________________
પ્રબુધ જૈન
તા. ૧૫-૮-૪૩
_
_
બનાવ્યા અને પારની કુશળતા જ કૃણા
પ્રસ્થાન
કેટલાક સમાચાર અને નેધ (પૃષ્ઠ ૬૧ થી ચાલુ) દૃષ્ટિએ પુરે લાભ ઉઠાવીને સર હુકમીચંદજી હવે ધમ માર્ગે વળે છે સર હુકમીચંદજી અને પંડિતમ!
પંડિતમૃત્યુ એ જાણે કે પિતાના જ અધિકારની વસ્તુ હોય એ . સર હુકમીચંદજી જૈન દિગંબર વિભાગના એક જાણીતા
માંગે છે અને સાથે સાથે જે નિસરણી ઉપર ચઢીને આજે અગ્રગણ્ય શ્રીમાન છે. તેમના સંબંધમાં તા. ૮-૮ ૪૩ ના
જે અર્થે જવળ સ્થિતિને પિતે પ્રાપ્ત કરી છે અને સ્વસ્થ ‘જન’ પત્રમાં નીચે મુજબ ખબર આપવામાં આવી છે: ચિતે મૃત્યુને સામને કરવાને પ્રલાપ કરી રહ્યા છે તે સટ્ટાને
“સીત્તેરમાં વર્ષમાં પ્રવેશ કરતાં સર હુકમીચંદજી પિતાના ત્યાગ કરવા ભાવી પ્રજાને તેઓ ભળામણ કરે છે. આ ભળી એક જાહેર નિવેદનમાં કહે છે કે કેટલાક જ્યોતિષીઓ ભણુ ઉપરથી રાવ બહાદુર હીરાલાલજીએ હંમેશાને માટે સટ્ટા , કહે છે કે મારા જીવનનું આ વર્ષ બહુ કટોકટીવાળું છે-કદાચ ત્યાગ કરવામાં આવ્યો છે એમ જણાવવામાં આવે છે - હું વધારે દિવસે ન જીવી શકું. પણ હું કુતરાના મતે મરવા સર હુકમીચંદજી એજ રાયબહાદુર હીરાલાલજીને આદર્શ માન નથી માગતું. મૃત્યુ સામે ઝુઝીશ-એટલે કે મારા જીવનને તે તેમણે સર હુકમીચંદજીની સલાહ માન્ય કરવામાં યોગ હવે અધ્યાત્મ તેમ જ ધર્મકરણી તરફ વાળીશ અને મારાથી છે કે કેમ એ એક પ્રશ્ન છે. બનશે તેટલી સંધસેવા પણ કરીશ. અંતસમયમાં હું સાવધાની
પ્રસ્તુત ઘટના જૈન સમાજને આજે કેરી ખાતીસાથે મારું આત્મહિત સાધીશ-પતિમૃત્યુને ભેટીશ. મારા પુત્રોને
ત્મિક પકળતાનું ગ્લાનિજનક પ્રતિબિંબ રજુ કરતી કે તેના પણુ હું આજે કહી દેવા માગું છું કે તેમણે પિતાના જીવનને
ઉલ્લેખ કરવો આવશ્યક લાગ્યો છે. તેમને ધર્મ માર્ગે વળ ન ધાર્મિક બનાવવા અને સટ્ટાને ત્યાગ કરવા દરેક પુરૂષાર્થ
પિતાને જીવનવ્યવસાય પુરે કરીને હજ કરવા જતી બને . કરવું જોઈએ. એમ કહેવાય છે કે સર શેઠ હુકમીચંદજીના આ
સ્મરણ થઈ આવે છે. આ બધું છતાં પણ તેમને પંડિત | ઉદ્દગાર સાંભળી રાયબહાદુર હીરાલાલજીએ હંમેશને માટે સટ્ટો
પ્રાપ્ત થાય એમ આપણે જરૂર ઈચ્છીએ કારણ કે કનિષ્ટ છે નહિ ખેલવાનો નિશ્ચય જાહેર કર્યો છે.”
