________________
એનાં નયને આનાથી ય વધુ તેજ હતાં. કાઈ ડાહ્યાએ કહ્યુ :
‘ત્યારે એની પાસે કંઇ માગી લે ને!'
મેં કહ્યું:– એ મુફલીસ લેાક્રાને મુકુલીસ બનાવવા સિવાય કંઇ કરતા નથી.
܀
લેાકાએ મને તારા એક સ્તવન સંગ્રહ આપ્યા.
܀
મે' એને ફેંકી દીધા.
શું મારૂં હૈયું સ્વયં સંગીત ને સ્તવન નહાતુ' ક્રૂ એવા પારકા શબ્દો ગોખું!
કાઇ સેવકે મને તસવી આપી.
મે' તાડીને ફેંકી દીધી.
શું મારા દિલમાં એના કરતા સાચા પારા નહાતા કરતા ?
܀
કાઈ તારા નામના એજન્ટ મને મળ્યા હતા.
܀
એ તને માલીક ગણતા.
તારાં તત્વાને એ મૂડી માનતા.
તે તારા. ધર્મને નામે પેઢી ચલાવતા.
એ તારી સ્તવના કરતા, એથી વધુ ચાળા કરતા.
܀
એ તારી યાદ તાજી કરતા, એથી વધુ ઉએસ કરતા. તને રીઝવવા કરતાં લાકને રીઝવવુ અને વધુ ગમતું. તારા નામથી ચાલતી એ પેઢીના એજન્ટને તે મે દેવાળિયા કહ્યો.
܀
સરાવરને કાંઠે સારસી ગાતી હતી.
કમળ હમણાંજ ખીલી ઉઠયાં હતાં. મને કાઇએ કહ્યુ :
• આ પ્રભુને ગુલામ બની જા ને !'
મેં એને સખ્ત તિરસ્કાર્યાં.
હું તેા તને દાસ્ત માનું છું.
ગુલામી તા સ્વપ્ને પણ નહીં ગમે !
܀
܀
܀
܀
܀
દેવ ! જો તને કહી દઉં છું.. પણ શું કહું ? તું બહેરે છે.
તને શું બનાવું? તું અધ છે.
તને શું સમજવું ? તે' કયાં એક લાગણી રાખી છે.
܀
મને તેા તારા સિંહાસને બેસવું છે.
:: તરુણ જૈન :
܀
અધારે ખૂણે તારી જીવનકિતાબ ખેલું છું. તું સમ્રાટ ક્રમ બન્યા ? એજ શેાધવુ' છે, મને તારી એટલી જ ગરજ છે.
અને તે માટે તારા સૂર્ય મંદિરને મેં તજી દીધુ છે. ત્યાં તે। ગુલામી જ નિરમાતી હતી.
તારા નામનાં સ્થાન, તારા નામના સાધુ બન્નેય ને તજ દીધા છે.
હું ખેાલું છું એ પણ તું નથી સાંભળતા એ હું જાણુ છું.
*
મ
ત્યાગમૂર્તિ ગૌતમ
: : : મહાત્મા બુધ્ધના જીવનની એક દિવ્ય અલક : : : દુ:ખાથી બચવાના માર્ગ શોધવા માટે રાજકુમાર ગૌતમ રાજપાટ ત્યજી વનમાં જઈ બેઠા. વનની નજીક એક ગામ હતું, એક દિવસે સન્ધ્યા સમયે એક યુવાવસ્થા સમ્પન ગ્રામ્યમાલા એમની પાસેથી પસાર થઇ. જોતાં જ અટકી ગઈ. આવા સુન્દર નવજુવાન અહિં ક્રમ ખેડા છે? શું જોઇએ છે ? કાણુ છે અને કયાં રહે છે ? હું એને એટલાવુ ? વગેરે વિચાર પ્રો એક લક્ષમાં જ તેના મસ્તિષ્કમાં ઉત્પન્ન થયા. લેનિન્દાને ભય પણ તેને હતા. વળી માતપિતાનેા પણ. તે વિચારતી કે કદાચ મારી સુન્દરતા નવયુવકના મન પર આકર્ષણ ફેલાવે કે નહિ ? પરન્તુ પ્રેમ અસફળતાના વિચારોથી વિચલિત થતા નથી.
બાલાએ માટીનું પાત્ર કે જેમાં દુધ ભર્યુ હતું તે શિર પરથી ઉતારી એક વૃક્ષની સમીપ મુકયું. પેાતે ગૈતમની નજીક આગળ વધી. સમીપ આવતાં જ તે વિવશ બની ગઇ. નવયુવકનું સુન્દર સુખ તેના હૃદયને આકર્ષી રહ્યું હતું. ચાલ્યા જવાના તેને વિચાર આવ્યા પરન્તુ યુવાનનું આકણુ તેના તે વિચારને ચલિત કરતું
હતું.
“શું. હું આપનું નામ પૂછી શકું છું?'' “કેમ ?”
“ એમ જ. ''
ગાતમના તેત્રા ખુલી ગયાં હતા. અને બાલાએ તેમની સાથે વાર્તાલાપ કરવાના આરંભ પણ કરી દીધા. ગૌતમ ાણુતા હતા કે તેને શુ ઉત્તર આપે. પરન્તુ જવાબની સાથે તેને ઉપદેશ પણ આપવા ઈચ્છતા હતા અને એથી જ તે વાર્તાલાપ કરી રહ્યા હતા. જ્યારે બાલાએ કહ્યું કે આપનું નામ અમસ્તી જ પૂછી રહી છું ત્યારે ગૌતમે જણાવ્યું:—
“ આજ સુધી સંસારમાં કાઈ વાત વિના કારણે થઇ નથી. પ્રત્યેક વાતનું કઇ ને કઈ કારણ જરૂર હાય છે જ. જો તુ મને સ્પષ્ટ કહી દે કે મારૂં નામ પૂછવાની જરૂર ક્રમ ઉત્પન્ન થઇ તે હું તને મારૂં નામ આપુ', અને એ પણ કહીશ કે હું ક્યાંથી આન્ગેા છું--અને કયાં જઇ રહ્યો છું.”
બાલાની આંખા ગીતમને સમજવાના પ્રયત્ન કરી રહી હતી, તેના પ્રેમને ઉત્તર સન્તાજનક હતા. તેણે આગળ કદમ ભર્યાં. ગાતમ જ્યાં બેઠા હતા તેની સમીપ જ તે બેસી ગઈ અને કહેવા લાગીઃ—
‘હું આપના દર્શોન માત્રથી જ મારી સુદ્ધ મુદ્દે ગુમાવી બેઠી છુ. તમારી મુખાકૃતિએ મારા હૃદયપર અને આકર્ષણ કર્યું છે ખેલા હવે મને વધુ શા માટે ખેલાવા છે ?
“ તારી ઈચ્છા હું પામી ગયેાયું. વિચારીને ઉત્તર આપીશ. ( અનુસંધાન જુવે......પૃ ૮ મુ)