમી
હિંદી પ્રધાન એમરી જણાવે છે કે “બંગાળામાં થયેલ ખાને વાદ અને પાકીસ્તાનવાદમાં એવું તો શું કાતીલ ઝેર ભર્યું છે ઓછો પાક, બર્માના ચોખાની આયાતબંધી, પાંચ કરોડ ખેડુ- કે જે માનવતાને પણ મૂળમાંથી ગાળી નાંખે છે? તોએ પિતાના પાકનો કેટલોક ભાગ સંઘરી રાખે છે અને
પરમાનંદ