________________
मनुयोगवन्द्रिका टोका स्त्र ७३ नामाद्यानुपूर्वी निरूपणम् पूर्णघोपं कण्ठोष्ठविषमुक्तं गुरुवाचनोपगतं भवति । स खलु तत्र-आनुपूर्वीतिपदे वाचनया प्रनया परिवर्तनया धर्मकथया च वर्तमानो भवति, न तु अनुप्रेक्षया वर्तमानो भवति । एवंविधः स साधुरागमतो द्रव्यानुपूर्वी पदेऽनुप्रेक्षयाऽवर्तमानः साधुः आगमतो द्रव्यानुपूर्वी कथं भवतीत्याह-'कम्हा' इत्यादिना-कस्मात कंठोष्ठविप्रमुक्तः गुरुवावचनोपगतः" इन पदों का संग्रह किया गया है। इन पदों का अर्थ १४ वे सूत्र में स्पष्ट कर दिया है। ऐसा वह व्यक्ति "आनुपूर्षी" इस पद में वाचना पृच्छना, परिवर्तना और धर्मकथा इन से वर्तमान माना जाता है । परन्तु अनुप्रेक्षा से वर्तमान-नहीं माना जाता है। इस प्रकार का वह साधु व्यक्ति आगम से द्रव्यानुपूर्वी जानना चाहिये।
शंका-(कम्हा) आनुपूर्वी पद में अनुप्रेक्षा से अवर्तमान साधु आगम से द्रव्यानुपूर्वी कैसे माना जाता है ?
उत्तर-" अनुपयोगो द्रव्यमिति कृत्वा" अनुपयोग-जीव जिसके द्वारा वस्तु का परिच्छेद करता है उसका नाम उपयोग है। इस उपयोगका अभाव अनुपयोग है। इस से युक्त होने के कारण आनुपूर्वी का वह ज्ञाता आगम से द्रव्यानुपूर्वी माना जाता है। ऐसा शास्त्र का वचन है। तात्पर्य कहने का यह है कि जिस साधुने आनुपूर्वी को અમિલિત, અવ્યત્યાગ્રંડિત, પ્રતિપૂર્ણ, પ્રતિપૂર્ણઘેષ, કઠોકવિપ્રમુક્ત. ગુરુવાચોપગત આ પદેને ગ્રહણ કરવામાં આવ્યાં છે. તે પદને અર્થ ૧૪માં સૂત્રમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. આ બધાં વિશેષણોથી યુક્ત સાધુ આદિને આનુપૂર્વી” આ પદમાં વાચના, પૃચ્છના, પરિવર્તન અને ધર્મકથા દ્વારા વર્તમાન માનવામાં આવે છે, પરંતુ અનુપ્રેક્ષા દ્વારા વર્તમાન માનતું નથી. આ પ્રકારના તે સાધુને આગમની અપેક્ષાએ દ્રવ્યાનુપૂર્વી સમજ.
A-(कम्हा) भानुका ५६मा अनुप्रेक्षा द्वारा अवतमान साधु सासમની અપેક્ષાએ દ્રવ્યાનુપૂર્વી કેવી રીતે મનાય છે?
उत्तर-" अनुपयोगो द्रव्यमिति कृत्वा" ०१ ना बा२१ १२तुनो परि. છેદ (બંધ) કરે છે તેનું નામ ઉપગ છે. તે ઉપગના અભાવનું નામ અનુપયોગ છે. આ અનુપગથી યુક્ત હોવાને કારણે અનુપૂર્વીને તે જ્ઞાતા આગમની અપેક્ષાએ દ્રવ્યાનુપૂર્વ મનાય છે, એવું શાસ્ત્રનું વચન છે. આ કથનને ભાવાર્થ એ છે કે-જે સાધુએ આનુપૂવીને સારી રીતે જાણી લીધી -શીખી લીધી છે-એટલે કે તે તેને પરિપૂર્ણરૂપે જ્ઞાતા થઈ ગયા છે, તે
