Page Text
________________
૪૨ ]
જ્ઞાનાંજલિ
મળી શકે છે, એટલે તેને પરિચય આપવા જેવું કાંઈ રહેતુ નથી. તથાપિ એટલુ જાણવુ જોઈ એ કે, આપણા પુસ્તક-શોધનમાં ખિસકોલીના પૂછડાના વાળને કબૂતરના પીંછાના આગલા ભાગમાં પરાવીને બનાવેલી પીંછી વધારે સહાયક થાય છે, કારણ કે આ વાળ કુદરતે જ એવા ગોઠવેલા હાય છે કે, તેને આપણે ગેાવવાની જરૂર રહેતી નથી, તેમ જ એકાએક સડી કે તૂટી પણ જતા નથી. આ વાળને કબૂતરના પીંછામાં પરાવવાના વિધિ પ્રત્યક્ષ જોવાથી સહજમાં સમજી શકાય તેવે છે.
જીજખ્મી——કલમથી લીટીઓ દોરતાં થોડી વારમાં જ કલમ મૂડી થઈ જાય, માટે લીટીએ ારવા માટે આને ઉપયોગ કરાતા. તેમ જ હજી પણ મારવાડમાં કેટલેક ઠેકાણે તેને ઉપયાગ કરાય છે. આ લાટાનું હોય છે, અને તેનેા આકાર આગળથી ચીપિયા જેવા હોય છે.
બ્રહ્મદેશ, મદ્રાસ આદિ જે જે પ્રદેશમાં તાડપત્રને ખેાતરીને લખવાનેા રિવાજ છે, ત્યાં કલમને બલે લેાઢાના અણીદાર સેાયાના સળિયાને ઉપયાગ કરાય છે.
૩. શાહી આદિ
તાડપત્રની કાળી શાહી—આજકાલ તાડપત્ર ઉપર લખવાનો રિવાજ રહ્યો નથી, એટલે તેની શાહી બનાવવાનું યશ્રેષ્ટ સ્પષ્ટ વિધાન પણ મળતું નથી. તેમ છતાં કેટલાંક પરચૂરણ પાનાંઓમાં તેના વિધાનની જે જુદા જુદા પ્રકારની કાંઈક સ્પષ્ટ અને કાંઈક અસ્પષ્ટ એવી નોંધ મળે છે, તેને ઉતારા જ માત્ર આ સ્થળે કરીશ.
પ્રથમ પ્રકાર—
44
સહવર–મૂ –ત્રિતા:, વાસીસ લોમેવ નીલી સ્ત્ર समकज्जलबोलयुता, भवति मषी ताडपत्राणाम् ||१||
આણ્યા-મરેતિાંટાસેટ્રીત્રો ( ધમાસો )। મેં કોતિ માંનુસ્રો। ત્રિના પ્રસિદ્ધવ । कासीसमिति कसीसम्, येन काष्ठादि रज्यते । लोहमिति लोहचूर्णम् । नीलीति गलीनिष्पादको वृक्षः, तद्रसः । रसं विना सर्वेषां उत्कल्य क्वाथः क्रियते, स च रसोऽपि समवतितकज्जलबालयोर्मध्ये निक्षिप्यते, ततस्ताडपत्रमषी भवतीति ॥
33
Jain Education International
આમાં દરેકનું પ્રમાણ કેટલુ' એ સ્પષ્ટ થતું નથી. જોકે આમાં બધી વસ્તુઓને મેળવ્યા પછી કાંઈ કરવાનું લખ્યું નથી, તેાપણુ એટલુ જાણવું જોઈ એ કે તાંબાની કડાઈમાં નાંખી તેને ખૂબ છૂટવું, જેથી દરેક વસ્તુ એકરસ થઈ જાય.
મીજો પ્રકાર—
,,
12
कज्जलपाइगं बोलं, भुमिलया पारदस्स लेसं च । उरिजले विघसिया, वडिया काऊरण कुट्टिज्जा ॥ १ ॥ तत्तजलेण व पुरणओ, घोलिज्जती दृढं मसी होइ । ते विलिहिया पत्ता, वच्चह रयणीइ दिवस व्व ॥ २ ॥ कोरडए विसरावे, अंगुलिया कोरडम्मि कज्जलए । મદ્દ સરાવલા, નાનું નિય[િક]ગ મુક્ષ્મરૂ રૂા पिचुमंदगुंदले, खायरगुंद व बीयजल मिस्सं । भिज्जवि तोएण दृढं मद्दह जातं जलं सुसइ ॥४॥ इति ताडपत्रमध्याम्नायः ॥
..
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
| SR No. | 230033 |
| Book Title | Apani Adrushya thati Lekhankala ane tena Sadhno |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Punyavijay |
| Publisher | Punyavijayji |
| Publication Year | 1969 |
| Total Pages | 14 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Article & 0_not_categorized |
| File Size | 823 KB |