Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1937 Year 11 Ank 24

SR No.: 525922
Original Sutra Author: N/A
Author: Chandrakant V Sutariya
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1937
Total Pages: 92
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 11

: : તરુણ જૈન :
વડોદરા મુકામે શ્રી. પરમાનંદ કાપડીયાનું ભાષણ.
શ્રી પરમાનંદ કુંવરજી કાપડીયાએ ‘સમાજની ચાલુ પરિસ્થિતિ" વિષે લગભગ એક કલાક સુધી પાખ્યાન આપ્યુ હતુ. તેએાએ પ્રથમ વડાદરા જૈન યુવક સંધ, અને સામાજી* ક્ષેત્રમાં વાદરા રાજ્યની પ્રગતિ સૂચક પ્રવૃત્તિએ વિષે વિગતવાર ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું હતું કે જ્યારે જ્યારે જ્યાં જ્યાં મારૂ સન્માન થાય છે. ત્યારે ત્યારે આજની જનતા આવતી, જતી, ઉગતી ઉત્ક્રાન્તિ અને પરિવનને માન આપી રહી છે એમ હુ` સમજું છું,અહિંના યુવક સંધની પ્રવૃત્તિ જાણી મને ખુશ્ન આનંદ થયા છે. સૌથી અગત્યના પ્રશ્ન દીક્ષાને કાયદો કરાવવામાં અહિંના યુવક સ`ધે જે કા કર્યું છે તે માટે હું અહિંના યુવક સંધને ખુબ ધન્યવાદ આપું છું. જ્યારે જ્યારે તેવા પ્રસંગે સાંપડે ત્યારે ત્યારે ખીન્ન યુવક સધા પણ ધડા લે એમ હું ઇચ્છું છું. સામાજીક સુધારામાં વડાદરા રાજ્ય અહુજ આગળ છે. જૈન સમાજમાં આ સખધમાં ખુબ કાલાહલ છતાં દીક્ષાના કાયદા પસાર કરવામાં આ રાજ્યે જે દઢતા દાખવી છે તેને માટે આ તકે હું યુવક વ` તરફથી જેટલે ધન્યવાદ આપું તેટલા એમ છે. સમાજની પરિસ્થિતિ.
3
ત્યારબાદ વમાન સમાજની પરિસ્થિતિ પર વિવેચન કરતાં તેમણે જાવ્યું કે જૈન સમાજની કેટલીક પરિસ્થિતિ સમસ્ત દેશની પરિસ્થિતિને લગભગ મળતી છે. તેમજ દેશની પરિસ્થિતિને વિચાર ખાતલ કરીને જૈન સમાજની પરિસ્થિતિને વિચાર કરવા શકય' જ નથી. દેશની સ્થિતિનું સામાન્ય અવલાકન કરતાં સમસ્ત દેશ ઉપર આક્રમણુ કરી રહેલી પરદેશી સત્તાનું અસ્તિત્વ આપણું સૌથી પ્રથમ ધ્યાન ખેંચે છે. આપણી અવનતિનું કેટલેક અંશે તે ભારે બળવાન કારણ છે. આ ઉપરાંત સામાન્ય પ્રજાની નિ`ળતા, દરિદ્રતા, નિરક્ષરતાં પણ એટલાંજ ધ્યાન ખેચે તેવા તત્ત્વા છે. વળી આપણા સ્ત્રી સમાજ પુરૂષવર્ગથી પણ ઘણા પછાત છે એ પણ આપણને ખીજા દેશની હરાળમાં પાછળને પાછળ રહેવામાં મદદરૂપ બને છે. સૌથી વિષમ તત્ત્વ તે આપણા પ્રજા માનસમાં ધર ધાલી બેઠેલી કામી ભાવના છે. દરેક માણસ પોતાની જ્ઞાતિના અને પોતાના ધર્મના જ વિચાર કરે છે પણ પેાતાના દેશના ભાગ્યેજ વિચાર કરતાં જણાય છે. આથી દેશની સ્થિતિ છિન્નભિન્ન બની રહી છે અને પર પ્રજાએ દેશનું અનેક રીતે શાષણ કરી રહી છે. આવી દેશની દુર્દશા થવાનાં કેટલાંક કારણામાં જાતિ અને જ્ઞાતિના દેશભરમાં જે જે જટિલ જાળા પથરાઇ પડયાં છે અને ઉચ્ચ અને નીચની જે ચિત્રવિચિત્ર કલ્પનાએ પ્રજાના ચિત્તને ઘેરી રહેલ છે તે મુખ્ય કારણ છે. આ ઉપરાંત આપણી પ્રજામાં જે બાયલાપણુ આવી ગયું છે અને જે ભીરૂતા વ્યાપેલી છે તે પણ આપણને પતિત વામાં મોટા ભાગ ભજવે છે. જેને ચારિત્ર કહેવામાં આવે છે તેના પણ આપણામાં અભાવ છે. કાઇપણ વ્રત, નિયમ કે સિદ્ધાંતને એક સરખી ટેકથી આપણે વળગી રહી શકતા નથી. અને પ્રસ`ગ આવ્યે કા પણ સિદ્ધાંતના ત્યાગ કરતાં વિલંબ કરતા નથી. સ્ત્રી જાતિ વિષે પણ આપણા ખ્યાલા બહુ જ વિચિત્ર પ્રકારના હાય છે. કેટલાય કાળથી આપણે સ્ત્રીને બધી રીતે ઉતરતી કાટિમાં મૂકતાં આવ્યા છીએ અને તેનું પરિણામ આખી પ્રજાની શકિતને ખુબ હાસ કરવામાં આવ્યું છે. લગ્ન વિષેના વર્ષો થયાં દેશભરમાં વ્યાપેલા ખોટા અને હાનિકારક ચાલાએ પણ આપણી અવનતિની ગતિ વધારી છે. બાળલગ્ન, નૃદ્ધવિવાહ, કન્યા વિક્રય, વિધવા વિવાહ
પ
પ્રતિબધ–આ બધાય લગ્નને લગતી ખેાટી પ્રથાના દષ્ટાંતા છે. આવા કેટલાંય કારણામાં ઉત્તરશત્તર આપણે દુર્દશા તરફ ધસડાઇ જતા હતા એવામાં પરદેશી રાજ્યત ંત્ર સાથે જે નવાં વિજ્ઞાનિક ખળા દુનિયામાં ઉભાં થયાં તેને પહેાંચી વળવાની આપણે તાકાત દાખવી શકયા નહિ. પરિણામ એ આવ્યુ કે આજે આપણે આગળ ગણાતી પ્રજાનાં ઉપહાસને પાત્ર મની રહ્યા છીએ. અને આપણી દુર્દશા પારવિનાની દેખાય છે. આ સ્થિતિમાંથી ઉંચે આવવા માટે શું કરવું જોઇએ એ પ્રશ્ન આપણી સામે આવીને ઉભા રહે છે,
કે
ધ્યેય નિર્ણય વિના પૃષ્ટ પ્રગતિના સિમાચિન્હો આપણે નકકી સૌથી પ્રથચ આપણે આપણું ધ્યેય નકકી કરવું જોઇએ. કારણ કરી શકીએ નહિ આજે સ` સ્વીકૃત ધ્યેય સ્વરાજ્યનું છે. તે રવરાજ્યની ભાવનાને આપણા હૃદયમાં ઉતારવી જોઇએ અને આપણુને દેશની આઝાદીની ખુબ તમન્ના લાગવી જોઇએ. કેટલેક સ્થળે ધાર્મિક વિરૂદ્ધ રાષ્ટ્રીય ભાવનાને પ્રશ્ન ચર્ચાવામાં આવે છે. જાણે કે ધર્મના સ્વાર્થાં