________________
(६९)
मंडपकौशिक ऋषिए तीर्थयात्राए जतां पोतानी पुत्री छायाने यमदेवनी पासे मूकी. कामातुर यमदेवे रूपाळी छायाने पोतानी पत्नी बनावी दीधी अने बीजं कोई तेने उठावी न जाय ते माटे तेने पोताना पेटमा राखी. पवनदेवे अग्निदेवने आ वात जणावी. यमदेव हमेशां नित्यकर्म करवा जता त्यारे एक प्रहर माटे छायाने पेटमाथी बहार काढता. यमदेव गंगास्नान करवा गया त्यारे अग्निदेवे आवीने छायानो संग को. यमदेवना पाछा फरवानो समय थवा आव्यो होवा छतां कामातुर अग्निदेव जई शक्या नहीं. एटले छायाए अग्निदेवने पोताना पेटमां छुपावी दीधा. पछी यमदेवे पाछा आवीने छायाने पोताना पेटमां मूकी दीधी.
____ अग्निदेवनी गेरहाजरीमां धरती अने स्वर्गमां अंधेरै फेलाई गयु. इंद्रे पवनदेवने अग्निदेवनी शोध करवा आदेश दीधो. पछी पवनदेवे आवीने कडं में बधे शोधखोळ करी पण अग्निदेवनो पत्तो लाग्यो नथी. मात्र एक स्थान बाकी छे . त्यां हुं तपास करुं छु. पछी पवनदेवे सौ देवोने भोजन माटे नोतर्या. बीजा बधाने एकएक आसन दीधुं, पण यमदेवने त्रण आसन दीधां अने तेमनी पासे त्रण भोजनथाळ मूक्यां. यमदेवे आनो खुलासो पूछ्यो एटले पवनदेवे का, पहेलां तमे पेटमाथी छायाने बहार काढो. छाया बहार नीकळी एटले पवनदेवे तेने अग्निदेवने पेटमाथी बहार काढवा कह्यु अग्निदेव बहार निकळ्या एटले क्रोधावेशमां यमदेव तेनी पाछळ दोड्या, अग्निदेव दोडीने शिला, तरु, तृण अने धरतीमां छुपाई गया.
पौराणिक कथानुं आ रूपांतर उपर्युक्त 'शीलवती'मांना प्रसंगना कोई पूर्व स्वरूप उपरथी घडी काढ्युं लागे छे.
२. बोलायेलां वचनो अकस्मात् सांभळी अळतो ज अर्थ लेता हत्याराथी उगारो
मलधारी राजशेखरसूरि कृत 'विनोदथा-संग्रह'नी ७५मी कथा ( पत्र ६३ख६४(क)नो सार नीचे प्रमाण छ :
पुण्यपुरनो चंद्र शेठ धर्मिष्ठ, उदार, लोकप्रिय अने राजमान्य हतो. ए नगरमां एक वार 'कडुओ' अने 'बडुओ' ए बे राक्षसभाईओए अने तेमनी राक्षसी बहेन 'सोही' ए आवीने उपद्रव को. लोकोमा रोगचाळो फेलावीने तेओ तेमनुं शरीर चूसी लेता हता. राजए जाहेर कयु, जो कोई आ उपद्रवने दूर करशे तो मारो खजानो खुल्लो
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
