Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1935 Year 02 Ank 01 to 15 - Ank 10 is not available

SR No.: 525920
Original Sutra Author: N/A
Author: Tarachand Kothari
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1935
Total Pages: 122
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 9 MB

Page 43

પ્રતારણુની પરંપરા
Regd No. B. 3229
તરણ જૈન
છે
શ્રી મુંબઈ જૈન યુવા સંઘનું મુખપત્ર..
વાર્ષિક લવાજમ ૧-૮-૦ )
છુટક નકલ ૧ આને.
:: તંત્રી : તારાચંદ કોઠારી ??
વર્ષ ૨ જી : અંક ૬ ગુરૂવાર તા. ૧-૪-૩૫.
અહિંસા–પ્રબળનું સાધન
જે માણસ મરતાં ડરે છે જેનામાં સામે થવાની તાકાત નથી તેને અહિંસા ન શીખવી શકાય. અસહાય ઉંદર હમેશાં બિલાડીનું ભક્ષ થઈ પડે છે. એટલા માટે એને અહિંસક ન કહી શકાય. એનામાં શકિત હોત એ ખિલાડીને ખુશીથી ખાઈ જાત. પણ એ તે બિલાડીને જોઈને નાસે છે. આપણે એને નામ નથી કહેતા. કેમકે કુદરતે એને સ્વભાવ જ એ ઘડે છે. પણ જે માણસ જોખમ સામે આવતાં ઉંદરની પેઠે વતે છે તે નામર્દ કહેવાય એ યોગ્ય છે. તે અંતરમાં હિંસા અને દ્વેષ સેવે છે, અને જે પિતે માર ખાધા વિના શત્રુને હણી શકાય તે હણવા ઈચછે છે, એવો માણસ અહિંસાથી લાખો ગાઉ દૂર છે. એને ગમે એટલા ઉપદેશ આપવા એ પથ્થર પર પાણી છે. એના સ્વભાવમાં શૂરાતનને છાંટે નથી હોતો. એ માણસ અહિંસા સમજી શકે તે પહેલા એને હુમલો કરનાર પહાડ જેવા માણસની સામે પણ—છાતી કાઢીને ઉભા રહેવાનું ને એની સામે ટકકર ઝીલતા જીવ જતે કરવો પડે તે કરવાનું શીખવવું પડશે. એથી ઊલટું કરવાથી એની નામદઈ દૃઢ થશે ને એને અહિંસાથી હજુ એ દૂર લઈ જશે હું કોઈને સામે ઘા કરવામાં મદદ ન કરૂં એ સાચું, પણ મારાથી નામર્દી માણસને અહિંસાના ઓઠા તળે પિતાની નામર્દાઈ ઢાંકવા ન દઈ શકાય. અહિંસા એ શૂરાને માર્ગ છે એ ન જાણતા હોવાથી ઘણા પ્રામાણિકપણે માનતા આવ્યા છે કે જોખમ આવે ને ખાસ કરીને એમાં જીવ જવાને ભય હોય ત્યારે ત્યારે સામી છાતી એ ઝીક ઝીલવાને બદલે પલાયન કરી જવું એમાં સદ્દગુણ રહેલો છે. અહિંસાના શિક્ષક તરીકે મારે આવા નામર્દાઈના વિચારની સામે મારાથી લેવાય એટલી સાવચેતી લેવી જ જોઈએ.
અહિંસા એ મનુષ્ય જાતિની પાસે પડેલી પ્રબળમાં પ્રબળ શકિત છે. માણસની બુદ્ધિએ જેલા સંહારના પ્રચંડમાં પ્રચંડ શો કરતાં એ વધારે પ્રચંડ છે. સંહાર એ મનુષ્ય ધર્મ નથી. મનુષ્ય પોતાના ભાઈને મારીને નહિ પણ પ્રસંગ આવ્યે તેને હાથે મરી જવાને તત્પર રહીને જ સ્વતંત્ર દશામાં જીવે છે. ગમે તે કારણે બીન માણસનું કરેલું ખન કે અન્ય પ્રકારની હિંસા મનુષ્ય જાતિ સામે અપરાધ રૂપ છે.
પણ હું સ્પષ્ટપણે જોઉં છું કે અહિંસા વિશેનું આ સત્ય દુર્બળને નહિ સમજાવી શકાય, એમને તે સ્વરક્ષણ કરતાં જ શીખવું જોઈએ.
અહિંસા આચરણ દ્વારા જ શીખવી શકાય જ્યારે એનાં શક્તિ અને સામર્થ્યનું અચૂક પ્રદર્શન થશે ત્યારે દુબળ એમની દુર્બળતા તજી દેશે અને બળવાને બળની નિરર્થકતાનું ભાન તત્કાળ થશે અને તેઓ ન બનીને અહિંસાની સર્વ શ્રેષ્ટતાનો સ્વીકાર કરશે.
–ગાંધીજી