________________
आगम
(०५)
प्रत
सूत्रांक
[३२३
330]
गाथा:
दीप अनुक्रम [३९७
४०४]
भाग-1 “भगवती”- अंगसूत्र- ५ ( मूलं + वृत्तिः) भाग - १
शतक [८], वर्ग [-], अंतर् शतक [-] उद्देशक [३५] मूलं [ ३२३ ३३०] + गाथा: पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्तिः
[QDOGWQ400000
श्रीदन्ति आच्छिदन् 'विच्छिंद'न्ति विशेषेण छिन्दन् 'समोडह' त्ति समुपदहन् आबाधां-ईपत्पीडां व्यावाघां प्रकृष्टपीडां ॥ 'कहलघुवृत्तौ णंति (सू ३२५) अथ केयं चरमाचरमपरिभाषा इति, अत्रोच्यते-चरमं नाम प्रान्तं पर्यन्तवर्त्ति, आपेक्षिकं चरमत्वं, चरमं यदुक्तं तदन्यद्रव्यापेक्षया इदं चरमद्रव्यमिति, यथा पूर्वशरीरापेक्षया चरमं वपुरिति, तथा अचरमं नाम अप्रान्तं मध्यवर्त्ति, आपेक्षिकं अचरमत्वं यदुक्तं अन्यद्रव्यापेक्षया इदमचरमद्रव्यं यथा अन्यशरीरापेक्षया मध्यशरीरमिति, इह स्थाने प्रज्ञापनादशमं पदं वाच्यं, तदेवाह तंत्र पदद्वयं दर्शितमेव, शेषं तु दश्यते-चरिमाई अचरिमाई चरिमंतपदेला अचरिमन्तपदेसाई, गो० ! इमा णं स्यणप्पभा पुढवी नो चरिमा नो अचरिमा नो चरिमाई नो अचरिमाई नो अचरिमंत पदेसा, नियमा अचरिमं चरिमाणि य चरिमंतपदेसा य अचरिमंतपदेसा य, तत्थ किं चरिमा अचरिमा एकवचनान्तः प्रश्नः, चरिमाई इति बहुवचनान्तः प्रश्नः चरिमंतपदेसा अचरिमंतपदेसत्ति, चरिमाण्येवान्तर्वर्त्तित्वान्ताश्चरमान्तास्तेषां प्रदेशा इति समासः, तथा अचरिममेवान्तो- विभागोऽचरमान्तस्तत्प्रदेशा अचरमान्तप्रदेशाः, गो०! नो चरिमा नो अचरिमा इत्युत्तरं चरिमत्वं ह्येतदापेक्षिकं, अपेक्षणीयस्याभावाच्च कथं चरिमा भविव्यति १, अचरमत्वमप्यपेक्षयैव स्यात्, ततः कथमन्यस्यापेक्ष्यस्याभावे अचरिमत्वं स्यात् १, यदि हि रत्नप्रभाया मध्येऽन्या पृथ्वी स्यात् तदा तस्याश्वरिमत्वं युज्यते, न चास्ति सा, तस्मान्न चरमाऽसौ तथा यदि तस्या बाह्यतोऽन्या पृथ्वी स्यात् तदा तस्या अचरमवं युज्यते, न चास्ति सा, तस्मान्नाचरमाऽसाविति, अत्रायं वाक्यार्थः किमियं रत्नप्रभा पश्चिमा उत मध्यमेति, तदेतद् द्वितयमपि यथा न सम्भवति तथा चोक्तं, अथ नो चरिमाई नो चरमाई, कथं ?, यदा तस्याश्चरमव्यपदेशोऽपि नास्ति, तदा चरमाणीति कथं भविष्यति ?, एवमचरमाण्यपि, तथा नो चरमंतपरसा नो अचरमंतपरसा, अत्रापि चरमत्वस्याचरमत्वस्य चाभावात् तत्प्र
~ 268~
८ शतके ३ उद्देशः
