________________
તા. ૧-૮-૪૩
પ્રબુદ્ધ જૈન' ,
-
૫૭
કેટલાક સમાચાર અને નોંધ
અને તેના વિચારને જુદા તારવવાને વિવેક આપણે કદિ ન (પૃષ્ઠ પર થી ચાલુ)
વિસરીએ. દિવાલે તુટવા લાગશે અને ખાસ કરીને યુરોપીય યુધ્ધને ધાર્યા સંયુકત પ્રધાનમંડળે કરતાં પણ વહેલે અન્ત આવશે.
આજે અનેક કોંગ્રેસવાદીઓ જેલમાં છે તે વિષમ પરિપણ આ તે હજુ કેવળ કલ્પના છે. યુધ્ય એટલે જ સ્થિતિને લાભ લઈને જે જે પ્રાન્તમાં કોગ્રેસ પ્રધાન મંડળોએ અનેક અણધારી ધટનાઓની પરંપરા કે જેમાં વિજયની વરમાળ રાજીનામાં આપ્યા છે અને જે જે પ્રાન્તની ધારાસભા ઘણાખરા છેવટે કોના ગળામાં પડશે એ નિશ્ચિતપણે કહેવું એ યુદ્ધના કોગ્રેસવાદી સભ્યના જેલવાસને લીધે કોગ્રેસની બહુમતી વિનાની સ્વરૂપને નહિ સમજવા બરાબર છે. આપણે તે માત્ર બનતા થઈ પડી છે તે તે પ્રાન્તની ધારાસભામાં મેસ્લમ લીગને વર્તમાન ઉપરથી ભાવીનાં વળણનું આછું આછું અનુમાન કરી સાથે મેળવીને સરકાર સંયુક્ત પ્રધાન મંડળે સ્થાપવાનો પ્રયાસ શકીએ અને એ અનુમાન તો આજે મિત્રરાના પક્ષમાં ઢળી કરી રહેલ છે–આ સાર પ્રાન્ત પ્રાન્તમાં સરકારની રાજધાની રહ્યું છે એમ કબુલ કર્યા વિના નહિ ચાલે.
હીલચાલના જે સમાચારો પ્રગટ થઈ રહ્યા છે તે ઉપરથી નીકળે કાયદે આઝમ ઉપર હમલે
છે. અમે તે હિંદુસ્થાનને પ્રાન્તિક સ્વરાજ્ય આપી દીધું છે તા. ૨૬-૭-૪૩ ના બપોરના એક મુસલમાન ખાકસાથે
એવી હરહંમેશ જાહેરાત કરનાર સરકારને માટે આવી હીલચાલ શ્રી. મહમદઅલી ઝીણા ઉપર છરી વડે હુમલો કર્યો, પણ સદ્
બહુ શરમાવનારી ગણાય. બહુમતી પક્ષ કોઈ મહત્વના પ્રશ્ન ઉપર ભાગે ઝીણા મીયા બચી ગયા અને તેમને બહુ ઈજા થઈ નહિ.
રાજ્ય વહીવટમાંથી રાજીનામું આપે ત્યારે થોડો વખત આપખુદ આ હુમલો કરનાર કોણ હતા, તેની પાછળ કોઈ વ્યકિત કે
અને બીનજવાબદાર રાજ્યતંત્ર ગોઠવીને તે તે પ્રાન્તની સરકાર સંસ્થાને હાથ છે કે નહિ તે સંબંધે હજુ કશે પ્રકાશ પડે
રાજ્યવહીવટ ચલાવે તે સમજી શકાય તેવું છે. પણ બહુમતી નથી. આ કૃત્ય ધૃણા ઉપજાવે તેવું છે અને તેથી તેમાંથી ઝીણા
પક્ષને મોટો ભાગ જેલમાં છે એને લાભ લઈને જેને પ્રાન્તના મીયા ઉગરી ગયા એ ખરેખર આનંદજનક બીના છે. ઝીણા
મતદારને કશો પણ ટેકો ન હોય એવાં પુતળાં પ્રધાન મંડળ દેશના રાજકારણમાં અને મુસલમાન કોમમાં જે મહત્ત્વનું સ્થાન
ઉભા કરવાનો પ્રયાસ હાથ ધરવામાં આવે અને એ રીતે દુનિયા ભોગવે છે તે વિચારતાં આ હુમલો કેવળ અંગત વૈરનું
સામે પ્રાંતિય સ્વરાજ્યને છળ ઉભો કરવામાં આવે તેમાં તે પરિણામ હોઈ ન શકે, પણ તેવા હુમલા પાછળ કોઈ રાજકીય,
કેવળ બંધારણને દ્રોહ છે, રાજ્યને દ્રોહ છે, અને તેમાં સાથ સામાજિક કે સાંપ્રદાયિક હેતુ હવે જોઈએ એ વધારે સંભવિત
આપનારા સભ્ય દેશને પણ ભારે દ્રોહ કરે છે. આપણે આશા લાગે છે. પણ એવા હેતુથી પ્રેરાઈને આવું કૃત્ય જે
રાખીએ કે સરકાર આ અત્યન્ત અનિષ્ટ. પ્રવૃત્તિને આગળ કઈ કરે છે તે પિતાના જ વિચારપક્ષને ભારેમાં ભારે હાનિ કરે
ચલાવતાં અટકશે અને ધારાસભાના કોંગ્રેસથી ઇતર પક્ષો છે એમ સ્પષ્ટ સમજી લેવાની જરૂર છે. દાખલા તરીકે ઝીણાને
