________________
आगम
(४०)
"आवश्यक'- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति© भाग-३ अध्ययनं [-], नियुक्ति: [६६१-६६२], वि०भा०गाथा -1, भाष्यं [१३२...], मूलं -/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
%
प्रत
सत्राक
45%
आवश्यकता भावे' इति औदयिकादिभावकालः, सादिसपर्यवसानादिभेदभिन्नो वाच्यः, प्रकृतं तु भावकालेनाधिकारः, एष गाथा-8 द्रव्यकाल श्रीमलय-INसमासार्थः ॥ साम्प्रतमवयवार्थोऽभिधीयते, तत्र आद्यद्वारावयवार्थमभिधित्सुराहसमवसरणे चेयणमचेयणस्स य दधस्स ठिई उ जा चउविगप्पा । सो होइ दधकालो अहवा दवितुतं चेव ॥६६१॥
चेतनस्य-देवादेरचेतनस्य-पुद्गलादेः द्रव्यस्य या स्थान स्थितिः चतुर्विकल्पा-सादिसपर्यवसानादिभेदेन चतुर्भेदा ॥४०॥
स भवति द्रव्यस्य कालो द्रव्यकालः, अथवा द्रव्यं तु तदेव-द्रव्यमेव कालो द्रव्यकालः । चेतनाचेतनद्रव्यस्य चतुर्वि धस्थितिप्रदर्शनार्थमाह
गइ सिद्धा भविआ या अभविअ पुग्गल अणागयद्धा य । तीयद्ध तिनि काया जीवाजीवहिई चउहा ॥१२॥ _ 'गइ'त्ति देवादिगतिमधिकृत्य जीवाः सादिसपर्यवसानाः, 'सिद्ध'त्ति सिद्धाः प्रत्येकं सिद्धत्वेन साद्यपर्यवसाना, 'भविया या इति भव्याश्च भव्यत्वमधिकृत्य केचन अनादिसपर्यवसानाः, 'अभविय'त्ति अभव्याः खल्वभव्यतया:नाद्यपर्यवसानाः, एवं जीवस्थितिश्चतुर्भङ्गिका, 'पुग्गल'त्ति पूरणगलनधर्माणः पुद्गला-द्विप्रदेशादयः स्कन्धाः, ते च पुद्गलत्वेन सादिसपर्यवसानाः, तथा 'अणागयद्धा य' इति अनागताद्धा-अनागतकालः, सच वर्तमानसमयादितया सादिः अनन्तत्वादपर्यवसानः, तथा 'तीयद्धति अतीतः कालोऽनन्तत्वादनादिः साम्प्रतसमयविवक्षायां सपर्यवसान इति, तथा 'तिन्नि काय'त्ति त्रयः काया:-धर्मास्तिकायाधर्मास्तिकायाकाशास्तिकायाः खल्वनाद्यपर्यवसानाः, एषा अजीवचतुर्भलिका, एवं जीवाजीनस्थितिश्चतुति ॥ साम्प्रतमद्धाकालद्वारावयवार्थप्रतिपादनार्थमाह
दीप
अनुक्रम
॥४०॥
~103
