________________ આગમસૂત્ર 1, અંગસૂત્ર 1 આચાર’ હોય તેઓ ચિકિત્સાની ઇચ્છા ન રાખતા. સૂત્ર-૩૧૯ દેહાધ્યાસથી રહિત ભગવંતે વિરેચન, વમન, તેલમર્દન, સ્નાન અને પગચંપી આદિ પરિકર્મ તથા દંત પ્રક્ષાલનનો ત્યાગ કર્યો હતો. સૂત્ર૩૨૦ ઇન્દ્રિયોના વિષયોથી વિરક્ત ભગવંત અલ્પભાષી થઈ વિચરતા હતા. ક્યારેક શિયાળામાં છાયામાં બેસી ધર્મધ્યાન કે શુક્લધ્યાન કરતા હતા. સૂત્ર-૩૨૧ ભગવંત ઉનાળામાં તાપ સન્મુખ ઉત્કટ આસને બેસતા અને આતાપના લેતા હતા. શરીર નિર્વાહ માટે તેઓ લૂખા ભાત અને બોરનું ચૂર્ણ તથા અડદના બાકળાનો આહાર કરતા હતા. સૂત્ર-૩૨૨ ભગવંતે ઉક્ત ત્રણે વસ્તુ આઠ માસ સુધી વાપરી હતી. ભગવંતે ક્યારેક પંદર દિવસ તો ક્યારેક મહિના સુધી પાણી પણ પીધું જ ન હતું અર્થાત્ નિર્જળ ઉપવાસ કર્યા હતા. સૂત્ર-૩૨૩ ભગવંતે ક્યારેક બે માસથી અધિક સમય, ક્યારેક છ માસ સુધી આહાર-પાણીનો ત્યાગ કર્યો હતો. રાતદિવસ ઈચ્છા-રહિત થઈ વિચર્યા હતા. પારણે ભગવંતે સદા નીરસ ભોજન કર્યું હતું. સૂત્ર-૩૨૪ ભગવંત પોતાની સમાધિનો વિચાર કરી, નિષ્કામ ભાવથી ક્યારેક છઠ્ઠ, ક્યારેક અટ્ટમ, ક્યારેક ચાર કે પાંચ ઉપવાસ કરી પારણું કરતા હતા. સૂત્ર-૩૨૫ હેય-ઉપાદેયને જાણીને ભગવંતે સ્વયં પાપ ન કર્યું, બીજા પાસે પણ ન કરાવ્યું અને પાપકર્મ કરનારને અનુમોદ્યા નહીં. સૂત્ર-૩૨૬ ભગવંત ગામ કે નગરમાં જઈ બીજા માટે બનાવેલ આહારની ગવેષણા કરતા હતા અને સુવિશુદ્ધ આહાર ગ્રહણ કરી મન-વચન-કાયાને સંયત કરી, તે આહારનું સેવન કરતા હતા. સૂત્ર-૩૨૭ ભિક્ષા લેવા જતા ભગવંત રસ્તામાં ભૂખ્યા કાગડા વગેરે કે બીજા રસલોલુપ પક્ષીઓ જમીન ઉપર ભેગા. થયેલા દેખાય તો- અથવા... સૂત્ર-૩૨૮ કોઈ બ્રાહ્મણ, શાક્યાદિ શ્રમણ, ભિખારી, અતિથી, ચાંડાલ, બિલાડી કે કૂતરાને માર્ગમાં બેઠેલા જોઈને અથવાબીજા કોઈ પ્રાણીને સામે ઉભેલા જોઇને.... સૂત્ર-૩૨૯ તેઓની તે કાગડા આદિ, બ્રાહ્મણ આદિની) આજીવિકામાં વિચ્છેદ ન થાય, તેમને અપ્રીતિ ન થાય તે રીતે, કોઈ પણ પ્રાણીની હિંસા નહી કરતા, ભગવંત ધીરે-ધીરે નીકળી; આહારની ગવેષણા કરતા હતા. સૂત્ર-૩૩૦ ભિક્ષામાં પ્રાપ્ત થયેલ આહાર દૂધ-ઘીથી યુક્ત હોય કે રુક્ષ-સૂકો હોય, શીત હોય કે ઘણા દિવસના અડદ મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત “(આચાર)” આગમસૂત્ર ભાવાનુવાદ Page 54
