________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [१], वर्ग B, अंतर्-शतक H. उद्देशक [४], मूलं [४०-४१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
भग
प्रत
सूत्रांक
[४०-४१]
दीप अनुक्रम [४८-४९]
माद्वेदयति, विपाकस्याननुभवनेऽपि कर्मप्रदेशानामवश्यक्षपणात् , प्रदेशेभ्यः प्रदेशानियमाच्छातयतीत्यर्थः, अनुभागकर्म च तथा संवेदयति वा न वा, यथा मिथ्यात्वं तत्क्षयोपशमकालेऽनुभागकर्मतया न वेदयति,प्रदेशकर्मतया तु वेदयत्येव,इह च प्रदेशानुभागरूपे द्विविधे कर्मणि वेदयितव्ये प्रकारद्वयमस्ति ।। कर्मखरूपमर्हतेव ज्ञायते इति दर्शयन्नाह-'णायमेय'ति ज्ञातं सामान्येनावगतं | एतद्-वक्ष्यमाणं वेदनाप्रकारद्वयं अर्हता जिनेन १, 'सुर्य'ति स्मृत-प्रतिपादितमनुचिन्तितं वा 'विनाय'ति विविधः देशका-1 लादिविभागरूपैतिं विज्ञातं, 'इमं कम्मति 'अयं जीवे'त्ति, अनेन द्वयोरपि प्रत्यक्षतामाह, केवलित्वादर्हतः, 'अज्झोवगमियाए'त्ति प्राकृतत्वात् अभ्युपगमः-प्रव्रज्याप्रतिपत्तितो भूमिशयनब्रह्मचर्यकेशलुञ्चनादीनामङ्गीकारः तेन निर्वृत्ता आभ्युपगमिकी तया वेदनया वेदयिष्यति, भविष्यत्कालनिर्देशः भविष्यद्वस्तुविशिष्टज्ञानतामेव द्योतयति, अतीतो वर्तमानश्च पुनरनुभवद्वारेणान्यस्यापि ज्ञेयः सम्भवति, उवकमि'त्ति उपक्रम्यतेऽनेनेत्युपक्रमः-कर्मवेदनोपायस्तत्र भवा औपक्रमिकी-स्वयमुदीर्णस्योदीरणाकरणेनोदयं नीतस्य वा कर्मणोऽनुभवस्तया औपक्रमिक्या वेदनया वेदयिष्यति, 'अहाकम्मति यथाकर्म-बद्धकर्मानतिक्रमेण । 'अहानिकरण ति निकरणाना-नियतानां देशकालादीनां करणानां-विपरिणामहेतूनां (अनति) क्रमेण यथा २ तत् कर्म भगबता दृष्टं तथा २ विपरिणस्थति इत्युक्तं । अनन्तरं कर्म चिन्तितं, तच्च पुद्गलात्मकं इति परमाण्यादिपुद्गलांचिन्तयमाह-एस णं भंते! पोग्गले'त्ति (सू०४२) एपः-परमाणुः, उत्तरत्र स्कन्धग्रहणात्, 'अतीतंति अतीतं अनन्तं शाश्वतं समयं कालं 'भुवी'
तिम अभूत् , इत्येतद् वक्तव्यं स्यात् ?, सद्भूतार्थत्वात् , 'पटुप्प'त्ति प्रत्युत्पन्न-वर्तमानं, वर्तमानस्यापि शाश्वतत्वसद्भावाद्, एवमना| गतस्यापीति, वंधेणेति इति वचनात स्कन्धग्रहणं, तेन स्कन्धे त्रय आलापका वाच्याः, एवं जीवपदेनापि ।। जीवाधिकारात्
~60~