કનિષ્ટ જીવન ગાળનારને પણ પંડિતમૃત્યુ પ્રાપ્ત થયાના દૃષ્ટા આ જાહેર નિવેદન જેટલું હાસ્યાસ્પદ છે તેટલું જ ધૃણા શાસ્ત્રકથાઓમાંથી મળી આવે છે. પણ તે પંડિતમૃત્યુ કે, ઉપજાવે તેવું છે. સટ્ટા અને વ્યાપારની કુશળતાએ સર હુક- તે આખી કાયાપલટ કરવી પડે. 'સાત મણની તળાઈ ઉ મીચંદને શ્રીમન્ત બનાવ્યા અને શ્રીમન્તાઈએ તેમને સમાજમાં સુનારના અને અર્થ તેમજ કામ સાથે મૈત્રી ચાલુ રાખનાર , અગ્રસ્થાન અપાવ્યું. તેમણે આજે ઓગણ સીતેર વર્ષ પુરા કર્યા, નસીબે એવું પંડિત મૃત્યુ કદાપિ સંભવતું નથી. તેમના પ્રશંસકેએ અભિનન્દન અને ધન્યવાદના સંદેશાઓ પાઠવ્યા; વાંધા પડતી જાહેરખબર તેના જવાબમાં મહાત્મા ગાંધી કે બર્નાર્ડ શોની માફક તેઓ પણ ગયા અંકમાં આજના કેટલાક સામાયિક પત્રોમાં જોવામ: જાહેર જનતા ઉપર આવો એક સંદેશો મોકલે છે. શ્રીમન્તના
આવતી ચાઈનીઝ મેડીકલ સ્ટોરની ઘણાસ્પદ જાહેર ખબર માનસમાં કેવું ઘમંડ રહેલું હોય છે તેને આ એક નમુન છે.
સંબંધમાં એક નોંધ લખવામાં આવી હતી. તેના ઉત્તર રૂપે તેઓ પંડિતમૃત્યુની વાત કરે છે ત્યારે ખરેખર હસવું આવે છે. જમભૂમિ, નૂતન ગુજરાત, પ્રવાસી, લોકમાન્ય, બહુરૂપી, હરીફાઈ જેમણે આખી જીંદગી કેવળ સટ્ટાની અને વ્યાપારની આંટીઘૂંટીએ વગેરે પત્રોના માલીકે તરફથી નીચે મુજબ જાહેરાત કરવામાં ખેલવા પાછળ વીતાવી છે, જેમણે ઘણી મોટી ઉમ્મરે બહુ નાની આવી છે. ઉમ્મરની એક છોકરી સાથે લગ્ન કર્યું છે, જેમણે એકસરતી “નારી જાતને માટે અઘટિત લાગે એવી કેટલીક જાહેરખબર પ્રસિદ્ધ જતી જુવાની ટકાવી રાખવા માટે જર્મન ડોકટર આગળ
ન કરવાની વિનંતિ કરનારે એક પત્ર શ્રીમતી વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ વગેરે કેટઓપરેશન કરાવીને વાનરચંથી પિતાના શરીરમાં મુકાવી
લીક સમાન્ય સજાવીઓ તરફથી દેશી ભાષા અખબાર મંડળને મળેલે, | *
ઉપરથી તે મંડળે તેવી છે શહેરખબર પ્રસિદ્ધ નહિ કરવા વર્તમાનપત્રો', છે તેમને આજે હવે પંડિત-મૃત્યુ જોઈએ છીએ !
