________________
मुनितोषिणी टीका
२१
प्रवेशो जायत एव तथैवैतेषां सम्मति यथाख्यातचारित्रासंभवात् साधूनामपि प्रमादसंभवाच्च सूक्ष्मबादरातिचारसंभव एव एतदेवाऽभिप्रेत्य - 'प्रथमान्तिमजिनसाधूनामुभयकालं प्रतिक्रमणमवश्यमेव कर्त्तव्यमिति भगवताऽऽज्ञप्तम्, तथा चोक्तम्“सपडिकमणो धम्मो, पुरिमस्स य पच्छिमस्स य जिणस्स । मज्झिमयाण जिणाणं, कारणजाए पडिक्कमणं ॥ १ ॥ | " इति ।
( आव. नि. ) अपि च अतिचारसंभवाभावेऽपि प्रतिक्रमणकरणेन तज्जनिताऽऽत्मशुद्धेः प्राबल्यं त्ववश्यं संभवति तृतीयवैद्यौषधिवत्, यथा
प्रस्तावना
भी किसी न किसी प्रकार धूल घुस ही जाती है वैसे ही साधुओं के पूर्ण यथाख्यात चारित्र न हो सकने से और प्रमाद का अस्तित्व होने से सूक्ष्म या स्थूल अतिचार लग ही जाते हैं। इसी लिए जिनेश्वर भगवान की आज्ञा है कि- प्रथम और अन्तिम तीर्थकरों के साधुओं को उभयकाल प्रतिक्रमण अवश्य करना चाहिए ।
कहा भी है
सपडिक्कमणो धम्मो, पुरिमस्स य पच्छिमस्स य जिणस्स । मज्झिमयाण जिणाणं, कारणजाए पडिक्कमणं ॥१॥
(आ. नि. )
दूसरी बात यह है कि अतिचार न लगने पर भी प्रतिक्रमण करने से तज्जन्य आत्मशुद्धि की प्रबलता अवश्य होती है । तीसरे वैद्य की ફાઈને કોઈ પ્રકારે ધૂળ ઘુસી જાય છે. તેવીજ રીતે સાધુઓને પૂર્ણ રીતે યથાખ્યાત ચારિત્ર નહિ હાઈ શકવાથી અને પ્રમાદનું અસ્તિત્વ હોવાથી સૂક્ષ્મ અથવા સ્થૂલ અતિચાર લાગીજ જાય છે. એટલા માટે જિનેશ્વર ભગવાનની આજ્ઞા છે કે પ્રથમ અને અન્તિમ તીર્થંકરોના સાધુઓએ બન્ને સમય પ્રતિક્રમણ્ અવશ્ય કરવું જોઈએ –
अह्युं छे :
सपडिकमणो धम्मो, पुरिमस्स य पच्छिमस्स य जिणस्स । मज्झिमयाण जिणाणं, कारणजाए पडिकमणं ॥ १ ॥ (आ.नि.) ખીજી વાત એ છે કે: અતિચાર નહિ લાગે તે પણ પ્રતિક્રમણુ કરવાથી
