________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[8]
दीप
अनुक्रम
[२]
[भाग-6] “आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्तिः + वृत्तिः) ४
अध्ययनं [१], निर्युक्तिः [ १०३१], वि० भा० गाथा [-] भाष्यं [ १७४...], मूलं [१] / गाथा [-] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृि
श्रीआव० मलयगि० वृत्ती सूत्रस्पर्शिका
॥ ५६५॥
स्थिराणि करणानि, उक्तं च- "सउणि चउप्पय नागं किंसुधं च करणं धिरं चहा । बहुलचउसिरत्तिं सउणी सेसं तियं कमसो ॥ १ ॥ एषाऽत्रोत्तरार्द्धभावना - कृष्णचतुर्दशीरात्रौ शकुनिः अमादिने चतुष्पदं अमारात्रौ नागकरणं, प्रतिपद्दिवा किंस्तुघ्नं, तदनन्तरं रजनीदिनेषु चवादीनि करणानि तेषां च परिज्ञानोपायोऽयं - "पक्खतिहओ दुगुणिया दुरूवहीणा य सुक्कपक्खमि । सत्तहिए देवसियं तं चिय रूवाहियं रतिं ॥ १ ॥" अस्या अक्षरगमनिका कृष्णस्य शुक्लस्य वा प्रस्तुतपक्षस्य अतिक्रान्ता यास्तिथयः ता द्विगुणीक्रियन्ते, तत आगतराशेः सप्तभिर्भागो हियते, एवं कृते यत्करणमागच्छति तत्प्रस्तुततिथौ कृष्णपक्षे दैवसिकं विज्ञेयं, रूपाधिकं तु तदेव रात्रौ तथाहि - कृष्णदशम्यां द्विगुणितायां विंशतिर्भवति, ततः सप्तभिर्भागे हृते षट् शेषा जाताः आगतं पष्ठं वणिजाभिधानं दैवसिकं करणं, रूपे त्वत्र प्रक्षिप्ते रात्रिगतं विष्यभिधानं सप्तमं करणं लभ्यते, एवमन्यत्रापि कृष्णपक्षे, शुक्लपक्षे विशेषमाह-'दुरुयहीणाय सुकपक्खम्मि'त्ति शुक्लपक्षे द्विगुणतिथिराशेद्र पात्येते ततो देवसिकं करणमागच्छति, तदेव रूपाधिकं रात्रौ सूत्रे द्वितीया सप्तम्यर्थे प्राकृतत्वात्, प्राकृते हि विभक्तीनां व्यत्ययो भवति, यदाह पाणिनिः स्वप्राकृतलक्षणे- 'व्यत्ययोऽप्यासा' मिति, रात्रिगतं करणं भवतीत्यर्थः, यथा शुक्लचतुर्थ्यां द्विगुपितायां अष्टौ भवन्ति, तेभ्यो द्वौ पात्येते जाताः पटू, सप्तभिश्च भागो न पूर्यते, तत आगतं षष्ठं दैवसिकं वणिजाभिधानं करणं, रूपे तु प्रक्षिप्ते सप्तमं विव्यभिधानं रात्रिगतं करणं, एवमन्यत्रापि शुकपक्षे भावनीयं, इह लोकप्रसिद्धः करणानयनोपायोsपि विद्यते 'तिहि दुगुणी एकिहिं ऊणी सत्तहिं हरणं सेसं करण' मिति, अयमपि युक्तः, केवलमिह मासतिथयो द्विगुणितव्याः, यच्चेहागच्छति तद्वात्रिगतं करणं, रूपे तु पातिते दिवसगतमिति, एवं च करणद्वयेनापि शुक
For Private & Personal Use Only
~ 258 ~
क्षेत्रकालकरणे
॥ ५६५ ॥
