________________
*
*
*
*
*
*'.
પ્રબુદ્ધ જૈન
તા. ૧૫-૯-૪૩
=
=====
===
*
વ્યાખ્યાને આપ્યા હતા તેની સમાલોચના તે આ અંકના દ્રષ્યને દુઃખદ અનુભવ અમારી ચેતવણીની વાસ્તવિકતા બરોબર અગ્રલેખમાં કરવામાં આવી છે. એ વ્યાખ્યાન સમારંભને પુરવાર કરે છે. આજને વિગ્રહ ભયાનકતાની ટોચે પહોંચી રહ્યો આનુષંગિક એક બાબત વિષે જાહેર જનતાનું ખાસ ધ્યાન હોય એમ લાગે છે. આખરી યુધ્ધની રીતરસમ પ્રત્યે દરેક ખેંચવાની જરૂર છે. છેવટનાં બે વ્યાખ્યાને દરમિયાન સાંભળવા પ્રજાને અણગમો વધતો જાય છે. જનતાને આત્મા આજે આવનાર લોકોની સંખ્યા ખુબ વધી પડી હતી અને યુનીવ- ચાલી રહેલી હિંસા સામે બળવો કરી રહેલ છે. આવી રીતે ર્સિટી કન્વેકેશન હલ તેમને કોઈ રીતે સમાવી શકે તેમ આ વિગ્રહ ચાલુ રાખવા તે પ્રજાના હિતકલ્યાણ સાથે કે માનવનહોતું. વ્યાખ્યાન શરૂ કરવાના એક કલાક પહેલાં હાલ ચીકાર બુદ્ધિ સાથે બંધબેસતું છે કે નહિ તે વિષે સૌ કોઈના ભરાઈ ગયો હતે. ચોથા વ્યાખ્યાનથી ધ્વનિવર્ધક યંત્રો ગોઠવવામાં દિલમાં સંશય ઉભું થયું છે. પ્રજા પ્રજા વચ્ચેના કેટલાયે કલઆવ્યા હતા. તેથી બહાર બગીચામાં ઉભા ઉભા ઘણુંખરૂ કરારોને ભંગ થવાથી તેમ જ કેટલાંયે અપાયેલાં વચનનું ફાવે સાંભળી શકાય તેમ હતું. પણ આથી સંતોષ ન માનતા તેમ ઉલ્લંઘન થવાથી પ્રજા પ્રજા વચ્ચેના વિશ્વાસનો નાશ થાય છે. સાંભળવા આવનારાઓએ હોલ ઉપર જ ધસારે કર્યો અને
- આ દુનિયામાં ફરીથી શાન્તિ સ્થાપવાની દિશાએ અનુકુળ અનેક અવિનીત દેખાવો થયા, પાંચમા વ્યાખ્યાનના દિવસે
સંગો ઉભા કરવાની જેમના માથે ફરજ છે તે સર્વ વ્યક્તિધ્વનિવર્ધક યંત્રની વધારે સારી ગોઠવણ કરવામાં આવી હતી
ઓને ઉદ્દેશીને અમારી આ વિજ્ઞાપના છે. અમારૂં તેમને કહેવું એમ છતાં પણ હલ ઉપર જ સાંભળવા આવનારાઓને
છે કે જેથી કેવળ %ષ કેળવાય અને હિંસાને જ ઉત્તેજન મળે ખખ ધસારો રહ્યો. કેટલાંય બહેને ભાઈએ દબાયો અને તેવાં કાર્યો વડે શક્તિ અને સુલેહ સ્થાપવાના મનોરથને નાશ કચરાયાં. કોઈ કોઈનું કહેવું સાંભળે જ નહિ. એતરફ ઘંઘાટ,
