________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [५], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [४], मूलं [१८४-१९९] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
श्रीभग
५ शतके
उद्देश
लघुवृत्तौ
[१८४१९९]
दीप
अनुक्रम
जीवपदे पृथिव्यादिपदेषु बहुत्वाञ्जीवानां सप्तविधबन्धका अष्टविधबन्धकाश्चेत्येक एव भङ्गो लभ्यते, नारकादिषु तु त्रयं, तथाहि-| सर्व एव सप्तविधवन्धकाः स्युरित्येका, सप्तविधयन्धका अष्टविधवन्धकवेति द्वितीयः, सप्तविधवन्धका अष्टविधबन्धकाधेति तृतीयः, |'निदाए'त्ति निद्रां सुखप्रतिबोधलक्षणां कुर्यात् निद्रायेत, 'पयलायपत्ति प्रचला-ऊर्ध्वस्थितनिद्राकरणलक्षणां कुर्यात् प्रचलायेत, 'इत्थीगभति (सू. १८६) खीसम्बन्धी गर्भ:-सजीवपुद्गलपिण्डः स्त्रीगर्भस्तं, 'संहरमाणे त्ति अन्यत्र नयन् , इह चतुर्भङ्गी-- गर्भाद्-गर्भाशयादवधेगर्भ-गर्भाशयान्तरं संहरति-प्रवेशयति इत्येकः, गर्भाद् अवधेर्योनि-गर्भनिर्गमद्वारं संहरति योन्या उदरान्तरं प्रवेशयति २ तथा योनितो-योनिद्वारेण गर्भ संहरति ३ तथा योनीतो-योनिसकाशान योनि संहरति-नयति, योन्याउदरानिष्काश्य योनिद्वारेणैवोदरान्तरं प्रवेशयतीत्यर्थः ४, एतेषु शेषनिषेधेन तृतीयमनुजाननाह-'परामुसि'त्ति परामृश्य २ तथाविधकरव्यापारेण संस्पृश्य स्वीगर्भ अव्याबाधमन्यावाधेन सुर्खसुखेन योनिद्वारेण निष्काश्य गर्भ-गर्भाशयं संहरति, यच्चेह | योनीतो निर्गमनं स्वीगर्भस्योक्तं तल्लोकव्यवहारानुवर्तनात् , तथाहि-निष्पन्नोऽनिष्पन्नो वा गर्भः स्वभावाद्योन्यैव निर्गच्छति इति, |
अथ सामर्थ्य दर्शयति नखाने 'साहरित्तए' संहत्तुं प्रवेशयितुं 'नीहरित्तए' नखशिरसो रोमकूपाद्वा निर्हत्तुं निष्काशयितुं । 'छविच्छेदंति गर्भस्य हि छविच्छेदमकृत्वा नखादौ प्रवेशयितुमशक्यत्वात् , 'एसुहुमे 'ति इतिसूक्ष्म-इतिलध्विति । 'कुमारसमणे'त्ति (स.१८७) पदवर्षजातस्य तस्य प्रबजितत्वाद् आह-'छब्बरिसो पब्बइओ निग्गंथं रोइऊण पावयण'ति, एतदेवाश्चर्य।
अन्यथा वर्षाष्टकादारान दीक्षा स्यात् , 'कक्ख'त्ति कक्षायां प्रतिग्रहं रजोहरणमादाय 'नाविया में नौका-द्रोणी मे-ममेयमिति, |'अदक्खु'त्ति अद्राक्षुः-दृष्टवन्तः, ते च क्षुल्लकोचितां चेष्टां दृष्ट्वा तमुपहसन्त इव भगवन्तं पप्रच्छु', 'हीलेह' जात्युद्घाटनतः,
[२२४
२४०]
~158~