________________
आगम
"भगवती'- अंगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-२ शतक [१३], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [१-१०], मूलं [४६९-४९८] + गाथा
(०५)
प्रत
श्रीभग
श०
सूत्रांक
लघुवृत्ती
७ उद्देशः
[४६९४९८]
| खल्वादानविसर्गप्रयत्नाभ्यां मिवैव निसृजति, तानि च सूक्ष्मत्वात् बहुत्वाच अनन्तगुणझ्या वर्द्धमानानि पसु दिक्षु लोकान्त| मामुवन्ति, अत्र च यस्यामवस्थायां शब्दपरिणामस्तस्यां भाष्यमाणता अवसेयेति, 'नो भासासमयविइक्कंत'ति परित्यक्तभा| पापरिणामेत्यर्थः, वक्तृप्रयत्नस्य तदानीं निवृत्तत्वादिति भावः । अथ मनोनिरूपणायाह-'आया भंते ! मणो'त्ति (सू. ४९३) | एतत्सूत्राणि भाषासूत्रवत् ज्ञेयानि, केवलमिह मनो-मनोद्रव्यसमुदयो मननोपकारी मनःपर्याप्तिनामकर्मोदयसम्पाद्यो, भेदश्च तेषां | विदलनमात्रमिति ।। अथ कायनिरूपणायाह-(सू. ४९४) आत्मा कायः, कायेन कृतस्यानुभवनात , न बन्येन कृतमन्योऽनुभवति, | अकृतागमतसङ्गात् , अथान्य आत्मनः कायः, कायैकदेशच्छेदेऽपि संवेदनस्य सम्पूर्णत्वेनाभ्युपगमादिति प्रश्नः, उत्तरं तु आत्माऽपि
कायः कश्चित्तदैक्थात् धीरनीरवत् , आययापिण्डवत्, अत एव कायस्पर्श आत्मनः संवेदनं सात , अत एव कायेन कृतमात्मना|R | भवान्तरे वेधते, अत्यन्ताभेदे चाकृतागमप्रसङ्ग इति, 'अण्णेऽवि काए'त्ति अत्यन्ताभेदे हि शरीरांशच्छेदे जीवांशच्छेदप्रसङ्गः, तथा च संवेदनासम्पूर्णता स्यात् , तथा वपुर्दाहे आत्मनोऽपि दाहप्रसङ्गेन परलोकाभावप्रसङ्ग इत्यतः कथश्चिदात्मनोऽन्योऽपि कायः, अन्यैस्तु कार्मणकायमाश्रित्य आत्मा काय इति व्याख्यातं, कार्मणकायस्य संसार्यात्मनश्च परस्पराव्यभिचरितत्वेन एकखरूपत्वात् 'अण्णेऽवि काए'ति औदारिकादिकायापेक्षया जीवादन्यः काया,तद्विमोचनेन तदमेदेऽपि सिद्धिरिति, रूविपि काए'त्ति रूप्यपि कायः, औदारिकादिकायस्थूलरूपापेक्षया, अरूप्यपि कायः, कार्मणकायस्यातिम्रक्ष्मरूपित्वेनारूपित्वविवक्षणात , 'एवं एककपुच्छत्ति प्रागुक्तप्रकारेण एकैकसत्रे पृच्छा विधेया, तद्यथा-'सच्चित्ते भंते ! काए अचित्ते काए'ति, अनोत्तरम्-सचित्तोऽपि कायः, जीवदवस्थयां चैतन्ययुक्तत्वात् , अचित्तोऽपि कायः मृतावस्थायां चैतन्याभावात् , जीवोऽपि विवक्षात उच्छासादिप्राणयुक्तोऽपि स्यात्
गाथा
दीप अनुक्रम [५६३५९३]
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
~119~
