________________ આગમસૂત્ર 2, અંગસૂત્ર 2 ‘સૂત્રકૃ’ અને કૈવલિભાષિત સમાધિને જાણીને પોતાના હૃદયમાં સ્થાપિત કરે... પ૯૫- ગુરુ ઉપદેશમાં સ્થિત સાધુ ત્રિવિધરૂપે સુસ્થિત થઈને તેમાં પ્રવૃત્ત થાય, તેનાથી શાંતિની પ્રાપ્તિ અને કર્મોનો નિરોધ થાય છે. ભગવંત કહે છે કે તે પુનઃ પ્રમાદમાં લિપ્ત થતો નથી. સૂત્ર-પ૯૬ થી 59 પ૯૬- ગુરુકુળવાસી તે મુનિ, સાધુના આચારને સાંભળીને તથા મોક્ષરૂપ ઇષ્ટ અર્થને જાણીને પ્રતિભાવાના અને વિશારદ થઈ જાય છે, તે આદાનાર્થી મુનિ તપ અને સંયમ પામીને, શુદ્ધ નિર્વાહથી મોક્ષ મેળવે છે... પ૯૭- ગુરુકુળવાસી સાધુ સમ્યક્ પ્રકારે ધર્મ જાણીને તેની પ્રરૂપણા કરે છે, તે જ્ઞાની કર્મોનો અંત કરે છે, તે પૂછેલા પ્રશ્નોના વિચારીને ઉત્તર આપી પોતાને તથા બીજાને સંસારથી છોડાવે છે, તથા સ્વયં સંસારનો પાર પામે છે. 598- પ્રાજ્ઞ સાધુ અર્થને છૂપાવે નહીં, વિપરીત વ્યાખ્યા ન કરે. પોતે માન ન કરે, આત્મપ્રશંસા ન કરે, શ્રોતા તત્ત્વ ન સમજે તો પરિહાસ ન કરે તેમજ કોઈને આશીર્વચન ન કહે... પ૯૯- જીવહિંસાની શંકાથી પાપની બ્રણા કરે, મંત્ર પ્રયોગથી પોતાના સંયમને નિ:સાર ન કરે. પ્રજાજનો પાસેથી કોઈ વસ્તુની ઇચ્છા ન કરે કે અસાધુ ધર્મનો ઉપદેશ ન આપે. સૂત્ર-૬૦૦ થી 603 600- નિર્મળ અને અકષાયી ભિક્ષુ પાપધર્મીનો પરિહાસ ન કરે, અકિંચન રહે, સત્ય કઠોર હોય છે તે. જાણે, આત્મ-હીનતા કે આત્મપ્રશંસા ન કરે... 101- સૂત્ર અને અર્થના વિષયમાં નિ:શંક હોવા છતાં બુદ્ધિમાન સાધુ ગર્વ ન કરે. સ્યાદ્વાદમય સાપેક્ષ વચન કહે. મુનિ મિશ્ર ભાષા ન બોલે ધર્મ સમુસ્થિત સાધુ સાથે વિચરે. 602- સત્ય અને વ્યવહાર ભાષામાં ધર્મ વ્યાખ્યાન કરતા કોઈ તથ્યને જાણે છે, કોઈ નથી સમજતું. આવા ન સમજનારને સાધુ વિનમ્ર ભાવથી ઉપદેશ આપે. ક્યાંય ભાષા સંબંધી હિંસા ન કરે, નાની વાતને લાંબી ન ખેંચે.... 603- વ્યાખ્યાન કરતી વેળા સંક્ષેપમાં ન સમજાવી શકાય તેને વિસ્તારથી સમજાવે. આચાર્ય પાસે સૂત્રાર્થનું શ્રવણ કરી ભિક્ષુ સમ્યક્ પ્રકારે નિર્દોષ વચન બોલે, આજ્ઞા શુદ્ધ વચન બોલે, પાપનો વિવેક રાખે સૂત્ર-૬૦૪ થી 606 604- જિનેશ્વર દ્વારા ઉપદિષ્ટ સિદ્ધાંતોને સારી રીતે અભ્યાસ કરે અને તે પ્રમાણે વચન બોલે, મર્યાદા બહાર ન બોલે, એવો ભિક્ષુ જ તે સમાધિને કહેવાની વિધિ જાણી શકે છે... 605- સાધુ આગમના અર્થને દૂષિત ન કરે તથા શાસ્ત્રના અર્થને ન છુપાવે. સૂત્રાર્થને અન્યરૂપ ન આપે, શિક્ષાદાતાની ભક્તિ કરે, એવો અર્થ સાંભળ્યો હોય, તેવી જ પ્રરૂપણા કરે... 606- જે સાધુ શુદ્ધ સૂત્રજ્ઞ અને તપસ્વી છે, જે ધર્મનો સમ્યક્ જ્ઞાતા છે, જેનું વચન લોકમાન્ય છે, જે કુશળ અને વ્યક્ત છે, તે જ સર્વજ્ઞોક્ત ભાવસમાધિને કહી શકે છે - તેમ હું કહું છું. | શ્રુતસ્કંધ-૧, અધ્યયન-૧૪ ગ્રંથ નો ભાવાનુવાદ પૂર્ણ મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત્ (સૂત્રકૃત)” આગમસૂત્ર ભાવાનુવાદ Page 54