________________
પ્રકરણ છે
મહારાજા વિક્રમની નગરચર્ચા
એક વખત મહારાજા રાત્રીના સમયે સાધારણ રીતે એક શેરડીના સાંઠામાંથી મોટું મહાકાલ મંદિરમાં થતું નાટ્ય જેવા અંધેર પાત્ર ભરાય છે, છતાં આ સમયે આપને પછેડી ઓઢી છૂપા વેષમાં ગયા હતા ત્યાં જે આપવામાં આવેલ પ્યાલે પણ મહા મુશીબતે શ્રેણીના પુત્ર તરફથી આ નાટક કરાવાતું ભરાયો છે, માટે જરૂર આમાં કાંઈ પણ ભેદ્ય હતું તેની સંપત્તિનું વર્ણન સૂત્રધારને મૉએ જણાય છે.” પ્રસંગોપાત્ત સાંભળી રાજાને તેની સંપત્તિને
રાજાએ તેને કહ્યું કે-“તું પણ બુદ્ધિશાળી લેભ થયે.
છે માટે વિચારીને કહે” ત્યારે ભઠ્ઠમા ગુણિ અમક સમય પછી ચાલુ નાટકમાં મહા- કાએ કહેલ શબ્દ જણાવતાં કહ્યું કે-“ચકાર રાજાને તૃષા લાગી એટલે નજદીકમાં રહેતી ગુણિકાએ જ કહ્યું હતું કે પૃથ્વી પતિનું મન મુખ્ય રાજ્યગણિકાને ઘેરથી માત્ર મારફતે આ સમયે પ્રજાની વિરુદ્ધમાં થયું જણાય છે. પાણી મંગાવ્યું. આ ગથિકાએ મહારાજાને માટે પ્રથ્વીને રસ પણ ક્ષીણ થયો છે.'' માટે પાણીને બદલે પોતાના બગીચાની શેરડી. ને મીઠો રસ મોકલવાનો નિશ્ચય કર્યો અને
રાજાને પણ તેની બુદ્ધિની કુશળતા જોઈ રાજાને માટે રસ લેવા તે પિતે વાડીએ ગઈ.
અ.શ્ચર્ય થયું. બાદ મહેલમાં જઈ પલંગ શેરડીમાંથી રસ કાઢવાનો પ્રયત્ન કર્યો છતાં તે ઉપર સૂતા સૂતા તેને વિચાર થયે કે પ્રજાને અડધે ખ્યાલ પણ ભરી શકી નહિ. અંતે પડ્યા વગર પણ માત્ર માનસિક વિચારથી મહામુશીબતે વાલે ભરી ઘણા સમયે પોતાને પૃથ્વીના રસમાં ક્ષીણતા થઈ માટે હવેથી હું મુકામે આવી અને માલ ભટ્ટમાત્રને આપ્યો. પ્રજાને નહિ પીડું. ગુણિકાને ઘેરથી આવેલ શેરડીનો રસ પીધા આ પ્રમાણે નિશ્ચય કર્યા બાદ સત્તાબાદ રાજાએ વાર લાગવાનું કારણ ભટ્ટમાત્રને પરીક્ષાર્થે બીજી જ રાત્રે મહારાજા ગુણિકાને પૂછયું ત્યારે તેણે ખિન્ન થઈ કહ્યું કે-“હે રાજન! ઘેર ગયા, તરત જ આંખના પલકારા માત્રમાં
૧૭
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
