Page Text
________________
अनुयोगधद्रिका टीका सूत्र १३१ अनुगमस्वरूपनिरूपणम्
५५९
पूर्च्छनानुपूयं वक्तव्यकाभिधेयानि त्रीण्यपि सन्ति । अथ द्रव्यप्रमाणं निरूपयति'णेगमवरहाराणं' इत्यादि । नैगमव्यवहारसम्मतानि आनुपूर्वीद्रव्याणि किं संख्ये - यानि असंख्येयानि अनन्तानि । एवमनानुपूर्वीद्रव्या वक्तव्यकद्रव्यविषयेऽपि प्रश्नो बोध्यः । उत्तरयति - त्रीण्यपि नो संख्येयानि नो अनन्तानि, किन्तु असंयेयानि । अत्रेदं बोध्यम् - ज्यादिसमय स्थितिकानि परमाण्वादि द्रव्याणि यद्यपीह
प्रत्येकमनन्तानि तथापि समययलक्षण स्थितिरेकैव, कालस्य प्राधान्यात् द्रव्यबहुस्वस्य गुणीभूतत्वाच्च । एवं च त्रिसमयस्थितिकैरनन्तैरपि एकमेवानुपूर्वी द्रव्यम् । इत्थमेत्र चतु समयादि स्थितिकानन्तेषु यावदश समय संख्येयसमया बिनो संखिजाई, असं खिजाई, नो अनंताई) यों दिया है। वे कहते हैं कि ये तीनों ही द्रव्य न संख्यात हैं और न अनंत हैं, किन्तु असंख्यात हैं। तात्पर्य कहने का यह है कि तीन समय की स्थितिवाले प्रत्येक परमाणु आदि द्रव्य यद्यपि इसलोक में अनंत हैं तो भी उनकी समरूपस्थिति एक ही है। क्योंकि काल की यहां प्रधानता है और doreहुत्व की गौणता है । इसलिये समयत्रय की स्थितिवाले जितने भी वे परमाणु आदि अनंत द्रव्य हैं वे सब अपनी २ तीन समय की स्थितिकी अपेक्षा से एक ही आनुपूर्वी द्रव्य रूप हैं। इसी प्रकार से यद्यपि चार समय आदि की स्थितिवाले प्रत्येक परमाणु आदि द्रव्य अनंत हैं, यावत् दश समय को स्थितिवाले, संख्यात समय की
उत्तर- (तिष्णि वि नो संखिज्जाई, असं खिज्जाई, नो अणंताई) भानुपूर्वी આદિ ત્રણે પ્રકારના દ્રવ્યેા સખ્યાત પશુ નથી, અનંત પશુ નથી, પરન્તુ અસખ્યાત છે. આ કથનના ભાવાથ એ છે કે ત્રણુ સભ્યની સ્થિતિવાળાં પ્રત્યેક પરમાણુ આદિ દ્રવ્યે ને કે આ લેાકમાં અનંત છે, છતાં પણ તેમની સમયત્રય રૂપ સ્થિતિ એક જ છે, કારણ કે કાળની અહી' પ્રધાનતા મહેણ કરવાની છે અને દ્રવ્યમહત્વની ગૌણુતા સમજવાની છે તેથી ત્રણ સમયની સ્થિતિવાળાં જેટલાં પરમાણુથી લઈને અન ́ત પન્તના પુદ્ગલ પરમાણુવાળાં કન્ય રૂપ દ્રવ્યેા છે, તે બધાં પાતપાતાની ત્રણ સમયની સ્થિતિની અપેક્ષાએ એક જ આનુપૂર્વી દ્રવ્ય રૂપ છે. એજ પ્રમાણે ને કે ચાર આિ સમયની સ્થિતિવાળાં પ્રત્યેક પરમાણુ આદિ દ્રવ્ય અનંત છે, દસ સમય પયન્તની સ્થિતિવાળાં, સખ્યાત સમયની સ્થિતિવાળાં અને અસંખ્યાત સમયની સ્થિતિવાળાં પરમાણુ આદિ દ્રવ્યે અનંત છે, છતાં પશુ તેએ તપેાતાની ચાર ઋતિ સમય, ઇસ પર્યન્તના સમય, સખ્યાત અને અસ',
| SR No. | 040003 |
| Book Title | Anuyogdwar Sutra Part 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kanhaiyalal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1967 |
| Total Pages | 861 |
| Language | Sanskrit, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar |
| File Size | 249 MB |