દેશભરના મતદારોના વિશ્વાસનો દ્રોહ કરનારી આવી કોઈ પ્રવૃત્તિને પાકીસ્તાનને ખ્યાલ અને પ્રચાર આખા દેશને ભારેમાં ભારે હાનિ
કે નહિ આપે. કરી રહેલ છે એમ આપણે અન્તઃકરણ પૂર્વક માનતા હોઈએ તે આપણા જેવા વિચારવાળા સૌ કોઈએ બરાબર સમજવું જોઈએ હિંદી પ્રધાનની ગાદી ઉપર અનેક આવ્યા અને અનેક કે આ કારણે ઝીણાના પ્રાણુને હાનિ પહોંચાડવાથી પાકીસ્તાનના ગયા પણ એમેરી જેવી ધષ્ટ અને બેફામ બોલી બેલનાર કોઈ પ્રચારને કોઈ કાળે અટકાવી નહિ શકાય. ઉલટું એમ કરવાથી હિંદી પ્રધાન આજ સુધી જોવામાં આવ્યું નથી. હિંદુસ્થાનમાં પાકીસ્તાનના પ્રચારને દશગણું જોસ મળશે. પાકીસ્તાનને ટાળવું અનાજની કેમ તંગી પડી છે તેનાં કારણે આપતાં નામદાર હોય તે મુસલમાન જનતાના સંપર્ક માં આપણે વધારે આવવું એમેરી સાહેબ જણાવે છે કે “હિંદની. આજની અનાજને જોઈએ, પાકીસ્તાનથી હિંદુ તેમ જ મુસલમાન ઉભય કોમને કેવું લગતી મુશ્કેલીભરી પરિસ્થિતિ–ખેડુત સાધારણ રીતે પિતાને પાર વિનાનું નુકસાન છે એ આપણે તેમના ગળે ઉતારવા પ્રયત્ન ત્યાં પાકેલું ધાન્ય બજારમાં વેચવા નહિ મોકલતાં સંઘરી રાખે કરવી જોઈએ અને આ રીતે મુસલમાન કામ ઉપર ઝીણાનું છે, કુટુંબની કમાણી વધવાને લીધે વ્યક્તિ દીઠ વધારે ખેરાક આજે જે વર્ચસ્વ સ્થપાયેલ છે તે વર્ચસ્વને નાશ કરવા ગ્ય
ખાવામાં આવે છે, લોકો તેમ જ વ્યાપારીઓ અનાજને ખુબ ઉપાય જવા જોઈએ. સદ્દભાગ્યે કોઈ પાકીસ્તાન-વિરોધીએ સંધરે કરે છે અને હિંદના કેટલાક વિભાગમાં વધારાનું અનાજ કે કોંગ્રેસવાદીએ કે કઈ હિંદુએ આ હુમલો નથી કર્યો તે * એક વિભાગમાંથી બીજા વિભાગમાં સહેલાઈથી લઈ જઈ શકતું ઘટનાવિશેષ લાભ લઈને આ ચર્ચા કરવાનું ઉચિત ધાર્યું છે. હતું તે વાહન વ્યવહારનાં સાધને ખેરવાઈ ગયાં છે અથવા તો : વ્યક્તિ અને તેને વિચાર એક દેખાતા છતાં તે બન્ને
અધકચરા થઈ ગયાં છે-આવાં અનેક કારણોને આભારી છે.” * જુદા છે. કોઈ વ્યકિતને મારવાથી તેને કોઈ વિચાર મરતો નથી.
આમ અનાજની તંગીને મોટો ભાર પ્રજાને માથે ઢોળતા તેના વિચારને મારવાથી એટલે કે તેના વિચારને જનતા પાસે
એમેરી સાહેબ જણાવશે કે આજ સુધીમાં સરકારે કેટલે અસ્વીકાર કરાવવાથી અને તેથી પ્રતિકુળ વિચાર તરફ જનતાને
અનાજને જ મીલીટરી જરૂરિયાતના નામે જકડી લીધો છે, વાળવાથી તે વ્યક્તિ જીવતી છતાં મર્યા જેવી બને છે. કંઇ
કેટલો જથ્થો જળશરણ થયું છે, કેટલે જ પડયે પડયે કાળથી હિંસાના ટુંકા માર્ગેથી આપણે ટેવાયાલા હોવાથી જેના સડી ગયા છે અને કેટલે જ આજ સુધીમાં યુનાઈટેડ કૉંગવિચાર આપણને ન ગમે તે વ્યકિતને ઉચ્છેદ આપણે ચિવવા ડમ કમશીયલ કેરપેરેશન જેવી પરદેશી વ્યાપારી પેઢીઓ મારફત લલચાઈએ છીએ; પણ જેમ ઇશખ્રીસ્તને મારવાથી ખ્રીસ્તી પર દેશ ચઢાવવામાં આવ્યું છે અને તે ઉપરાંત અનાજની ધર્મ મર્યો નહિ, પણ ઉલટ વધારે ફાલ્ય ફુલ્ય–આ
પુરાન્તવાળા પ્રાંતોએ વધારે નફો મેળવવાના આશયથી પિતાના બોધપાઠ આપણને અનેક : ઐતિહાસિક ઘટનાઓ દ્વારા
અનાજનો કેટલે જથ્થો અન્ય પ્રાંતમાં જતો અટકાવી રાખે છે ? . મળતે આવ્યા છે તેને આપણે કદિ ન ભુલીએ અને વ્યક્તિ આ તે ઠીક. પણ આજે કેટલાય વિભાગોમાં કે અનાજ