________________
आगम
(४०)
[भाग-6] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ४
अध्ययनं [१], नियुक्ति: [९५८], विभा गाथा H, भाष्यं [१५१...], मूलं [- /गाथा-], पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
दीप अनुक्रम
दुयं जाइ । तह कम्मबंधणच्छेयणेरितो जाइ सिद्धोऽवि ॥१॥” तथा कर्मविमुक्तो जीवः सकृदूर्ध्वमेवालोकात् गच्छति, का तथा स्वाभाविकपरिमाणत्वात , अग्निधूमवत्, उक्तं च-"उद्धंगइपरिणामो जह जलणस्सा जहेव धूमस्स । उद्धंगतिप| रिणामो सभावतो तह विमुकस्स ॥१॥" तथा कर्माविमुक्तो जीवः सकृदूर्ध्वमेवालोकाद् गच्छति, पूर्वप्रयुतक्रिया
तथाविधसामर्थ्यात् धनुःप्रयत्नप्रेरितेषुवत् , यथा धनुषा पुरुषप्रयत्लेन प्रयत्नप्रेरितस्येपोर्गतिकारणविगमेऽपि पूर्वप्रयोगात् || ४ागतिः प्रवत्तते एवं कर्मविमुक्तस्यापि जीवस्येति भावः, आह च-"जह धणुपुरिसपयत्तेरितेसुणो भिन्नदेसगमणं तु गइकारणविगमंमिवि सिद्धं पुबप्पयोगातो ॥१॥ बंधच्छेयणकिरियाविरमेवि तहा विमुञ्चमाणस्स । तस्साऽऽलोगतातो।।
गमणं पुवप्पभोगातो ॥२॥" उपलक्षणमेतत् , तेन यथा कुलालचक्र क्रियाहेतुविगमेऽपि पूर्वप्रयोगतः सक्रिय तथा जीवहास्यापि कर्मणा मुच्यमानस्य पूर्वप्रयोगतो गतिरित्यपि निदर्शनं द्रष्टव्यम् , उक्तं च-"जह बा कुलालचकं किरियाहेतुविरKCI मेऽवि सकिरियं । पुबप्पओगतोचिय तह किरिया मुच्चमाणस्स ॥१॥" एवं प्रतिपादिते सत्याह
कहिं पडिहया सिद्धा?, कहिं सिद्धा पइहिआ? । कहिं धुंदि चइत्ताणं?, कत्थ गंतूण सिज्झति ? ॥ ९५८॥ 81 व प्रतिहताः-क प्रतिस्खलिताः सिद्धा-मुक्ताः, तथा व सिद्धाः तथा प्रतिष्ठिता-व्यवस्थिताः, बोंदिः-तनुः शरीरमि-1 दत्यनान्तरं, व बोंदि त्यक्त्वा-परित्यज्य क गत्वा सिक्ष्यन्ति-निष्ठितार्था भवन्ति !, अत्रानुस्वारलोपो द्रष्टव्यः, अथवा
एकवचनतोऽप्येवमुपन्यासः सूत्रशैल्या अविरुद्ध एव, यतोऽन्यत्रापि प्रयोगः-"वत्थगंधमलंकार, इत्थीतो सयणाणि य । अच्छंदा जे न भुंजंति, न से चाइत्ति बुच्चइ ॥१॥" इति, इत्थं चोदकेनोक्ते सति प्रतिसमाधानमाह
[१]
JaMEducaton
~211