________________
आगम
(४०)
[भाग-6] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ४ अध्ययनं [२], नियुक्ति: [१०७१-१०७२], विभागाथा -], भाष्यं [२०५...], मूलं [१...] / गाथा [१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
*S
श्रीआव० मलयगि० वृत्तौ सूत्रस्पर्शिका
गाथा
*X
॥५९४
||१||
शब्दा एकाथिकाः, यत एवं लोकशब्दस्य व्युत्पत्तिः-लोक्यते इति लोक, आलोकादयश्च पर्यायाः, तेन कारणेन अष्ट-II उद्योतविधः खलु लोको लोक उच्यते ॥ व्याख्यातो लोकः, साम्प्रतं उद्योत उच्यते, अत्राह
निक्षेप दुविहो खलु उज्जोओ नायबो दवभावसंजुत्तो । अग्गी दबुजोओ चंदो सूरो मणी विजू ॥१०७१॥ 'द्विविधो द्विप्रकारः, खलुशब्दो मूलभेदापेक्षया न व्यक्त्यपेक्षयेतिविशेषणार्थः, उद्योत्यते-प्रकाश्यतेऽनेनेति उद्योतो ज्ञातव्यो विज्ञेयो द्रव्यभावसंयुक्तः, द्रव्योधोतो भावोद्योतश्चेति भावः, तत्र द्रव्योद्योतोऽग्निश्चन्द्रः सूर्यो मणिः-चन्द्र४ कान्तादिलक्षणो विद्युत् प्रतीता, एते द्रव्योद्योतः, एतैर्घटादीनामुद्योतेऽपि तद्गतायाः सम्यक्पतिपत्तेरभावात् सकल
वस्तुधानुद्योतनाच्च, न ह्यग्यादिभिः सदसन्नित्यानित्याद्यनन्तधर्मात्मकस्य वस्तुनः सर्व एव धर्माः धर्मास्तिकायादयो वा द्योत्यन्ते, तस्मादयादयो द्रव्योद्योत इति । अधुना भावोद्योतमाह
नाणं भावुजोओ जह भणियं सवभावदंसीहि । तस्स उवओगकरणे भावुजो विआणाहि ॥ १०७२ ॥ __ज्ञायते यथावस्थितं वस्त्वनेनेति ज्ञानं, ततो भावोद्योतः, तेन घटादीनामुद्योतने तद्गतायाः सम्यक्प्रतिपत्तेर्निश्चयप्रतिपत्तेश्च भावात् , तस्य तदात्मकत्वात्, एतावता चाविशेषेणैव ज्ञानं भावोद्योत इति प्राप्तमत आह-यथा भणितं ५ यथावस्थितं सर्वभावदार्शभिः, तथा यत् ज्ञान, सम्यग्ज्ञानमिति भावः, तदपि नाविशेषेणोद्योतः, किन्तु !, तस्य ज्ञानस्यो
॥५९४॥ |पयोगे करणे सति भावोद्योतं विजानीहि, नान्यदा, तदैव तस्य वस्तुनो ज्ञातत्वसिद्धेः इति गाथार्थः ॥ इत्थमुद्योतस्वरूपमभिधाय साम्प्रतं येनोद्योतेन लोकस्योद्योतकरा जिना भवन्ति तेनैव युक्तानुपदर्शयन्नाह
दीप अनुक्रम
SAUSASSAX***
[३]
JanEducator
For FFU Clu
... अथ 'उद्योत' शब्दस्य निक्षेपा: क्रियते
~316~