ન કરશે કે અશક્ય ન બનાવશે. દરેક પ્રજાને એવું કાંઈક અને અવ્યવસ્થા એટલાં બધાં વધી પડયાં કે નિયત સમયથી
- , આપ, બતાવે કે સુઝાડે કે જેથી આ દુનિયામાં શાન્તિની
છે પોણા કલાક સુધી વ્યાખ્યાન શરૂ થઈ ન શકયું. કેટલાંય કાચે
પાકે પાયે સ્થાપના થાય.' તુટયા અને બારણુનાં શટર્સ ભાંગી ગયા. કેટલુંક તેફાન અને નુકસાન કેવળ ઈરાદાપૂર્વક જ થતું હતું એમ પણ જોવામાં આવતું
આન્તરરાષ્ટ્રીય સુલેહની ભૂમિકા તૈયાર કરવામાં જે કંઈ હતું. આ આખી ઘટના ભારે શોચનીય હતી. ભાઈ મેધાણીને
મદદરૂપ થશે તેઓ ઈશ્વરના કૃપાપાત્ર બનશે. યુદ્ધકારણને લીધે સાંભળવાની આવનાર સૌ કોઇને અધીરાઈ હોય એ સ્વાભાવિક
બે પક્ષમાં વહેંચાઈ ગયેલી આજની દુનિયામાં ગમે તે બાજુએ છે, પણ આ અધીરાઈને કોઈ વિવેક, સંયમ અને મર્યાદાની
હાય પણ જે કોઈ વ્યકિત સાચી આન્તરરાષ્ટ્રીય ન્યાયપૂર્ણ જરૂર ખરી કે નહિ? જયારે જોયું કે હાલમાં હવે વધારે માણસો
વ્યવસ્થાના ત પિવાય એવી રીતે વર્તશે તેઓ ઈશ્વરને માટે જગ્યા નથી, પછી જ્યાં હજાર માણસો સમાઈ શકતા
કૃપાપાત્ર બનશે. આજે જે મડાગાંઠ ઉભી થઈ છે તેને નીકાલ હોય તે દરસો છે એ હજાર માણસોએ રોહમાં પ્રવેશ મેળવવા કરવામાં જેઓ સહાયરૂપ બનશે તેઓ ઈશ્વરના કૃપાપાત્ર પ્રયત્ન કરવો એ અવ્યવસ્થાને જ નેતરવા બરાબર હતું. જ્યારે
બનશે. પુષ્કળ યાતનામાંથી પસાર થઈ રહેલા પ્રજાજને અંદર જગ્યા નહોતી તે પાછળથી આવનારે શાન્તિથી બહાર
શાન્તિ, રોટલી અને કામગીરી મેળવવાને પાત્ર બન્યા છે. ઉભા રહેવું જોઈતું હતું. બહાર પણ સાંભળી શકાતું નથી એમ
શાન્તિ, રોટલી અને કામગીરી તેઓ માંગી રહ્યા છે. લાગે ત્યારે જેવું નસીબ એમ સમજીને ત્યાંથી ચાલી જવું
ઈશ્વર જ સર્વ શ્રેષ્ટ છે અને સર્વ ન્યાય નીતિને તે સાચો જોઈતું હતું. પણ તોફાન, ધકકાધકકી, મારામારી, કાગળની
નિર્ણાયક છે. જેઓ દૈષવૃત્તિને વધારી રહ્યા છે, જેઓ નિઃશસ્ત્રો ગોળીઓ ફેંકવી, બહેનોની મર્યાદા ન જાળવવી, બારણું ભાંગવા
ઉપર અન્યાયનું સામ્રાજ્ય રચી રહ્યા છે, તેમના ઉપર ઈશ્વરને .
