________________
गाथा : ८५ ]
बिदुप्रो महायिारो प्रर्थ :-पदके अर्धभागसे मुणित जो एक कम पद, उससे भाजित संकलित धनके प्रमाणमेंसे एक कम पदके अर्धभागसे भाजित मुखको कम कर देनेपर शेष चयका प्रमाण होता है ।।४।।
विशेषार्थ :- पदका अर्धभाग ३', एक कम पद (४६ – १)=४८, संकलित धन ९६०४, एक कम पदका अर्ध भाग ( ४९ -१=४८, मुख ४ । अर्थात ६०४ (४६ -१४ )(४४-- =६६०४:११७६ - १ -४८ चय प्राप्त हुआ।
इस गाथाका सूत्रचय संकलित धन = | (पद- १) पद ] --- (मुख : पद-१)
दो प्रकारसे गच्छ-निकालनेकी विधि चय-दल-हद-संकलिदं चय-दल-रहिवादि अद्ध-कमि-जुत्तं ।
मूलं 'पुरिमूलूणं पचयद्ध-हिदम्मि' तं तु 'पदं ।।५।। अहवा
संवष्टि 'चय-वल-हव-संकलिदं ४४२० । ४ । चय-दल-रहिवादि २८८ । प्रद्ध १४४ । कदि २०७३६ । जुत्त ३६४१६ । मूलं १६६ पुरिमूल १४४ । ऊणं ५२ । पचयद्ध ४ । हिदं १३ ।
पर्थ :-चयके अर्धभागसे गुणित संकलित धनमें चयके अर्धभागसे रहित प्रादि (मुख) के अर्धभागके वर्गको मिला देनेपर जो राशि उत्पन्न हो उसका वर्गमूल निकालें, पश्चात् उसमेंसे पूर्व मूलको (जिसके वर्गको संकलित धनमें जोड़ा था) घटाकर अवशिष्ट राशिमें चयके अर्धभागका भाग देनेपर पदका प्रमाण निकलता है ।।५।।
विशेषार्थ :-चय ८, इसका दल अर्थात् प्राधा ४, इससे गुणित संकलित धन ४४२०, अर्थात् ४४२०४४ । चय-दल-रहितादि अर्थात् २९२ मुख मेंसे चय (८) का अर्धभाग (४) घटानेपर
.१. क. पुरिमूलणं, ठ. उरिमूलग। २. ब. हिदमित्तं । ३ द. ब. पदयथवा । ४. द. व. मूलूरणं पूर्व-मूले भाएं ५२ । चय-भजिदं ५२=१। चय-दल-हद-संकलिदं ४४२० । ४। चय-दल-रहिदाहिदादि २८८ । प्रद्ध १४४ । १०७३७ । जुत्त ३८४१६ । ४ । मूलं १९६ । पुरि २= | दु२। चयट्ठ-हदं संकलिदै ४४२० । १६ चय ८ | द ४ । बदन २९२ । अंतरस्स २८८ । वग्गजुदं १३ । मूलं इंदं ३९२ । पुरिमूल २८८ । चय-भजिदं १०४ 1 पदं १३- ८ । इति पाठः ८६ तम माथायाः पश्चादुपलभ्यते ।