ભલામણ કરેલી. સન્નારીઓના મૂળ પત્રમાં નહિ એવી અને છતાંયે વાંદ .. આ જોતાં વણીક માનસ કેવી વિચિત્રતાઓ અને
ભરેલી એવા જ પ્રકારની બીજી નહેરખબર માટે લેડી વિદ્યાગૌરીએ એક બી 1 : અને પરસ્પરવિરોધી વસ્તુઓથી ભરેલું છે તેને કાંઈક ખ્યાલ પત્ર અમને મોકલેલો. તે પછી હમણાં “પ્રબુદ્ધ જૈનમાં શ્રી. પરમાનંદ કુંવર ) આવે છે. વણક માણસની એક ખાસિયત તે એ છે કે તે કાપડીઆ તરફથી આ પ્રકારની કેટલીક જાહેરખબરેની પ્રસિદ્ધિ સામે અવા, * ધર્મ અને કર્મ હંમેશાં અળગા રાખીને જ ચાલે છે. ધર્મ ત્યાં ઉઠાવવામાં આવે છે. એ બધી સ્થિતિને વિચાર કર્યા પછી અમે એ ધર્મ. કર્મ ત્યાં ધર્મની વાત ન કરશે. તે સવારના બે કલાક પૂજા
નિર્ણય ઉપર આવ્યા છીએ કે લેડી વિદ્યાગૌરી અને શ્રી. પરમાનંદની ફરિયા
વ્યાજબી છે. સબબ, ચાલુ ટ્રાકટ પૂરી થયા પછી એ પ્રકારની જાહેરકરવામાં ગાળે છે અને પછી સાફસૂફ અને સરખા થઇને થડા ઉપર
ખબરે પ્રસિહ નહિ કરવાની સુચના, જાહેરખબર ખાતાને અમે આપી દીધી બેઠા પછી સાચ—જૂઠની મુંઝવણ બાજુએ મૂકીને યેન કેન
છે. આ અગત્યના વિષય ઉપર અમારું લક્ષ ખેંચવા માટે લેડી વિદ્યાગૌરી પ્રકારેણુ દ્રવ્ય કેમ મેળવવું એજ એની ચિન્તાનો વિષય બની
અને શ્રી. પરમાનંદને અમે આભાર માનીએ છીએ.” જાય છે. અનેક કાળાધોળા કરીને અથવા તે નીતિ કે ધર્મને
જે ભાવ અને આદરથી ‘પ્રબુધ્ધ જૈનમાં કરવામાં કેવળ વિરોધી એવા વ્યાપાર વ્યવસાય અંગીકાર કરીને
આવેલી સુચનાને અમલ કરવામાં આવ્યો છે તે લાખો રૂપીઆ કમાય છે અને તેમાં થતું પાપ ધોવા
જેટલું આવકારદાયક છે તેટલું જ અભિનન્દનોગ્ય છે, ખાતર અવારનવાર મોટા ધાર્મિક સમારંભે જીને
આપણે આશા રાખીએ કે અન્ય સામયિકો પણ આ સૂચનાને હજાર રૂપીઆ ખરચે છે. તે દુનિયાને પણ ઠગે છે અને
વિના વિલંબે અમલ કરશે.
પરમાનંદ દેવને પણ ઠગે છે. એક યા બીજી રીતે કમાયેલા ધનમાંથી મનગમતી મોજ માણવાને પિતાને સંપૂર્ણ અધિકાર છે એમ તે
પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા બુદ્ધિથી માને છે અને સાથે સાથે અહિં તહિં બે પૈસાનું દાન
આ વર્ષની પર્યુંઘણું વ્યાખ્યાનમાળા પંડિત સુખલાલજીના કરી અંદરથી ડંખતા અંતરને દબાવે છે. યુવાવસ્થા દ્રપાર્જન અધ્યક્ષપણ નીચે તા. ૨૭-૮-૪૩ થી હંમેશા સવારના નવથી અને ભોગપભોગ માટે છે અને વૃદ્ધાવસ્થા ધર્મસાધના માટે અગિયાર સુધી સી. પી. બેંકની બાજુએથી કાંદાવાડીમાં જતાં છે એ માન્યતા ઉપર જ તેના આખા જીવનનો કાર્યક્રમ ઘડાયા કચ્છી નાતની વાડીમાં શરૂ કરવામાં આવશે. વિગતવાર જાહેરાત છે. આ રીતે હિક જીવનને દ્રવ્યોપાર્જન અને ભોગપભોગની હવે પછી.