________________
તે છતાં એવી રીતે ફેરવેલા હુકમે તે રાજકતોના હુકમે ગણાય છે. પિોલીટીકલ એજટે રાજકર્તાને ચોક્કસ સુધારે કરવાની સલાહ આપી તેથી તેમાં તે ઠરાવ કે હુકમેની અંદર પિતાની સત્તા ઘુસાડી છે એમ ઠરતું જ નથી.
હવે એટલી વાત તે ઉઘાડી છે કે જાત્રાળુકર ઉઘરાવવાની બાબતમાં દરબારની સર્વોપરી સત્તા સંપૂર્ણ છે અને મુંબઈ સરકારની સલાહથી જેનો સાથે કરવામાં આવેલા કેઈપણ કરારથી ઉપલા સિદ્ધાંતને હરકત પહોંચતી નથી. આ બાબત પર જે રીતની મોટી ગેરસમજુતી ફેલાયેલી છે તે તરફ જોતાં આ મત આપવાની જરૂર છે.
૮. મારી પાસે સુનાવણી પ્રસંગે જે દલીલે રજુ કરવામાં આવી હતી. તેની સાથે આને કશો સંબંધ નથી. અને ૧૮૮૬ ના કરાર પ્રમાણેજ મારે વિચારવાનું રહે છે. (૧) હાલ આપવામાં આવતી વાર્ષીક રૂા. ૧૫ હજારની રકમ
વધારીને દરબારને કેટલી રકમ અપાવવી? (૨) એ રકમ કેટલી મુદત માટે નકી કરવી? (૩) અને તે મુદતની આખરીએ કઈ રીતે કામ લેવું?
[ 1 ] હું એમ ધારું છું કે કર્નલ કીટીંજે જે રકમ આપી હતી તેની સાથે હાલ નકકી કરવામાં આવનારી રકમને કંઈક સંબંધ જળવાવો જોઈએ, ૧૮૬૩માં જે જાત્રાળુ દીઠ રૂા. ૨)ની રકમ વ્યાજબી ગણવામાં આવતી હોય તો હાલમાં જ્યારે રૂપીયાની ખરીદીની કીમત અરધી જેટલી ઘટી ગઈ છે તેવા વખતમાં તે રકમ વધારેજ વ્યાજબી ગણાય. પણ તે છતાં ડુંગર ઉપર જેટલા જાત્રાળુઓ આવે તેટલા પાસે બરાબર દરેક જણ દીઠ રૂા૨) ની ફી લેવી એવી રકમ હું નકકી કરવા માગતા નથી.
યાત્રીઓની સંખ્યા વધવાથી તે પ્રમાણે દરબારને ખર્ચમાં વધારે થતો નથી. એ જૈનોની દલીલમાં સહેજ વજન છે. ૧૮૮૬ માં જે રૂા. ૧૫૦૦૦)ની રકમ નક્કી કરવામાં આવી હતી તે કરારની પહેલાંના ચાર વરસમાં બે રૂપીયા મુજબ જે વાષક રકમ એકઠી થતી તેના કરતાં કંઈક ઓછી હતી. નાની રકમ નક્કી કરવામાં આવે તે જેનેને સ્વીકારવામાં
(પાક)
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
