________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[-]
दीप
अनुक्रम
H
[भाग-5] “आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्तिः + वृत्ति:) ३
अध्ययनं [-], निर्युक्तिः [७५२] वि० भा०गाथा [ २१६० ], भाष्यं [ १३७...], मूलं [- / गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्तिः एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्तिः
श्री आव- १ मरकतादि च भवति, उत्पलमपि नीलमनीलं च शुक्लादिरूपमिति, उभयपदाव्याहतं यथा जीवः सचेतनः, जीवो नियंमात् सचेतनः, चेतनाऽपि जीवस्यैवेत्युभयपदाव्यभिचारः, उक्तञ्च - "रूवी घडोत्ति चूतो दुमोत्ति नीलुप्पलं च लोयम्मि । जीवो सचेयणोति य भंगचउकं फुडं सिद्धं ॥ १ ॥ ( वि. २१६० )' तथा 'णाणति'त्ति, नानाभावो - नानाविशेषः सा पक्षानातालक्षणं, सा च नानाता चतुर्धा, द्रव्यक्षेत्र कालभावभेदात्, तत्र द्रव्यतो नानाता द्विधा-तद्रव्यनानाता * अन्यद्रव्यनानाता च तद्रव्यनानाता यथा परमाणूनां परस्परतो भिन्नता, अन्यद्रव्यनानाता यथा परमाणो णुका॥१६८॥ दिम्यो भिन्नता, क्षेत्रतोऽपि नानाता द्विधा-तत्क्षेत्रनानाता अतत्क्षेत्रनानाता च तत्क्षेत्रनानाता यथा एकप्रदेशावतू गाढानां परस्परभिन्नता, अतत् क्षेत्र नानाता यथा एकप्रदेशावगाढस्य द्विदेशावगाढादिभ्यो भिन्नता, एवमेकादिसमयस्थित्येकादिगुणयुक्तानां तदतन्नानाता याच्या, इयं च लक्षणं, पदार्थस्वरूपावस्थापकत्वात्, 'निमित्तं' इति लक्ष्यते शुभाशुभमनेनेति लक्षणं निमितमेव लक्षणं निमित्तलक्षणं तदष्टप्रकारम् उक्तं च- "भोमं सुमिणत लिक्वं दिवं अंग सर लक्खणं तह य । वंजणमट्ठविहं खलु निमित्तमेयं मुणेयवं ॥ १ ॥” स्वरूपमस्य ग्रन्थान्तरादवसेयम् एकैकमध्यतीतानागतवर्त्तमानस्वरूप कालत्रयविषयं, उक्तं च- “लक्खिजई सुभासुभमणेण तो लक्खणं निमित्तंति । भोमाइ तदट्ठविहं तिकालविसयं जिणाभिहियं ॥ १ ॥” 'उपाय'ति यतो नानुत्पन्नं लक्ष्यते वस्तु तत उत्पादोऽपि लक्षणं, 'विगमो प'चि विगमध-विनाशश्च वस्तुलक्षणं, तमन्तरेणोत्पादाभावात्, न हि व्यक्ततया अविनष्टमङ्गुलि द्रव्यमृजुतयोत्पद्यते इति भावना । बीरिय भावे अ तहा लक्खणमेमं समासभ भणियं । अहबाचि भावलक्सन चउसिंहं सहहणमाई ॥ ७५२ ॥ ॐ
इयक मल
य० वृत्ती
For Pato & Personal Use Only
~ 159~
लक्षणद्वारं
॥१६८॥
