________________
मनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र १३४ अन्तरद्वारनिरूपणम्
५८१
6
स्थिति कान्यनानुपूर्वीद्रव्याणि यदा परिणामान्तरेण समयद्रयमनुभूय पुनः पूर्वमेव स्थिति लमेरन् तदा जघन्यतः समयद्वयमन्तरं लभ्यते । यदि तु परिणामान्तरेण एकमेव समयं तिष्ठेयुस्तदा अन्तरमेव न भवति, तत्राप्यनानुपूर्वी स्वस्यैव सद्भावात् । अब समययात्परतो यदि परिणामान्तरेण तिष्ठेयुस्तदा जघन्यत्वमेव न स्यात् । यदा तु तान्येव द्रव्याणि असंख्येयं कालं परिणामान्तरेण स्थित्या पुनरेकस्थितिकं. परिणामं लभेरन्, तदा उत्कृष्टतोऽसंख्येयं कालमान्तरं भवति । ननु अन्यान्यद्रव्य.. क्षेत्रसम्बन्धेऽनन्तमपि कालम् अन्तरं भवितुमर्हति ततः कथमुक्तम् उक्को सेण होता है। इसका भाव यह है कि एक समय की स्थितिवाले अनानुपूर्वीद्रव्य जिस समय दूसरे परिणाम से दो समय तक परिणमित बने रहते हैं और बादमें पुनः उसी अपनी पूर्व स्थिति में आजाते हैं तब वहां जघन्य से दो समय का अन्तर माना जाता है। और यदि वे परि नामान्तर से परिणमित बने हुए एक समय तक ही रहते हैं तो ऐसी दशा में वहां अन्तर ही नहीं होता है क्यों कि उसस्थिति में भी वहाँ अनानुपूर्वीत्व का सद्भाव है । और यदि वे दो समय के बाद तक भी परिणामान्तर से परिणमित बने रहते हैं तो वहां जघन्यता नहीं मानी जाती है । और जब वे ही द्रव्य असंख्यात काल तक परिणामान्तर से परिणमित रहकर पुनः एक स्थिति वाले अपने परिणाम को पाते हैंतब उत्कृष्ट से असंख्यात काल अन्तर होता है । -
વાળું કોઇ એક અનાનુપૂર્વી દ્રશ્ય જ્યારે અન્ય પરિણામ રૂપે પરિણમિત થઈને એ સમય સુધી તે પરિણામ રૂપે પરિમિત થયેલુ રહીને ત્યાર ખાદ પેાતાની એજ પૂર્વ સ્થિતિમાં આવી જાય, તે એવી સ્થિતિમાં ત્યાં જાન્ય વિરહકાળ એ સમયને ગણાય છે, અને જો તે એક સમય સુધી જ અન્ય પરિણામ રૂપે પરિણુમિત થયેલુ રહે છે, તે એવી પરિસ્થિતિમાં ત્યાં અંતર જ હાતુ નથી, કારણ કે એવી દશામાં તે દ્રશ્યમાં અનાનુપૂર્વી ને સાવ જ રહે છે. અને સમય બાદ પશુ જે અન્ય પરિણામ રૂપે પરિષુમિત થયેલુ જ રહે, તે ત્યાં જઘન્યતા માનવામાં આવતી નથી પરન્તુ ને તે દ્રવ્ય અસખ્યાત કાળ સુધી અન્ય પરિણામ રૂપે પરિમિત થયેલુ રહીને, ત્યાર બાદ એક સમયની સ્થિતિવાળા પેાતાના પૂત્ર પરિણામને પ્રાસ. કરે તે એવી પરિસ્થિતિમાં તે અનાનુપૂર્વી દ્રવ્યના ઉત્કૃષ્ટ વિરહકાળ, અસખ્યાતકાળના ગણાય છે,
