________________
आगम
"भगवती'- अंगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-२ शतक [१६], वर्ग H, अंतर्-शतक H, उद्देशक [१-१४], मूलं [५६२-५९०] + गाथा
(०५)
प्रत
सूत्रांक
लघुत्तो
[५६२५९०]
गाथा
श्रीभग || देशविषये 'अहवा एगिदियदेसा अणिदियस्स य देसे' इत्येवरूपः प्रथमभङ्गो दशमशते आग्नेयीप्रकरणे उक्तोऽपीह न वाच्यो, यतः।
केवलिसमुद्घाते कपाटाद्यवस्थायां लोकस्य प्राक् चरमान्ते प्रदेशवृद्धिहानिकृतलोकसद्भावेनानिन्द्रियस्य बहूनां देशानां सम्भवो, न ८ उद्देशः | त्वेकस्येति, तथा आनेग्यो दशविधेष्वरूपिद्रव्येषु धर्माधर्माकाशास्तिकायद्रव्याणां तस्थामभावात् सप्तविधा अरूपिण उक्ताः, लोकस्य | नापूर्वचरमान्ते तु अद्धासमयस्याप्यभावात् पविधास्ते वाच्या, तत्राद्धासमयाभावः, तस्य समयक्षेत्र एवं सद्भावाद् , अत आह-'जे|R
अरूवी अजीवा ते छब्बिहा, अद्धासमओ नस्थिति, 'उवरिल्ले चरिमंतेत्ति अनेन सिद्धोपलक्षित उपरितनचरमान्तो विवक्षितः, तत्रैकेन्द्रियदेशा अनिन्द्रियदेशाश्च सन्तीतिकृत्वाऽऽह-'जे जीवे'त्यादि, इहायमेको द्विकयोगः, त्रिकयोगेषु द्वौ २] कार्यो, तेषु हि मध्यमभङ्गः, स चायम्-'अहवा एगिदियदेसा अणिदियदेसा य बेंदियस्स य देसा नत्थि एवंरूपो नास्ति, तत्र द्वीन्द्रियस्योपरितनचरमान्ते मारणान्तिकसमुद्घातेन गतस्यापि देश एव तत्र सम्भवति, न पुनः प्रदेशवृद्धिहानिकृतलोकव शादने| कातरात्मकप्राक्चरमान्तवद्देशा, उपरितनचरमान्तस्यैकातररूपतया लोकदन्तकाभावेन देशानेकत्वाहेतुत्वादिति, अत आहHएवं मझिल्लविरहिओ'त्ति त्रिकभङ्गक इति प्रक्रमः उपरितनचरमान्तापेक्षया । अथ जीवप्रदेशप्ररूपणायां एवं 'आइल्लविरकहिओ'त्ति यदुक्तं तस्यायमर्थः-इह प्रागुक्त भङ्गत्रये प्रदेशापेक्षया 'अहवा एगिदियपदेसा य अणिदियप्पदेसा य दियस्स यप्प-11
एसे' इत्ययं प्रथमभङ्गको न वाच्यः, द्वीन्द्रियस्य च प्रदेश इत्यस्यासम्भवात् , तदसम्भवश्व लोकव्यापकावस्थाऽनिन्द्रियवर्जजीवानां यत्रैक: प्रदेशस्तत्रासङ्ख्यातानामेव तेषां भावात् , 'अजीवा जहा दसमसए तमाए'त्ति तमाख्यां दिशमाश्रित्य सूत्रमधीतं, तथेहोपरितनचरमान्तमाश्रित्य वाच्यं, तवेदम्-'जे अजीवा ते दुविहा पं०, तं०-रूवि० अरूविअजीषा य, जे रूविअजीवा ते |
दीप अनुक्रम [६६०६९२]
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
~173~