રાષ્ટ્રના સ્વાર્થથી ભિન્ન હાય ! ધર્મને વિશાળ અર્થમાં સમજીએ 'તે! ધર્મ અને રાષ્ટ્રના વિરાધ કાઇ કાળે સંભવી શકે નહિ. એટલું જ નહિ પણ ધબુદ્ધિ રાષ્ટ્રપ્રત્યે અને તેટલા વફાદાર અને સેવા પરાયણ બનવાનું જ આપણને કહે. પણ ધ શબ્દ ધણુંખરૂ એવા વિશાળ અર્થમાં વપરાતો નથી પણ અમુક માન્યતાના સમૂહને સુચવતાં સંપ્રદાયના અર્થમાં વપુરાય છે. આવા સંપ્રદાયના અનુયાયીએ સમગ્ર દેશના વિચારને ગૌણ બનાવે છે અને તેમની દુનિયા માત્ર પોતાના સંપ્રદાયના અનુયાયીએ પૂરતી જ મર્યાદિત બની જાય છે. અને પેાતે જે સપ્રદાય કે સમાજને હ્રાય તેના ઉત્કર્ષ ક્રમ વધે અને ખીજો સપ્રદાય કે સમાજ કેમ પાછળ પડે એવી એવી સાંકડી દષ્ટિ તેનામાં ઉભી થાય છે. આ જાતની સકતાથી આખા દેશને ભારેમાં ભારે નુકશાન પહેાંચ્યું છે.
સૌથી પ્રથમ મારા દેશ અને પછી મારે ધમ', સપ્રદાય કે મારી જ્ઞાતિ, આ જાતનું દષ્ટિ કાણુ આપણા ચિત્તમાં સ્થિર થવું જોઈએ. ખીજું ધમ' કે સંપ્રદાયને નામે આપણે ત્યાં સમાજની પ્રગતિને રાધ કરનારી જે અનેક રૂઢીઓ અને રીતિ પ્રસરી રહેલી છે અને જેના ગુણુ દોષને વિચાર કરવાની માપણે કાઇ દિન તકલીફ્ જ લેતા નથી તેને લગતી જડ ઉખડવી જોઇએ. ક્રાઈ આરાધક છે કે તરતજ આપણે તેને ઉચ્છેદ કરવાને તત્પર રહેવુ જોઇએ. પણ રૂઢી કે વ્હેમ આપણને સંગત નથી અને સમાજની પ્રગતિના વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય.
આજના સમયમાં વ્યકિત સ્વાતંત્ર્યને અને તેટલે અવકાશ રામ-કારણને લીધે આક્રમણ થાય છે અને પિરણામે અનેક વ્યકિતએ મળવા જોઇએ. આજની પરિસ્થિતિમાં વ્યકિત સ્વાતંત્ર્ય ઉપર અનેક પોતાનામાં રહેલી અસાધારણ શકિતના પેાતાની જાતને, સમાજને કે દેશને લાભ આપ્યા સિવાય અકાળે કરમાઈ જાય છે. વ્યકિતને કુટુંબ રાધે છે, સમાજ રૂંધે છે, જ્ઞાતિ રૂંધે છે. આ ચાતકનુ રૂધન જ્યાં સુધી દૂર કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી કાઇ પણ કિત ભરમાં જે નિરક્ષરતા વ્યાપી રહી છે તેનુ પણ તાત્કાળિક નિવારણ ચાંગ્ય વિકાસ કાઇપણ કાળે સાધી શકે નહિ. આવી જ રીતે દેશથવાની જરૂર છે. કામી ભાવના, રૂઢીની ગુલામી કે વ્હેમના ખધના આ આપણી પ્રજાની નિરક્ષરતાને જ આભારી છે. દેશમાં જે કામી ધતા તે નિરક્ષરતાનું જ પરિણામ છે. રમખાણ થાય છે તેનું મૂળ ધર્માંધતામાં જ રહેલુ છે. અને ધર્માં