________________ આગમસૂત્ર 1, અંગસૂત્ર ૧‘આચાર' થી વ્યાકુળ થઇ હાથ સંકોચીને અથવા ખભા પર રાખી ચાલતા ન હતા. સૂત્ર–૨૮૭ - મતિમાન માહણ ભગવંત મહાવીરે કોઈપણ આકાંક્ષા ન કરતા પૂર્ણ નિષ્કામભાવે આ વિધિનું અનુસરણ કરે છે. મુમુક્ષુઓએ પણ આ વિધિનું અનુસરણ કરવું જોઈએ. તેમ હું કહું છું. અધ્યયન-૯ ‘ઉપધાનશ્રત'ના ઉદ્દેશક-૧ ‘ચર્યાનો મુનિ દીપરત્નસાગરે કરેલ અનુવાદ પૂર્ણ અધ્યયન-૯, ઉદ્દેશક-૨ “શય્યા” સૂત્ર—૨૮૮ હે ભંતે! ચર્યાની સાથે આપે એક વખત આસન અને શયન બતાવેલા. આપ મને તે શયન-આસન વિશે કહો જેનું સેવન ભગવંત મહાવીરે કરેલું. સૂત્ર-૨૮૯ ભગવંત ક્યારેક ખાલી ઘરોમાં, ધર્મશાળામાં કે પાણીની પરબોમાં, તો ક્યારેક દુકાનોમાં, લુહારની કોઢમાં કે ઘાસના બનાવેલા મંચોની નીચે રહેતા હતા તથા).... સૂત્ર-૨૯૦ વળી ભગવંત ક્યારેક યાત્રીગૃહમાં, આરામગૃહમાં કે નગરમાં તો ક્યારેક સ્મશાનમાં, ખંડેરમાં કે વૃક્ષની નીચે રહેતા હતા. સૂત્ર–૨૯૧ આ રીતે ભગવંત ઉક્ત શય્યા-સ્થાનોમાં તેર વર્ષથી કંઈક ઓછો સમય રહ્યા. મનને સ્થિર કરી, રાત-દિવસ અપ્રમત્ત બનીને સમાહિતપણે ધ્યાનમાં લીન રહ્યા. સૂત્ર–૨૯૨ ભગવંતે દિક્ષા લીધા પછી બહુ નિદ્રા લીધી ન હતી. પોતાના આત્માને જાગૃત રાખતા ‘હવે હું સૂઈ જાઉં” એ ભાવથી ભગવંત ક્યારેય ન સૂતા. સૂત્ર-૨૯૩ ભગવંત નિદ્રા આવવા લાગે તો ઊભા થઈ જતા અને રાત્રે બહાર નીકળી મુહુર્ત પર્યન્ત ફરી નિદ્રા ઉડાડી પાછા ધ્યાનસ્થ થતા. સૂત્ર૨૯૪ શૂન્યગૃહ આદિ વસતિમાં ભગવંતને અનેક પ્રકારે ભયંકર ઉપસર્ગો થતા હતા. સાપ આદિ પ્રાણી અને ગીધ, આદિ પક્ષી પીડા આપતા. સૂત્ર-૨૯૫ અથવા ચોર કે લંપટ તેમને કષ્ટો આપતા કે હાથમાં શસ્ત્ર લઈ ફરતા ગ્રામરક્ષકો પીડા પહોંચાડતા. ક્યારેક કામાસક્ત સ્ત્રી કે પુરૂષો તેમને ઉપસર્ગ કરતા હતા. સૂત્ર—૨૯૬ ભગવંતે આ લોક અને પરલોક સંબંધી અનેક પ્રકારના ભયંકર ઉપસર્ગો સહન કર્યા. અનેક પ્રકારની સુગંધદુર્ગધ તથા પ્રિય-અપ્રિય શબ્દોમાં ભગવંત હર્ષ-શોકથી રહિત મધ્યસ્થ ભાવે રહેતા હતા. સૂત્ર—૨૯૭ ભગવંતે સદા સમિતિયુક્ત બનીને અનેક પ્રકારના કષ્ટોને સમભાવે સહન કર્યા. વિષાદ અને હર્ષને અર્થાત્ મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત “(આચાર)” આગમસૂત્ર ભાવાનુવાદ Page 51
