________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [६], वर्ग, अंतर्-शतक उद्देशक [४], मूलं [२३८-२३९] + गाथा: पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक [२३८
उद्देश:
२३९]
गाथा:
श्रीभगत्यादी सैव भावना, नवरमिह जीवसिद्धपदे एव वाच्ये, अत एवोक्तं-'जीवसिद्धेहिं तियभंगो सकसाईहिंति सकपायाणां |
| सदावस्थितत्वात् ते सप्रदेशा इत्येको भङ्गः, तथोपशमश्रेणीतः प्रच्यवमानत्वे सकषायत्वं प्रतिपद्यमाना एकादयो लभ्यन्ते, ततः | सप्रदेशा अप्रदेशः, सप्रदेशा अप्रदेशावेति अपरं भङ्गकद्वयं, नारकादिषु तु प्रतीतमेव भङ्गत्रयम् ,'एगिदिएसु अभंग'ति भङ्गा
नामभावोऽभङ्गक, सप्रदेशा अप्रदेशाश्चेत्येक एवं विकल्प इत्यर्थः, बहूनामवस्थितानामुत्पद्यमानानां च तेषु लाभादिति, इह सिद्धमापदं नाध्येयमकपायित्वात् , 'कोहकसाईहिंति क्रोधकपायिद्वितीयदण्डके जीवपदे पृथिव्यादिपदेषु च सप्रदेशा अप्रदेशाश्चेत्येक |
एव भङ्गः, शेषेषु त्रयः, ननु सकपायिजीवपदवत् कथमिह भङ्गत्रयं न लभ्यते ?, उच्यते, इह मानमायालोभेभ्यो निवृत्ताः क्रोधं |
प्रतिपद्यमाना बहब एव लभ्यन्ते, प्रत्येकं तद्राशीनामनन्तत्वात , नत्वेकादयो, यथोपशमश्रेणीतः प्रच्यवमानाः सकपायित्वप्रतिपपचार इति । 'देवेहिंति देवपदेपु त्रयोदशस्वपि षट् भङ्गाः, तेषु क्रोधोदयवतामल्पत्वेनैकत्वे च सप्रदेशाप्रदेशत्वयोः सम्भवात् , H'माणकसाइ'त्ति मानकपाविद्वितीयदण्डकेऽप्येवं भङ्गत्रयं, 'नेरइयदेवेहिंति नारकाणां देवानां च मध्येऽल्पा एवं मान|मायोदयवन्तः स्युरिति प्राग्वत् षट् भङ्गाः स्युरिति, 'लोभकसाईहिंति एतस्य क्रोधसूत्रबद्भावना, 'णेरहपहिं ति नारकाणां | लोभोदयवतामल्पत्वात्प्रागुक्ताः पह भङ्गाः स्युरिति, आह च-"कोहे माणे माया बोध्या सुरगणेहिं छन्भंगा। माणे माया लोभे। मानेरइएहिंपि छम्भंगा ॥१॥" देवा लोभप्रचुराः नारकाः क्रोधप्रचुरा इति, 'अकसायिजीव'त्ति अकषायिद्वितीयदण्डके जीवम
नुष्यसिद्धपदेषु भङ्गत्रयं, अन्येषामसम्भवादिति । 'ओहियनाणे'त्ति औधिकज्ञानं मत्यादिभिरविशेषितं, तत्र मतिश्रुतज्ञानयोश्च । | बहुत्वदण्ड के जीवादिपदेषु पूर्वोक्ता एवं त्रयो भङ्गाः,तत्रौधज्ञानमतिश्रुतज्ञानिनां सदाऽवस्थितत्वेन सप्रदेशानां भावात् समदेशा इत्येकः,
दीप अनुक्रम [२८६२९०]
~1937
