________________
તીર્થના લેખે. ન. ૩૦૮-૮]
(૧૮)
અવલોકન
ડોક ઉલ્લેખ કરે છે. શ્રીયુત ડી. આર. ભાંડારકરે લખેલા ઉપરિ લિખિત વર્ણનમાંની કશી પણ હકીકત છે કે એ કાવ્યમાં જોવામાં આવતી નથી, પરંતુ તેથી એ હકીકત અસત્ય છે એમ કાંઈ કહી શકાય નહિ. કારણ કે પ્રતિષ્ઠા મને ઉદ્દેશ ધરણકનું ચરિત વર્ણન કરવાને નહતું. તેમણે તે પિતાના ગુરૂના ચરિત વર્ણન માટે એકાવ્ય બનાવ્યું છે તેથી તેમાં તે તેટલી જ હકીકત આવી શકે, જેને સેમસુન્દરસૂરિ સાથે ખાસ સંબંધ હોય. કાવ્યક્ત કથન આ પ્રમાણે છે:
ધરણ સંઘપતિના બહુ આગ્રહથી, વિચરતા થકા સેમસુંદરસૂરિ એક વખતે રાણપુર નગરમાં પધાર્યા. ત્યાં તેઓ ધરણ સેઠની બનાવેલી વિશાલ પૈષધશાલામાં ઉતર્યા જેમાં ૮૪ તે ઉત્તમ પ્રકારના કાષ્ઠના સ્ત હતા અને જે અનેક પઠ્ઠશાલા ( વ્યાખ્યાનશાલા) તથા અનેક ચેક અને ઓરડાઓથી સુશોભિત હતી. એક દિવસે સોમસુદરસૂરિએ વ્યાખ્યાનમાં જિનમંદિર અને જિનપ્રતિમા બનાવવાથી થતા સુકૃતનું વર્ણન કર્યું તે સાંભળી ધરણા સેઠે એક કૈલાશ ગિરિ જેવું ઉન્નત અને ઉજજવલ મંદિર બનાવવાની ઈચ્છા કરી. તે જ સમયે તેણે અનેક બુદ્ધિશાલી શિપિઓ ( શલાટે) ને બેલાવ્યા અને તેમની પાસે સિદ્ધપુરમાં આવેલા રાજવિહાર નામના શ્રેષ્ઠ મંદિર જેવું સજનની આંખને આનંદ આપનાર અનુપમ ચિત્ય તૈયાર કરાવ્યું પ્રથમ ઘડેલા પાષાણને યુક્તિપૂર્વક જડીને તેને પીઠ બંધ બંધાવ્યું. પછી તેના ઉપર ત્રણ માળો ચણવી મધ્યમાં અનેક ઉચ્ચ મંડપ
१ चतुरधिकाशीतिमितैः स्तंभेरमितैः प्रकृष्टतरकाष्ठैः । · निचिता च पटशालाचतुष्किकापवरकप्रवरा ॥ શ્રીધરજનિમિતા ચ ષવરાઈ સમસ્યતિવિર !
तस्यां समवासाघुः प्रहर्षतो गच्छनेतारः ॥ २-स तदेव सिद्धपुरराजविहार ख्यवरविहारस्य ।
सदृशं सुदृशां च दृशां सुधाञ्जन शैत्यकृचैत्यम् ॥ मेधानिधानशिल्पिभिरमण्डयत्खण्डितांहसि प्रवरे । दिवसे दिवसेशमहा महामहे वनमहनीयः ॥
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
