________________
અહિંસા અને અમારિ
૨૫
સમાન જ છે, તેમ છતાં આપણે સામાજિક અને સ્થૂળ ભૂમિકાના લોકેા છીએ, આપણે આપણા કર્માંત્ર્ય અને આચરણના પડધા સાંભળવા હંમેશાં આપણા પેાતાના કાન ઉઘાડા રાખીએ છીએ અને જે કર્યું તેની લાકા ઉપર શી છાપ પડી અથવા લેકા ઈચ્છે તેમ આપણે આચર્યું કે નહિ એમ જાણવા હમેશાં ઈંતેજાર હાઇએ છીએ, એટલે કે આપણે વ્યાવહારિક ધર્મોનું અનુસરણ પહેલાં કરીએ છીએ. વળી આપણે આપણા સમાજ અને કુલધર્મની ખીજા પાસે વધારે કીંમત અંકાવવા ઈચ્છીએ છીએ. આ કારણથી બીજી કોઈપણ જીવ જાતિ કરતાં મનુષ્યજાતિ તરફ અહિંસા ને ધ્યાનેા હાથ લખાવવાની આપણને જાણે અજાણે કે ઈચ્છાએ અનિચ્છાએ પહેલી ફરજ પડે છે, તમારી સામે ત્રણ માણસા છે એવી કલ્પના કરો. એક જણુ ગરાળાના શીકારી પજામાંથી સેક્રડા માખેાને બચાવે છે અગર તા કાબરની કઠેર ચાંચમાંથી હજારા કીડા મકાડાને બચાવે છે. ખીજો અગલાની ચાંચમાંથી માછલાંઓને અગર તા શીકારીની જાળમાંથી હરણાને છોડાવે છે, ત્રીજો કાઇ લૂંટારા કે ખૂનીના પુજામાં સપડાયેલ એક માનવભાઈ ને ખચાવે છે. આ ત્રણે દશ્યા તમારી સામે હાય તેમાં છેલ્લા કરતાં પાલાએમાં જ ઉત્તરાત્તર વધારે અને વધારે જીવાતા ખચાવ થાય છે એ દેખીતું છે. છતાં તમારા ઉપર એ ત્રણમાંથી કાની વધારે સારી અસર થશે? એટલે કે તમે એ ત્રણે દયાળુ વ્યક્તિઓમાં કાને શ્રેષ્ઠ કહેશો ? અથવા તે કાની ધ્યાની વધારે કીંમત આંકશા ? હું ધારું છું. દરેક જણ વગર સંક્રાચે મનુષ્યને અચાવનાર વ્યક્તિને જ વિશેષ યાળુ કહેવાના. આ લીલ ઉપરાંત જી પણ કેટલીક એવી દલીલ છે કે જે મનુષ્ય જાતિ તરફ સૈાથી પહેલું લક્ષ ખેંચવાની તરફેણુ કરે છે. (૧) મનુષ્ય પોતે સ્વસ્થ અને સાધનસંપન્ન હોય તેા તે પેાતાની જાતિ ઉપરાંત ખીજી જીવ જાતિઓની પણ ખૂબ સેવા કરી શકે છે. જ્યારે મનુષ્ય સિવાયનું કાઇ પ્રાણી તેમ કરવા અસમર્થ છે. (૨) મનુષ્ય એ બીજા કાઈ પણ જીવધારી
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
