________________
आगम
(०५)
प्रत सूत्रांक
[<]
दीप
अनुक्रम [१०२ ]
भाग-1 “भगवती”- अंगसूत्र -५ (मूलं + वृत्तिः) भाग-१
शतक[१], वर्ग [-], अंतर-शतक [-] उद्देशक [१०] मूलं [८१]
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्तिः
श्रीभगः लघुवृत्तौ
ASDCCDC_______
१ उद्देशः
हकाएत्ति एकस्यापि परमाणोः शीतोष्णस्निग्धरूक्षस्य स्पर्शानामन्यतरदविरुद्धं स्पर्शद्वयमेकदैवास्ति, ततथ द्वयोरपि तयोः स्निग्ध-२ शतके त्वभावात् स्नेहकायोऽस्त्येव, ततस्तौ विषमस्नेहात् संहन्येते, इदं च परमतानुवृत्योक्तं, अन्यथा रूक्षावपि रूक्षत्ववैषम्ये संहन्येते एव यदाह - "समनिद्धयाइ बन्धो, न होइ समलुक्खयाइवि न होइ । बेमायनिद्धलुक्खत्तणेण बंधो उ खंधाणं ॥ १॥"ति, 'खंधेऽवि य णं से असासर'त्ति उपचयापचयिकत्वाद्, अत एवाह- 'सया समिय' मिति, 'पुवि भासा अभास त्ति भाष्यत इति भाषा, भाषणाच पूर्व न भाष्यत इति न भाषा, 'भासिजमाणी'ति शब्दार्थोपपत्तेः, 'भासिया अभास'त्ति शब्दार्थवियो गात्, 'पुव्वि किरिय'त्ति करणात्पूर्व क्रियैव नास्तीति, असस्यादेव न दुःखा, सुखापि नासावसच्चादेव, केवलं परमतानुवृत्या अदुःखेति उक्तं, 'जहा भास'त्ति वचनात्, 'कजमाणी किरिया दुःखा सच्चात् इहापि यत् क्रिया दुःखेत्युक्तं तत्परमतानुवृत्यैव, अन्यथा सुखापि क्रियमाणैव क्रिया, तथा 'किरिया समयविहतं च ण'मिति दृश्यं च । 'किचं दुक्ख' मित्यनेन कर्मसत्ताऽऽवेदिता, प्रमाणसिद्धत्वादस्य, तथाहि - यद् द्वयोरिष्टशब्दादिविषयसुखसाधन समेतयोरेकस्य दुःखलक्षणं फलमन्यस्येतरत् तत् न विशिष्टहेतुमन्तरेण सम्भाव्यते, कार्यत्वात्, घटवद्, यथासौ विशिष्टो हेतुः स कर्मेति, आह च- "जो तुलसाहणाणं फले विसेसो ण सो विणा हेउं । कञ्जत्तणओ गोयम ! घटुब्ब हेऊ य से कम्मं ॥१॥ "ति, पुनरप्यन्ययूथिकमतान्तरमुपदिशन्नाह - 'इरियावहि त्ति (सु. ८२) ईर्या गमनं तद्विषयः पन्था ईर्यापथः तत्र भवा ऐर्यापथिकी- केवलयोगप्रत्ययः कर्मबन्ध इति, 'संपराइय'त्ति संपरैति परिभ्रमति प्राणी भवे एमिरिति सम्परायः (या) - कपायाः तत्प्रत्यया या सा साम्परायिकी - कपायहेतुः कर्म्मबन्ध इति, 'परउत्थियवत्तव्यं णेयब्वं ति इह सूत्रे अन्यतीर्थिक वक्तव्यं स्वयं वाच्यं तवेदम्- "जंसमयं संपराइयं पकरेइ तंस
~95~
॥४१॥
