________________
૧૫૩ શ્રી સિદ્ધચક
. વર્ષ ૮ અંક-૭૮ ... [૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૦,
વ્યંતર જેવા હલકા દેવોને પણ જંબૂઢીપ જેવા મોટા મનથી નહિં, કારણ કે મનનો વિશ્વાસ શો? મનથી સ્થાનોનો ભોગવટો છે. ચક્રવર્તી જો સંસારનો ત્યાગ ઉપવાસ ધાર્યો, ચાહ દૂધ તૈયાર થયાં તો આવતી ન કરે તો, ઈહલૌકિક ભોગરાગમાં લપટાવાના પાંચમે વાત રાખતાં મનને ક્યાં વાર લાગે છે ? કારણે મરીને નરકે જાય છે. નરક સિવાય બીજી મન તો માંકડું છે. ઘડીમાં રાજા ઘડીમાં રક! મન ગતિ જ નહિં. વ્યંતર સરખો હલકો દેવતા પણ મર્કટ પર ભરોસો રાખવાની શાસ્ત્રકાર સાફ ના કહે સાહ્યબી વધારે છતાંયે અવીને હલકી ગતિએ જતો છે. માટે નિતામિ સાથે વિદ્યામિ મૂક્યું. જેને નથી. ભરત મહારાજા, સનતકુમાર, વગેરે જે નિંદવા લાયક ગણું તેની નિંદા, માત્ર મનથીજ ચક્રીઓ મોક્ષ કે સ્વર્ગે ગયા છે તે ચક્રવર્તીપણામાં નહિ પણ ગુરૂની સમક્ષ આ ખોટું કર્યું છે” એમ નહિ, પણ સાધુપણામાં ! સંયમના યોગે સ્વર્ગે જાહેર કરવાનું છે, ગઈવાનું છે. પૂર્વકાલના સંચરવું કે મોક્ષાનંદમાં સ્થિત થવું એમાં નવાઈ શી? આરંભાદિક માટે પ્રતિક્રમણ, આત્મસાક્ષીએ નિંદા ચક્રવર્તી સંયમી થાય ત્યારથી આરંભપરિગ્રહાદિ ગુરૂ સમક્ષ જાહેર નિંદા કરવા છતાં આત્માના ચપળ તજ્યા એ વાત ખરી પણ જુનાં કર્યાં છે એ ક્યાં સ્વભાવનો ભરોસો નથી. કૂતરાની પૂછડી ગયાં? સામાયિકમાં બે ઘડીની પ્રતિજ્ઞા છે, પૌષધમાં ભુંગળીમાં નાંખીએ ત્યારે સીધી અને કાઢીએં ત્યારે ચાર કે આઠ પહોરની પ્રતિજ્ઞા છે તે શોભે ક્યારે? વાંકી એ દશા આત્માની છે. માટે વોસિરામિ કહેવું ભૂતકાલનાં પાપને પડદે નાંખો ત્યારેને ! કરેમિ ભંતે પડ્યું. તેવા પાપમય આત્માને વોસિરાવું છું અર્થાત્ તથા પૌષધમાં શું કહેવું પડે છે ?
તેવા પાપમય આત્માનો ત્યાગ કરું છું એમ કહેવું दुविहेणं
પડ્યું. એ જ રીતિએ ચાહે તો ચક્રવર્તી હો, બળદેવ તબંહિગિનિ
હો કે તીર્થકર હો. સર્વસામાયિક ઉચ્ચરે, સાધપણું
લે ત્યારે તેની પહેલાંના આરંભાદિકને લીધે થયેલા - अप्पाणं वोसिरामि
* કર્મોનું પ્રતિક્રમણ કરે છે, નિંદા કરે છે, ગહ કરે ભૂતકાળમાં કરેલાં પાપો, આરંભો, પરિગ્રહોથી છે, અને પાપમય આત્માને વોસિરાવે છે. ચક્રવર્તીએ એ બધાથી અત્યારે આત્મા પાછો હઠે છે તે શું ચક્રવર્તીપણામાં મહાપરિગ્રહો કર્યા તો પણ તેને ધારીને? પત્રિમામિ ની જોડે નિંલામિ મૂક્યું. પ્રતિક્રમણાદિ કરી ખસેડ્યા છે. માટે પચ્ચખાણમાં ભૂતકાલના આરંભ પરિગ્રહો તથા માયા મમતા મદ્ય નિંવામિ વગેરે આવે છે. અતિતકાલનાં પૂર્વકના ભોગો વગેરે નિંદવા લાયક છે માટે નિંદા પાપની નિંદા, વર્તમાનકાલ માટે સ્મરણ તથા કરવા પૂર્વક પાછા હઠવાનું છે, એ નિંદા એકલા ભવિષ્યકાલ માટે પચ્ચખ્ખાણ કરવામાં આવે છે.