શાપ વરસો ! આવા લોકો ઈશ્વરી શાપના ભેગા થશે ! જેઓ સ્થાયી અને કાચ ફોડવા-આ આખી ઘટના કઈ પણ સમાજને માટે
અને ન્યાયી સુલેહના માર્ગમાં આડખીલ ઉભી કરે છે તેમનાથી ભારે શરમાવનારી ગણાય. આ બાબતમાં એગ્ય શિસ્તની બુદ્ધિ ન કેળવાય, વહેલા તે પહેલા, પાછળ તે પાછળ અને જગ્યા
ચેતતા રહે. એવું કાંઈક કરે કે જેથી સંપૂર્ણ નાશ સાથે આ વર્ષની ન હોય તે ચાલી જવું આવી આપણામાં સમજણ ન આવે
પૂર્ણાહુતિ ન થાય પણ આ વર્ષની સમાપ્તિ સાથે ભાતૃભાવથી ભરેલી તે આવાં સંમેલને ભરવાનું શક્ય નહિ રહે, સહીસલામત નહિ
સાચી સમાધાનીની શરૂઆત થાય. આ રીતે સંભાવભર્યા ગણાય. આ બાબતમાં યુરોપના પ્રજાજીવનનું આપણે અનુકરણ
લોકસમાધાનને ઉદય થાઓ અને પુનર્રચનાને પ્રારંભ થાઓ !” કરીએ અને જગ્યા મળે તે બેસવું અને નહિ તે શાન્તિથી
આજના વિશ્વ વિગ્રહથી દાઝી રહેલી આખી દુનિયાના પાછા ચાલી જવું અને કોઈ પણ સરોગમાં શાન્તિ અને દિલમાં જે પિકાર ઉઠી રહ્યો છે તે જ પોકાર પિપની વ્યવસ્થાને જોખમાવીને જગ્યા મેળવવા પ્રયત્ન ન કરા- વાણીમાં વ્યકત થ
વાણીમાં વ્યક્ત થાય છે. પણ પિપ જેવી વિશિષ્ટ વ્યક્તિએ આ આટલી શિસ્તવૃત્તિ આપણે સ્વીકારીએ. આમ બને તે જ મોટાં પિકાર તે લડાઈની શરૂઆત થઈ ત્યારે જ ઉઠાવવો જોતા હતા માનવીસંમેલને જવાનું શકય બનશે અને સલાહકાર લેખાશે.
અને આખી દુનીયાને આવી ભીષણ આફતમાંથી બચાવવા રાયા પછીનું ડહાપણ શા કામનું?
ખાતર પિતાનું સર્વસ્વ જોખમાવીને વર્તમાન યુધ્ધને ઉચમાં
ઉગ્ર વિરોધ કરે જોઈતું હતું. પણ જ્યારે આ દાવાનળની - ઈટાલીમાં જેમની મુખ્ય ગાદી છે તેમને કેલીક
જ્વાલા ઈટાલી અને રોમના દરવાજે પહોંચે છે ત્યારે નામદાર સંપ્રદાયના મુખ્ય ધર્મગુરૂ-નામદાર પિપે જ્યારે સીસીલીને જીતીને
પિપની આંખ ઉઘડે છે અને યુધ્ધ પાછળ રહેલી અપાર હિંસા ઇટાલી તરફ મિત્રરાજ્યની ચઢાઈL શરૂ થઈ ત્યારે નીચે મુજબને
અને દૂષની વિષજવાળાઓ જોઈને તેઓ ફફડી ઉઠે છે. આ સંદેશે જગતને સંભળાવ્યું હતું.
રાંધ્યા પછીનું ડહાપણ નહિ તે બીજું શું કહેવાય? કાન ફાડી “ઓગસ્ટની ૨૪મી તારીખે અમે દુનિયાની સર્વે સરકારને નાંખે એવા યુદ્ધના ઢોલ નગારા વાગી રહ્યા છે અને તેપ અને સંબંધીને એક વિજ્ઞપ્તિ બહાર પાડી હતી. પણ અમારા શબ્દો 'બેબરના ગોળા ગાજી રહ્યા છે ત્યાં નામદાર પોપની તતુડી કોણ કોઈએ ધ્યાનમાં લીધા નહોતા. આજે આંખ સામે દેખાતા સાંભળવાનું હતું ?
પરમાનંદ,
*