________________ આગમસૂત્ર 4, અંગસૂત્ર 4, “સમવાય' સમવાય-૩ સૂત્ર-૩ 1. દંડ-(ચારિત્ર આદિના વિનાશથી આત્માને નિસાર બનાવે તે)ત્રણ કહ્યા- મનદંડ, વચનદંડ, કાયદંડ. 2. ગુપ્તિ-(મન વચન કાયાની પ્રવૃત્તિનો નિરોધ) ત્રણ છે - મનગુપ્તિ, વચનગુપ્તિ, કાયગુપ્તિ. 3. શલ્યો-(અંતરમાં કાંટાની જેમ ખુંચે) ત્રણ છે - માયાશલ્ય, નિદાનશલ્ય, મિથ્યાદર્શન શલ્ય. 4. ગારવ-(ગર્વ કે અભિમાન) ત્રણ છે - રસગારવ, ઋદ્ધિગારવ, શાતાગારવ. 5. વિરાધના-(મોક્ષમાર્ગનું સમ્યકુ આચરણ ન કરવું) ત્રણ છે - જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર-વિરાધના. 1. મૃગશીર્ષ નક્ષત્રના ત્રણ તારા કહ્યા, 2. પુષ્ય નક્ષત્રના, 3. જ્યેષ્ઠા નક્ષત્રના, 4. અભિજિત્ નક્ષત્રના, 5. શ્રવણ નક્ષત્રના, 6. અશ્વિની નક્ષત્રના, 7. ભરણી નક્ષત્રના... પુષ્યાદિ પ્રત્યેકના ત્રણ-ત્રણ તારા કહ્યા છે. 1. રત્નપ્રભા પૃથ્વીના કેટલાક નારકોની સ્થિતિ ત્રણ પલ્યોપમ છે. 2. બીજી પૃથ્વીના નારકોની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ ત્રણ સાગરોપમ છે. 3. ત્રીજી પૃથ્વીના નારકોની જઘન્ય સ્થિતિ ત્રણ સાગરોપમ છે. 4. કેટલાક અસુરકુમાર દેવોની સ્થિતિ ત્રણ પલ્યોપમ છે. 5. અસંખ્ય વર્ષાયુષ્ક સંજ્ઞી પંચેન્દ્રિય તિર્યંચયોનિકોની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ ત્રણ પલ્યોપમ છે. 6. અસંખ્ય વર્ષાયુષ્ક સંજ્ઞી ગર્ભજ મનુષ્યોની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ ત્રણ પલ્યોપમ છે. 7. સૌધર્મ-ઈશાન કલ્પના કેટલાક દેવોની સ્થિતિ ત્રણ પલ્યોપમ છે. 8. સનકુમાર-માહેન્દ્ર કલ્પે કેટલાક દેવોની સ્થિતિ ત્રણ સાગરોપમ છે. 9. જે દેવો આશંકર, પ્રભંકર, આશંકર-પ્રભંકર, ચંદ્ર, ચંદ્રાવર્ત, ચંદ્રપ્રભ, ચંદ્રકાંત, ચંદ્રવર્ણ, ચંદ્રલેશ્ય, ચંદ્રધ્વજ, ચંદ્રશૃંગ, ચંદ્રસૃષ્ટ, ચંદ્રકૂટ, ચંદ્રોત્તરાવતંસક વિમાને દેવપણે ઉત્પન્ન થયા હોય તેની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ ત્રણ સાગરોપમ છે. તે દેવો ત્રણ અર્ધમાસે આન-પ્રાણ ઉચ્છવાસ-નિઃશ્વાસ લે છે. તેમને 3000 વર્ષે આહારેચ્છા થાય. કેટલાક ભવસિદ્ધિક જીવો એવા છે કે જેઓ ત્રણ ભવને અંતે સિદ્ધ-બુદ્ધ-મુક્ત-પરિનિવૃત્ત-દુખાંતકારી થશે. સમવાય-૩નો મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત ભાવાનુવાદ પૂર્ણ મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત “(સમવાય)” આગમસૂત્ર ભાવાનુવાદ Page 9
