________________
પ્રશ્નોત્તરપ્રકાશ–પ્રથમ ભાગ. પર્યુષણ સંબંધી કંઈક ઝાંખી સમજુતી
અને આપણુ પવિત્ર કર્તવ્યનું ભાન.* પ્રથમ પુરાણુ વખતમાં જ્યાં સંત સાધુ મહાત્માઓ નવકલ્પી વિહારે વિચરતાવિચરતા કેઈગામનગરમાં વર્ષાઋતુની લગભગ સ્થિતિ સ્થિરતા કરવા પધારતા ત્યારે ત્યારે તે તે રળવાસી ભાવિક શ્રાવક અને હવે આપ અહીંજ ટકી જશોને? એવું પૂછતા તે વખતે પાપભીરૂ તે મહાત્માઓ પોતાના નિમિત્તે લોકે આરંભ સમારંભ ન કરી બેસે તેવા શુભાશયથી “હાલ તે અમે પાંચ દિવસ ઠેરવ્યું એમ પાંચ પાંચ દિવસની અભિવૃદ્ધિથી ત્યાં રહેવાનું સ્વીકારતા એમ કરતાં અનુક્રમે વર્ષાકાળના ૫૦ દિવસ વ્યતિકાન્ત (વ્યતિત) થયે છતે તેઓ સર્વથા ત્યાં જ વર્ષાકાળ (ચાતુર્માસ) પૂરું થાય ત્યાં સુધી રહી જવાનું સ્વીકારી લેતા તેનું નામ પર્યુષણ. અમુક સ્થાને વર્ષાકાળ સંપૂર્ણ રહી જવાને નિર્ણય પ્રથમ એ રીતે ભાદરવા સુદ પાંચમે થતે, અત્યારે તે ગુરૂ ફરમાવે તે ક્ષેત્રમાં ચાર્તુમાસ રહેવા પ્રથમથી નિર્ણય કરાય છે. પર્યુષણને બીજો અર્થ વાર્ષિક પર્વ તે પણ પુરાણ કાળે તે ભાદરવા સુદી પનું હતું. પરંતુ કાલિકાચાર્ય મહારાજે તે વિશે gp,' એ સૂત્ર વચનને અવલંબી પાંચમને બદલે ચોથનું કર્યું. ત્યારપછી જે
* સંવત ૧૯૮૨ ના છ માસના “શ્રી જૈનધર્મપ્રકાશ” માસિક પુસ્તક જર ના અંક ત્રીજામાં મુની મહારાજશ્રી કપૂરવિજ. યજીના તરફથી પ્રગટ થએલ આ લેખ ઉપગી હોવાથી જેમ હતું તેમ અને તે લેખને ભાગ આપવામાં આવેલ છે. . લેખક
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
